Düşünce yazısı türleri (makale, deneme, fıkra, sohbet, eleştiri, gezi, biyografi) Soruları

KPSS Türkçe · 25 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Beş Şehir' adlı denemesinde ele alınan şehirler hangileridir?

  1. A) İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum ve Konya
  2. B) İstanbul, Bursa, Konya, Edirne ve Sivas
  3. C) İstanbul, İzmir, Ankara, Erzurum ve Trabzon
  4. D) İstanbul, Bursa, Ankara, İzmir ve Sivas
  5. E) İstanbul, Konya, Erzurum, Edirne ve Trabzon
Cevabı göster

Cevap: A) İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum ve Konya

'Beş Şehir'de Tanpınar, İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum ve Konya'yı tarih ve kültür perspektifinden ele almıştır.

Soru 2

Bir okur, bir kitabın arka kapağındaki abartılı övgü cümlelerinin gerçek içerikle örtüşmediğini düşünmektedir. Bu eleştirel tutumu en iyi yansıtan sorgulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Övgüler, kitabın içeriğini gerçekte ne ölçüde karşılıyor?
  2. B) Arka kapak yazısı kaç sözcükten oluşacak biçimde düzenlenmiş?
  3. C) Bu kitap, aynı türdeki başka kitaplara göre kaç baskı yapmış?
  4. D) Kapak tasarımının renk seçimi okuru ne kadar etkiliyor?
  5. E) Arka kapak metnini yazan kişi kitabı hangi yılda okumuş?
Cevabı göster

Cevap: A) Övgüler, kitabın içeriğini gerçekte ne ölçüde karşılıyor?

Abartılı övgüleri eleştiren bir tutumun özü, övgülerin kitabın gerçek içeriğiyle ne ölçüde örtüştüğünü, yani içerik–dil dengesini sorgulamaktır; bu nedenle övgülerin içeriği ne kadar karşıladığını soran yaklaşım…

Soru 3

Deneme türünün öncüsü sayılan ve denemeyi okurla düşünce paylaşımı olarak değerlendiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Francis Bacon
  2. B) Voltaire
  3. C) Descartes
  4. D) Rousseau
  5. E) Montaigne
Cevabı göster

Cevap: E) Montaigne

Deneme türünün öncüsü Montaigne'dir; Montaigne denemeyi, kesin hüküm vermeden okuru tartışmaya çağıran, okurla düşünce paylaşımına dayanan bir tür olarak değerlendirmiştir.

Soru 4

Aşağıda biyografi türü hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Bir alanda tanınmış kişilerin hayatlarını konu alır.
  2. B) Yazarın kendi yaşam deneyimlerini öznel biçimde aktardığı yazı türüdür.
  3. C) Tanıtılan kişinin eserlerine ve başarılarına da yer verilir.
  4. D) Yazar tarafsız bir bakış açısıyla kaleme alır.
  5. E) İnceleme yazısı niteliği taşıyan bir düşünce yazısı türüdür.
Cevabı göster

Cevap: B) Yazarın kendi yaşam deneyimlerini öznel biçimde aktardığı yazı türüdür.

Biyografi, başkasının hayatını anlatan tarafsız bir inceleme yazısıdır; yazarın kendi yaşam deneyimlerini öznel biçimde aktardığı tür otobiyografi ya da denemedir.

Soru 5

Doğrudan bilgi verme ve öğretme amacı taşıyan, nesnel anlatımın egemen olduğu; makale ve ansiklopedilerde sıkça karşılaşılan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Tartışma
  2. B) Öyküleme
  3. C) Açıklama
  4. D) Betimleme
  5. E) Kanıtlama
Cevabı göster

Cevap: C) Açıklama

Açıklama anlatım biçimi, doğrudan bilgi verme ve öğretme amacı taşıyan, nesnel anlatımın egemen olduğu türdür; makale ve ansiklopedilerde yaygın biçimde kullanılır.

Soru 6

Edebiyat eleştirmeninin, bir eserin ticari başarısından değil edebi değerinden hareketle sanatın güzelliği üzerine genellemeler yapması durumunda hangi kimliğe büründüğü söylenir?

  1. A) Yorumcu
  2. B) Editoryal okuyucu
  3. C) Kitap tanıtımcısı
  4. D) Estetikçi
  5. E) Sosyolog
Cevabı göster

Cevap: D) Estetikçi

Edebiyat eleştirisi, kitap tanıtımı ile estetik arasında bir yelpazede yer alır; eserin mal değerini değil edebi değerini esas alıp sanatın güzelliği üzerinde genellemeler yapan eleştirmen 'estetikçi' kimliğine bürünür.

Soru 7

Türler arası geçirgenlik kavramıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Şiirde geliştirilen anlatım biçimleri romanda ve radyo oyununda kullanıldığında o türlerin özgün yapısını kalıcı biçimde bozar.
  2. B) Türler arası geçirgenlik nesir türleri arasında gerçekleşir; şiirden diğer türlere bir aktarım söz konusu değildir.
  3. C) Bir türde geliştirilen anlatım biçimlerinin başka türleri etkilemesi, türlerin doğasını bozmaksızın yazarın öznel tercihini yansıtır.
  4. D) Türler arası geçirgenlik, hangi türün daha üstün olduğunu belirleyen nesnel bir ölçüt olarak kabul edilir.
  5. E) Farklı türler arasındaki geçirgenlik modernist dönemde ortaya çıkmış, klasik edebiyatta görülmeyen bir olgudur.
Cevabı göster

Cevap: C) Bir türde geliştirilen anlatım biçimlerinin başka türleri etkilemesi, türlerin doğasını bozmaksızın yazarın öznel tercihini yansıtır.

Türler arası geçirgenlikte bir türde (örneğin şiirde) geliştirilen anlatım biçimleri romanı veya radyo oyununu etkiler; ancak bu durum türlerin özgün doğasını bozmaz, yazarın kişisel tercihini yansıtır.

Soru 8

Aşağıdaki cümle türlerinden hangisi, anlatılan içeriğe göre oluşturulan sınıflandırma kapsamında yer almaz?

  1. A) Birleşik yapılı cümle
  2. B) Varsayım cümlesi
  3. C) Karşılaştırma cümlesi
  4. D) Neden-sonuç cümlesi
  5. E) Çıkarım cümlesi
Cevabı göster

Cevap: A) Birleşik yapılı cümle

Neden-sonuç, varsayım, karşılaştırma ve çıkarım, cümlelerin aktardığı anlam/içeriğe göre yapılan sınıflandırmada yer alır.

Soru 9

Tartışma ve münazara türlerinin karşılaştırıldığı aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Münazara ile atışma, tartışmanın kurala dayalı türleri arasında sayılır.
  2. B) Atışmada söz inceliğinde üstün gelmenin belirli kuralları mevcuttur.
  3. C) Ağırbaşlı görünen tartışmalar da zaman zaman bilgiçlik ya da seyirlik zekâ gösterisine dönüşebilir.
  4. D) Münazarada herhangi bir kural ve ölçüt söz konusu olmaksızın serbest tartışma esastır.
  5. E) Tartışmanın temel amaçlarından biri, karşıt düşünceleri karşılıklı savunarak doğruya ulaşmaktır.
Cevabı göster

Cevap: D) Münazarada herhangi bir kural ve ölçüt söz konusu olmaksızın serbest tartışma esastır.

Münazara belirli kurallara dayalı bir tartışma türüdür; atışmada da söz inceliğinde baskın çıkmanın kuralları vardır.

Soru 10

Tartışma (tartışmacı) anlatımın temel amacı ve ayırt edici özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu anlatım biçimine ait bir özellik değildir?

  1. A) Okuyucuya yazarın savunduğu görüşü benimsetmeyi amaçlar.
  2. B) Öznel ve ikna etmeye yönelik bir anlatım biçimidir.
  3. C) En az iki zıt düşüncenin karşı karşıya geldiği bir yapı içerir.
  4. D) Yalnızca somut verilere dayanan, duygusallıktan uzak bir anlatımdır.
  5. E) Soru-cevap yapısından ve karşıtlık bağlaçlarından yararlanır.
Cevabı göster

Cevap: D) Yalnızca somut verilere dayanan, duygusallıktan uzak bir anlatımdır.

Tartışma anlatımı öznel ve ikna odaklı bir biçimdir; sohbet havası, soru-cevap ve karşıtlık bağlaçlarını içerir.

Soru 11

Bir metnin deneme, seyahatname, röportaj ya da biyografi gibi yazı türlerinden hangisine ait olduğunu belirlemek için hangi yöntem izlenmelidir?

  1. A) Metnin uzunluğu ve paragraf sayısı esas alınarak tür tahmini yapılmalıdır.
  2. B) Metnin hangi yayın organında ve hangi tarihte yayımlandığı araştırılmalıdır.
  3. C) Metindeki sözcük sayısına ve yapı özelliklerine göre tür kararı verilmelidir.
  4. D) Yazarın adı ve yaşadığı döneme bakılarak türü saptamak en güvenilir yöntemdir.
  5. E) Türleri birbirinden ayıran belirgin özellikler bilinip metin bunlara göre değerlendirilmelidir.
Cevabı göster

Cevap: E) Türleri birbirinden ayıran belirgin özellikler bilinip metin bunlara göre değerlendirilmelidir.

Metin türünü belirlemek için o türü diğerlerinden ayıran özelliklerin bilinmesi ve metnin bu ölçütlere göre incelenmesi gerekir; soru da metindeki belirgin tür özelliği üzerinden kurulur.

Soru 12

Türkiye'de 'eleştiri' kavramının kullanımıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. A) Eleştiri, üzerinde uzlaşılmış tek bir tanıma sahip net bir kavramdır
  2. B) Eleştiri ile inceleme türleri arasındaki ilişki kesin biçimde belirlenmiştir
  3. C) Eleştiri sözcüğü çok anlamlı kalmış, inceleme türleriyle ilişkisi netleşmemiştir
  4. D) Eleştiri, inceleme türlerinden büsbütün ayrı bir nazım biçimi sayılır
  5. E) Eleştiri kavramı yalnızca olumsuz yargı bildirmek için kullanılır
Cevabı göster

Cevap: C) Eleştiri sözcüğü çok anlamlı kalmış, inceleme türleriyle ilişkisi netleşmemiştir

Türkiye'de eleştiri sözcüğü çok anlamlı kalmaya devam etmekte; kimi zaman bir inceleme türü, kimi zaman bağımsız bir yazı türü sayıldığı için inceleme türleriyle ilişkisi netleşmemiştir.

Soru 13

Fıkra (köşe yazısı) türünü diğer düşünce yazısı türlerinden ayıran en belirleyici özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Süslü ve ağır bir dille kurulan zengin betimlemelere yer vermesi
  2. B) Güncel bir konuyu, kanıtlama zorunluluğu olmadan kişisel görüşle ele alması
  3. C) Şiirsel imgeler ve ölçülü dizelerle örülmüş edebi bir yapı taşıması
  4. D) Bir kahramanın yiğitliklerini olay örgüsü içinde anlatması
  5. E) İleri sürülen savı kaynak göstererek bilimsel biçimde kanıtlaması
Cevabı göster

Cevap: B) Güncel bir konuyu, kanıtlama zorunluluğu olmadan kişisel görüşle ele alması

Fıkra (köşe yazısı), gazete ya da dergi köşesinde güncel bir konuyu yazarın kişisel görüşüyle, ayrıntılı kanıtlama zorunluluğu taşımadan işleyen kısa yazıdır; bu yönüyle güncellik, kişisel bakış ve kanıtlamasızlık onu…

Soru 14

Jean Paul Sartre'ın 'Yazma Nedir?' adlı eserinde ileri sürdüğü temel görüşe göre bir yazarı değerli kılan unsur aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Okuyucu kitlesinin genişliği ve topluma ulaşma başarısı
  2. B) Yazılarında aktardığı bilgilerin doğruluk derecesi
  3. C) Ürettiği yapıt sayısı ve çeşitliliği
  4. D) Ele aldığı konuların özgünlüğü ve toplumsal önemi
  5. E) Yazının neyi değil nasıl söylediğini seçmesi, yani üslubu
Cevabı göster

Cevap: E) Yazının neyi değil nasıl söylediğini seçmesi, yani üslubu

Sartre'a göre yazmanın değerini 'neyi' değil 'nasıl' söylediğini seçmek belirler; yani yazarı değerli kılan üslubudur, aktarılan bilginin içeriği ya da miktarı değil.

Soru 15

Biyografi yazarının izlemesi gereken yöntem açısından aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Bilginin kaynağını araştırmalı ve belgelerin doğruluğunu sorgulamalıdır.
  2. B) Bulduğu tüm belgeleri olduğu gibi aktarmalı, hiçbir şeyi dışarıda bırakmamalıdır.
  3. C) Gerekli belgeleri gereksiz olanlardan ayırt edebilmelidir.
  4. D) Tanıttığı kişiye duyduğu saygı gereği her bulduğu belgeyi kullanmamalıdır.
  5. E) Anlatacağı kişiye ilişkin bilgi kaynaklarının güvenilirliğini değerlendirmelidir.
Cevabı göster

Cevap: B) Bulduğu tüm belgeleri olduğu gibi aktarmalı, hiçbir şeyi dışarıda bırakmamalıdır.

Biyografi yazarı tüm belgeleri değil, gerekli olanları seçmeli; tanıttığı kişiye saygı gereği bazı bilgileri kullanmayabilir. Bulduğu her şeyi aktarma zorunluluğu yoktur.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Türkçe dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları