Fiilimsi: zarf-fiil (ulaç/bağ fiil) Soruları

KPSS Türkçe · 22 özgün soru · açıklamalı çözümler

Fiilimsi: zarf-fiil (ulaç/bağ fiil) — Konu Özeti

KPSS Türkçe kapsamında Fiilimsi: zarf-fiil (ulaç/bağ fiil) konusunda bilmen gereken 8 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

'Seni görünce' ve 'seni düşündükçe' öbekleri hangi tür öbek olup cümlede ne görevi üstlenir?

  1. A) Zarf-fiil öbeği; zarf görevi
  2. B) İsim-fiil öbeği; nesne görevi
  3. C) Ortaç öbeği; sıfat görevi
  4. D) Ad tamlaması; özne görevi
  5. E) Sıfat tamlaması; dolaylı tümleç görevi
Cevabı göster

Cevap: A) Zarf-fiil öbeği; zarf görevi

'Görünce' ve 'düşündükçe' eklerinin her ikisi de zarf-fiil eki olduğundan oluşturdukları öbekler zarf-fiil (ulaç) öbeğidir ve cümlede zarf görevi üstlenir.

Soru 2

Aşağıdaki eklerden hangisi zarf-fiil (ulaç) oluşturan bir ektir?

  1. A) -dık/-dik
  2. B) -dıkça
  3. C) -an/-en
  4. D) -mak/-mek
  5. E) -ış/-iş
Cevabı göster

Cevap: B) -dıkça

'-dıkça' eki, fiilin kök ya da gövdesine getirilerek zarf-fiil türeten ekler arasında yer alır; cümlede zarf tümleci göreviyle kullanılır.

Soru 3

'-madan/-meden' ulaç ekinin cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde açıklanır?

  1. A) Eylemin tamamlandığını ve ardından başka bir eylemin başladığını bildirir.
  2. B) Eylemin sürekli olarak tekrarlandığını anlatır.
  3. C) Eylemin bir koşula bağlı olarak gerçekleşebileceğini gösterir.
  4. D) Eylemin gerçekleşmeksizin yapıldığını bildirerek gerçekleşme şeklini anlatır.
  5. E) Eylemin geçmişte tamamlanmış olduğunu belirtir.
Cevabı göster

Cevap: D) Eylemin gerçekleşmeksizin yapıldığını bildirerek gerçekleşme şeklini anlatır.

'-madan/-meden' eki, ana eylemin oluştuğu andaki durumu açıklar: bağlı olduğu eylem gerçekleşmeksizin (yapılmadan) ana eylem tamamlanmıştır; bu yüzden eylemin gerçekleşme biçimini belirtir.

Soru 4

Cümlede yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?', 'neden?' sorularıyla belirten ve yüklemin oluş biçimini anlatan fiilimsi grubunun adı nedir?

  1. A) Sıfat-fiil grubu
  2. B) İsim-fiil grubu
  3. C) Ad tamlaması
  4. D) Eylem öbeği
  5. E) Zarf-fiil grubu
Cevabı göster

Cevap: E) Zarf-fiil grubu

Yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?', 'neden?' sorularıyla belirten, yani zarf tümleci görevini üstlenen fiilimsi grubu zarf-fiil grubudur (-ince, -ip, -arak, -meden vb.

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül yanlış kullanılmıştır?

  1. A) Sınava çalışıp, sınava girdi.
  2. B) Ali, Ayşe ve Mehmet birlikte geldi.
  3. C) Kitabı okuyunca anlayacaksın.
  4. D) Yorgun, bitkin bir hâlde eve döndü.
  5. E) Yorulunca dinlenir, sonra devam eder.
Cevabı göster

Cevap: A) Sınava çalışıp, sınava girdi.

'-ıp' zarf-fiil (ulaç) ekiyle biten 'çalışıp' sözcüğünden sonra virgül konulmamalıdır; bu, eş görevli sözcükleri ayıran virgül kuralıyla karıştırılmasından kaynaklanan yaygın bir noktalama hatasıdır.

Soru 6

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tek başına gelen bir zarf-fiil ekli sözcükten sonra gereksiz yere virgül konularak noktalama yanlışı yapılmıştır?

  1. A) Otobüse binip, evine doğru yola çıktı.
  2. B) Pencereyi açınca odaya temiz hava doldu.
  3. C) Defteri kapatarak masadan kalktı.
  4. D) Soruyu okuyunca cevabı hemen buldu.
  5. E) Yağmur dindiğinde dışarı çıktılar.
Cevabı göster

Cevap: A) Otobüse binip, evine doğru yola çıktı.

Tek başına gelen bir zarf-fiil ekli sözcükten sonra virgül konulmaz; 'binip' sözcüğünden sonraki virgül bu kuralı eş görevli sözcükleri ayıran virgül kuralıyla karıştırmaktan doğan bir noktalama yanlışıdır.

Soru 7

Bir öğrenci, aşağıdaki cümlelerden birindeki altı çizili sözcük öbeğinin zarf-fiil içerip içermediğini tartışmaktadır. Yalnızca zarf-fiil barındıran ve cümlede zarf tümleci işlevi gören öbeğin yer aldığı cümle hangisidir?

  1. A) Koşan çocuk bahçeye girdi.
  2. B) Ağlamak çözüm değildir.
  3. C) Okuduğu kitabı masaya bıraktı.
  4. D) Müzik dinleyerek ders çalıştı.
  5. E) Gelişi herkesi şaşırttı.
Cevabı göster

Cevap: D) Müzik dinleyerek ders çalıştı.

'dinleyerek' sözcüğü '-erek' zarf-fiil ekiyle kurulmuş ve cümlede 'nasıl çalıştı?' sorusunu yanıtlayan zarf tümleci görevindedir. 'Koşan' sıfat-fiil, 'ağlamak' ve 'gelişi' isim-fiil, 'okuduğu' sıfat-fiildir.

Soru 8

Fiilimsilerin hangi türü; fiile getirilen çeşitli eklerle türetilir, yüklem olmaz ve cümlede zarf tümleci ögesi olarak işlev görür?

  1. A) Sıfat-fiil (ortaç)
  2. B) İsim-fiil (mastar)
  3. C) Fiil öbeği
  4. D) Zarf tümleci kurucu bağlaç
  5. E) Zarf-fiil (ulaç)
Cevabı göster

Cevap: E) Zarf-fiil (ulaç)

Cümlede zarf tümleci görevi üstlenen ve yüklem işlevi taşımayan fiilimsi türü zarf-fiil (ulaç/bağ-fiil)'dir. Sıfat-fiil adı niteler, isim-fiil ise isim göreviyle kullanılır.

Soru 9

Bir Türkçe öğretmeni öğrencilere şu cümleyi inceletmektedir: 'Arkadaşını kapıda beklerken saatlerce düşündü.' Bu cümlede 'arkadaşını kapıda beklerken' öbeği hangi özelliği nedeniyle zarf-fiil öbeği olarak nitelendirilebilir?

  1. A) Bir fiilimsi ile onu tamamlayan ögelerden kurulup yüklemi 'ne zaman?' sorusuyla belirttiği için zarf tümleci görevindedir.
  2. B) İsim gibi cümlede nesne görevini üstlendiği için isim-fiil öbeğiyle eş görevli sayılabilir.
  3. C) Bir ismin niteliğini belirttiği için sıfat-fiil öbeği gibi ismi niteler, zarf görevi taşımaz.
  4. D) Yüklemden tamamen bağımsız, ayrı ve eksiksiz bir cümle niteliği taşıdığı için kendi başına bir yan cümlecik kabul edilir.
  5. E) İki ayrı eylemi birbirine bağlayan bir görev taşıdığı için bağlaç öbeği olarak değerlendirilmesi gerekir.
Cevabı göster

Cevap: A) Bir fiilimsi ile onu tamamlayan ögelerden kurulup yüklemi 'ne zaman?' sorusuyla belirttiği için zarf tümleci görevindedir.

Bu öbek; '-ken' zarf-fiil eki taşıyan bir fiilimsi ile onu tamamlayan ögelerden oluşur ve cümlede 'ne zaman?' sorusunu yanıtlayan zarf tümleci görevini üstlenir; bu özellik onu zarf-fiil öbeği yapar.

Soru 10

'Kapıyı çalmadan içeri girdi.' cümlesinde 'çalmadan' sözcüğündeki '-madan' ulaç eki, cümleye aşağıdaki anlamlardan hangisini katar?

  1. A) Çalma eyleminin girme eylemiyle eş zamanlı sürdüğü
  2. B) Çalma eyleminin girmeden sonra art arda yapıldığı
  3. C) Çalma eylemi gerçekleşmeden, yani yapılmaksızın girildiği
  4. D) Çalma eyleminin bir koşula bağlı olarak gerçekleşeceği
  5. E) Çalma eyleminin defalarca tekrarlandığı
Cevabı göster

Cevap: C) Çalma eylemi gerçekleşmeden, yani yapılmaksızın girildiği

'-madan' eki, ana eylemin (girme) gerçekleştiği sırada başka bir eylemin (çalma) yapılmadığını, yani onun yokluğunu bildirir: kapı çalınmadan içeri girilmiştir.

Soru 11

'Seni görünce çok sevindim.' cümlesindeki 'seni görünce' öbeği bir zarf-fiil öbeğidir. Bu öbeği bir isim-fiil öbeğinden (örneğin 'seni görmeyi') ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Zarf-fiil öbeği tek bir sözcükten oluşur; isim-fiil öbeği ise birden çok sözcük içerir.
  2. B) Zarf-fiil öbeği iki yargıyı bağlayan bir bağlaç işlevi taşır; isim-fiil öbeği taşımaz.
  3. C) Zarf-fiil öbeği tamamlayıcı alamaz; isim-fiil öbeği tamamlayıcı alır.
  4. D) Zarf-fiil öbeği ismi niteler; isim-fiil öbeği ise yüklem olur.
  5. E) Zarf-fiil öbeği cümlede zarf tümleci işlevindedir; isim-fiil öbeği ise özne, nesne gibi isim işlevindedir.
Cevabı göster

Cevap: E) Zarf-fiil öbeği cümlede zarf tümleci işlevindedir; isim-fiil öbeği ise özne, nesne gibi isim işlevindedir.

Her iki öbek de tamamlayıcı alabildiği ve birden çok sözcükten oluşabildiği için ayırt edici ölçüt yapı değil, cümledeki işlevdir.

Soru 12

Aşağıda bir öğrencinin zarf-fiil (ulaç) konusunda tuttuğu notlardan alınan ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Zarf-fiil cümlede her zaman özne işleviyle kullanılır.
  2. B) Zarf-fiil, fiile ek getirilerek türetilen bir fiilimsi türüdür.
  3. C) Zarf-fiil cümlede zarf tümleci görevini üstlenir.
  4. D) '-ken', '-ince', '-dıkça' ekleri zarf-fiil ekleri arasında yer alır.
  5. E) '-madan' ve '-maksızın' ekleri de zarf-fiil kuran ekler arasındadır.
Cevabı göster

Cevap: A) Zarf-fiil cümlede her zaman özne işleviyle kullanılır.

Zarf-fiil cümlede özne değil, zarf tümleci görevini üstlenir. Diğer ifadeler doğrudur: belirtilen ekler zarf-fiil ekleridir ve bu yapı fiile ek getirilerek türetilen bir fiilimsi türüdür.

Soru 13

Zarf-fiil yapıları ile bağlaçların karşılaştırıldığı aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Bağlaçlar cümle ögesi değildir; cümleler ya da sözcük öbekleri arasındaki ilişkiyi kurmakla görevlidir.
  2. B) Zarf-fiil yapıları cümlede yüklemi belirten zarf tümleci ögesi olarak görev yapar.
  3. C) Zarf-fiil yapıları bağlaç işlevini de üstlenir; bu yüzden hem zarf tümleci hem bağlaç sayılır.
  4. D) Zarf-fiil yapıları bağlaç sözcükleri değil, fiilden türeyen fiilimsi türündendir.
  5. E) 've', 'ama', 'fakat' gibi sözcükler bağlaç olduğundan cümlede öge olarak sayılmaz.
Cevabı göster

Cevap: C) Zarf-fiil yapıları bağlaç işlevini de üstlenir; bu yüzden hem zarf tümleci hem bağlaç sayılır.

Zarf-fiil yapıları yalnızca zarf tümleci göreviyle kullanılır; bağlaç işlevi taşımaz.

Soru 14

Bir cümlede sıfat-fiil grubu, isim-fiil grubu ve zarf-fiil grubu bir arada bulunabilir. Bu üç grup içinde zarf-fiil grubunu, üstlendiği cümle ögesine göre tanımak isteyen biri hangi ölçüte bakmalıdır?

  1. A) İsim çekim eki alıp cümlede özne ya da nesne görevi yapıp yapmadığına
  2. B) Bir ismin önüne gelerek onu niteleyip nitelemediğine
  3. C) Tek başına cümlenin yüklemini oluşturup oluşturmadığına
  4. D) Yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?', 'neden?' sorularıyla belirtip belirtmediğine
  5. E) Bir ad tamlamasında tamlayan öge olarak bulunup bulunmadığına
Cevabı göster

Cevap: D) Yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?', 'neden?' sorularıyla belirtip belirtmediğine

Zarf-fiil grubunu diğer fiilimsi gruplarından ayıran ölçüt, yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?', 'neden?' sorularıyla belirten zarf tümleci görevini üstlenmesidir.

Soru 15

Bir ulaç (örneğin '-ip', '-erek', '-ince' ekli sözcük) ile onun tamamlayıcılarından oluşan ve cümlede yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?' sorularıyla belirten sözcük grubuna ne ad verilir?

  1. A) Sıfat-fiil öbeği
  2. B) Bağlaç öbeği
  3. C) İsim-fiil öbeği
  4. D) Eylem öbeği
  5. E) Zarf-fiil öbeği
Cevabı göster

Cevap: E) Zarf-fiil öbeği

Bir ulaç ile tamamlayıcılarından oluşan ve cümlede yüklemi 'nasıl?', 'ne zaman?' sorularıyla belirten (zarf tümleci görevindeki) yapıya zarf-fiil öbeği denir.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Türkçe dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları