Kısa çizgi ve uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanımı Soruları
KPSS Türkçe · 17 özgün soru · açıklamalı çözümler
Kısa çizgi ve uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanımı — Konu Özeti
KPSS Türkçe kapsamında Kısa çizgi ve uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanımı konusunda bilmen gereken 18 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Ara söz (ara cümle), cümleden çıkarıldığında anlamı bozmayan açıklayıcı sözdür ve iki virgül, iki kısa çizgi arasında ya da parantez içinde gösterilir.
Fiil kök ve gövdelerini göstermek için sonlarına kısa çizgi (-) konur.
Satır sonunda kelime bölünürken bölme heceleme kuralına göre yapılır; heceler bölünemez ve satır sonu/başında tek harf bırakılmaz.
Sınavlarda kısa çizgi, uzun çizgi ve eğik çizginin birbiriyle karıştırılması (yanlış kullanılan işareti bulma / boşluğa gelecek işareti seçme) sık test edilen bir konudur.
Eklerin başına kısa çizgi (-) konur.
Şiir dizeleri (mısralar) yan yana yazıldığında aralarına eğik çizgi (/) konur.
Satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılan uzun çizgiye (—) konuşma çizgisi de denir.
Tarihlerin yazımında gün, ay ve yılı gösteren sayıları ayırmak için eğik çizgi (/) kullanılır.
Kısa çizgi, matematikte çıkarma işareti ve sıfırdan küçük (eksi) değerleri göstermek için kullanılır.
Kelimeler veya sayılar arasında 'arasında, ve, ile, ila, -den -e' anlamlarını vermek için aralarına kısa çizgi (-) konur.
Dil bilgisinde kökleri ve ekleri birbirinden ayırmak için kısa çizgi (-) kullanılır.
Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanılmaz.
Heceleri göstermek için heceler arasına kısa çizgi (-) konur.
Satır sonuna sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur.
Konuşma çizgisinden sonra gelen alıntı cümlesinin bitimine virgül konur.
Adres yazımında apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir adı arasına eğik çizgi (/) konur.
Tiyatro oyunlarında uzun çizgi, konuşan kişinin adından sonra da konabilir.
Cümle içinde sayı adlarının yinelenmesinde araya kısa çizgi konmaz.
Örnek Sorular
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanımı yanlıştır?
A) — "Geç kaldım, kusura bakma." dedi arkadaşım.
B) — Tren birazdan kalkıyor, acele edelim.
C) "Bu kitabı sana ödünç verebilirim." dedi öğretmen.
D) — Sınav sonuçları ne zaman açıklanacak?
E) — Bugün hava gerçekten çok güzel.
Cevabı göster
Cevap: A) — "Geç kaldım, kusura bakma." dedi arkadaşım.
Bir konuşma tırnak içinde verildiğinde ayrıca uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanılmaz; uzun çizgi ile tırnak işareti aynı sözde bir arada bulunamaz.
Soru 2
Tarihlerin rakamla yazımında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için aşağıdaki işaretlerden hangisi kullanılabilir?
A) Uzun çizgi (—)
B) Eğik çizgi (/)
C) Noktalı virgül (;)
D) Kısa çizgi (-)
E) İki nokta (:)
Cevabı göster
Cevap: B) Eğik çizgi (/)
Tarihlerin yazımında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için eğik çizgi (/) kullanılır: 15/05/2024.
Soru 3
Dil bilgisi çalışmalarında ekler yazılırken başlarına hangi işaret getirilir?
A) Parantez ( )
B) Uzun çizgi (—)
C) Kısa çizgi (-)
D) Eğik çizgi (/)
E) Köşeli parantez ([ ])
Cevabı göster
Cevap: C) Kısa çizgi (-)
Eklerin başına kısa çizgi (-) konur; örneğin '-ler', '-de', '-miş' biçiminde gösterilir.
Soru 4
Satır sonuna sığmayan bir kelimeyi bölerken satırın en sonuna hangi işaret konulur?
A) Uzun çizgi (—)
B) Eğik çizgi (/)
C) Noktalı virgül (;)
D) Kısa çizgi (-)
E) Üç nokta (...)
Cevabı göster
Cevap: D) Kısa çizgi (-)
Satır sonuna sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur; yeni satıra kalan hece kısa çizgisiz devam eder.
Soru 5
Ara söz (ara cümle), aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisiyle gösterilir?
A) İki eğik çizgi ( / / ) arasında
B) İki kısa çizgi ( - - ) arasında
C) Noktalı virgül ( ; ) ile
D) İki nokta üst üste ( : ) ile
E) Üç nokta ( ... ) ile
Cevabı göster
Cevap: B) İki kısa çizgi ( - - ) arasında
Ara söz, cümleden çıkarıldığında anlamı bozmayan açıklayıcı sözdür; iki virgül, iki kısa çizgi arasında ya da parantez içinde gösterilir. Bu nedenle ara sözü iki kısa çizgi arasında göstermek doğrudur.
Soru 6
Satır sonuna sığmayan bir kelimeyi bölerken uyulması gereken kurala ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Bölme, heceleme kuralına uyularak yapılır; satır sonu veya başında tek harf bırakılmaz.
B) Kelime, herhangi bir noktadan rastgele biçimde ikiye bölünebilir.
C) Satır sonunda tek harf bırakmak zorunludur, ancak gerekirse heceler de bölünebilir.
D) Satır başında tek harf bırakılabilir; bu durumda yalnızca ünlü harfler bölünemez.
E) Bölme işlemi eğik çizgiyle yapılır ve sözcükteki heceler, ortasından ikiye ayrılarak gösterilir.
Cevabı göster
Cevap: A) Bölme, heceleme kuralına uyularak yapılır; satır sonu veya başında tek harf bırakılmaz.
Satır sonunda kelime bölme heceleme kuralına göre yapılır; bir hece ikiye bölünemez ve satır sonu ya da başında tek harf bırakılmaz.
Soru 7
"Ankara-İstanbul arası" ifadesinde kısa çizginin işlevi nedir?
A) Konuşmayı başlatmak
B) '-den -e / arasında' anlamı vermek
C) Şiir dizelerini birbirinden ayırmak
D) Ekleri kökten ayırmak
E) Matematiksel çıkarma işlemi yapmak
Cevabı göster
Cevap: B) '-den -e / arasında' anlamı vermek
Kelimeler ya da sayılar arasında 'arasında, ve, ile, ila, -den -e' anlamlarını vermek için kısa çizgi kullanılır. 'Ankara-İstanbul' ifadesinde çizgi bu iki yer adı arasındaki mesafe/güzergah anlamını taşır.
Soru 8
Dil bilgisi çalışmalarında fiil kök veya gövdesi yazılırken sonuna hangi işaret konulur?
A) Uzun çizgi (—)
B) Eğik çizgi (/)
C) Noktalı virgül (;)
D) Kısa çizgi (-)
E) Parantez ( )
Cevabı göster
Cevap: D) Kısa çizgi (-)
Fiil kök ve gövdelerini göstermek için sözcüğün sonuna kısa çizgi (-) konur; örneğin 'git-', 'gel-' biçiminde yazılır.
Soru 9
Tiyatro metinlerinde konuşan karakterin adından hemen sonra hangi işaret kullanılabilir?
A) Eğik çizgi (/)
B) Kısa çizgi (-)
C) Üç nokta (...)
D) Noktalı virgül (;)
E) Uzun çizgi (—)
Cevabı göster
Cevap: E) Uzun çizgi (—)
Tiyatro oyunlarında uzun çizgi (—), konuşan kişinin adından sonra konabilir; bu, tiyatro metninin kendine özgü bir biçimsel kuralıdır.
Soru 10
Konuşma çizgisinden sonra gelen alıntı cümlesinin bitiminde, 'dedi/sordu' gibi sözlerden önce hangi noktalama işareti kullanılır?
A) Virgül (,)
B) Nokta (.)
C) İki nokta üst üste (:)
D) Noktalı virgül (;)
E) Üç nokta (...)
Cevabı göster
Cevap: A) Virgül (,)
Konuşma çizgisinden sonra gelen alıntı cümlesinin bitimine, 'dedi/sordu' gibi sözlerden önce virgül konur: — Hava çok güzel, dedi.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi uzun çizginin (—) bir diğer adıdır?
A) Kısa çizgi
B) Konuşma çizgisi
C) Bölü işareti
D) Bağlaç çizgisi
E) Kesme işareti
Cevabı göster
Cevap: B) Konuşma çizgisi
Satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılan uzun çizgiye (—) 'konuşma çizgisi' de denir.
Soru 12
Bir şiirin dizeleri (mısraları) bir satıra yan yana yazıldığında dizeler arasına hangi noktalama işareti konur?
A) Noktalı virgül (;)
B) Kısa çizgi (-)
C) Eğik çizgi (/)
D) Uzun çizgi (—)
E) İki nokta (:)
Cevabı göster
Cevap: C) Eğik çizgi (/)
Şiir dizeleri (mısralar) yan yana yazıldığında aralarına eğik çizgi (/) konur.
Soru 13
Matematikte "eksi on beş" değerini ya da "yedi eksi dört" çıkarma işlemini gösterirken kullanılan işaret hangisidir?
A) Eğik çizgi (/)
B) Uzun çizgi (—)
C) Parantez ( )
D) Kısa çizgi (-)
E) Noktalı virgül (;)
Cevabı göster
Cevap: D) Kısa çizgi (-)
Matematikte çıkarma işareti ve eksi (sıfırdan küçük) değerleri göstermek için kısa çizgi (-) kullanılır; örneğin -15 ve 7-4 gibi.
Soru 14
Dil bilgisi analizinde "git-ti-m" biçimindeki gösterimde kısa çizginin işlevi nedir?
A) Satır sonunda sözcüğü bölmek
B) Sözcükler arasında 'ile' anlamı vermek
C) Heceleri yan yana göstermek
D) Konuşmaları satır başında işaretlemek
E) Kök ve ekleri birbirinden ayırmak
Cevabı göster
Cevap: E) Kök ve ekleri birbirinden ayırmak
Dil bilgisinde kök ve ekleri birbirinden ayırt etmek amacıyla kısa çizgi (-) kullanılır; 'git-ti-m' örneğinde kök 'git', ek '-ti' ve '-m' ayrı ayrı gösterilmiştir.
Soru 15
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çizgi türü (kısa çizgi, uzun çizgi, eğik çizgi) yanlış kullanılmıştır?
A) Şiir dizeleri yan yana yazılırken aralarına eğik çizgi konur.
B) Satır sonuna sığmayan kelimeler bölünürken uzun çizgi konur.
C) Dil bilgisinde eklerin başına kısa çizgi konur.
D) Satır başına alınan konuşmalar uzun çizgiyle gösterilir.
E) Tarihlerde gün, ay ve yıl eğik çizgiyle ayrılabilir.
Cevabı göster
Cevap: B) Satır sonuna sığmayan kelimeler bölünürken uzun çizgi konur.
Satır sonuna sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur, uzun çizgi (—) değil.