Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) ve zarf tümleci Soruları

KPSS Türkçe · 22 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

I. <u>Marketten</u> ekmek aldım. II. Akşamüstü <u>eve</u> döndü. III. <u>Hızlı hızlı</u> koştu. IV. Yazın <u>denize</u> gidiyoruz. V. <u>Sabah erkenden</u> kalktı. Aşağıdaki cümlelerin hangilerinde altı çizili sözcük dolaylı tümleçtir?

  1. A) Yalnız I
  2. B) I, III ve V
  3. C) I, II ve IV
  4. D) II ve IV
  5. E) Yalnız IV
Cevabı göster

Cevap: C) I, II ve IV

'Marketten' (-den), 'eve' (-e) ve 'denize' (-e) sözcükleri '-e/-de/-den' hâl eklerini alarak yükleme bağlanmakta ve yer-yön bildirmektedir; dolayısıyla I, II ve IV dolaylı tümleçtir.

Soru 2

Aşağıdaki öge–soru eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Zarf tümleci — ne için? / ne ile?
  2. B) Özne — kim? / ne?
  3. C) Dolaylı tümleç — kime? / nerede? / nereden?
  4. D) Nesne — neyi? / kimi?
  5. E) Edat tümleci — neye göre? / ne için?
Cevabı göster

Cevap: A) Zarf tümleci — ne için? / ne ile?

'Ne için?' ve 'ne ile?' soruları edat tümlecine aittir. Zarf tümleci 'nasıl?, ne zaman?, ne kadar?' sorularına cevap verir; bu sorular zarf tümlecinin sorusudur.

Soru 3

Aşağıdaki cümlede virgülün kullanım amacına ilişkin açıklamalardan hangisi doğrudur? 'Annesine, babasına her gün mektup yazardı.'

  1. A) Virgül, yanlış konumlandırılmış; bu yapıda virgüle gerek yoktur.
  2. B) Virgül, cümlede zarf tümlecini yüklemden ayırmak için kullanılmıştır.
  3. C) Virgül, bağlı cümlelerin arasına konulmuştur.
  4. D) Virgül, cümlede sıralanan eş görevli dolaylı tümleçler arasında kullanılmıştır.
  5. E) Virgül, uzun cümlelerde anlam karışıklığını gidermek için nesne vurgusunu sağlar.
Cevabı göster

Cevap: D) Virgül, cümlede sıralanan eş görevli dolaylı tümleçler arasında kullanılmıştır.

'Annesine' ve 'babasına' sözcükleri 'yazardı' yüklemine 'kime?' sorusuyla bağlanan eş görevli dolaylı tümleçlerdir; birbiri ardınca sıralandığında araya virgül konulur.

Soru 4

'Sınava girmek için erken kalkan öğrenci, hazırladığı notları masaya koydu.' cümlesinde öge dizilişi hangi seçenekte doğru gösterilmiştir?

  1. A) Özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem
  2. B) Zarf tümleci – özne – nesne – yüklem
  3. C) Özne – dolaylı tümleç – nesne – yüklem
  4. D) Nesne – özne – dolaylı tümleç – yüklem
  5. E) Özne – nesne – zarf tümleci – yüklem
Cevabı göster

Cevap: A) Özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem

'Sınava girmek için erken kalkan öğrenci' fiilimsi içeren bir öbek olarak bütünüyle öznedir; 'hazırladığı notları' nesne, 'masaya' dolaylı tümleç, 'koydu' yüklemdir. Sıra: özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem.

Soru 5

Aşağıdaki açıklamalardan hangisi Türkçede cümle ögesi olmanın temel koşulunu doğru ifade etmektedir?

  1. A) Bir sözcük, hâl eki aldığında mutlaka cümlenin bir ögesi sayılır.
  2. B) Cümle ögeleri yalnızca ad soylu sözcüklerden oluşabilir, fiilden oluşamaz.
  3. C) Bir öge, yalnızca yüklemle anlam ilişkisi kurup onun sorusuna cevap verir.
  4. D) Yüklem her zaman cümlenin son ögesidir; öteki ögeler ondan önce gelir.
  5. E) Özne dışındaki her sözcük öbeği, doğrudan tümleç olarak adlandırılır.
Cevabı göster

Cevap: C) Bir öge, yalnızca yüklemle anlam ilişkisi kurup onun sorusuna cevap verir.

Bir öge ancak yüklemle anlam ilişkisi kurup yükleme sorulan bir soruya cevap verdiğinde öge sayılır; yükleme bağlanamayan sözcük tek başına öge olamaz.

Soru 6

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yalnızca özne ve yüklemden oluşmaktadır? I. Çocuklar bahçede oynuyor. II. Kar yağdı. III. Kitabı raftan aldı. IV. Sabahleyin erken kalktı. V. Annesine güzel bir hediye götürdü.

  1. A) I
  2. B) II
  3. C) III
  4. D) IV
  5. E) V
Cevabı göster

Cevap: B) II

'Kar yağdı.' cümlesinde özne 'kar', yüklem 'yağdı'dır; başka hiçbir öge yoktur. Diğer cümlelerde zarf tümleci, dolaylı tümleç ya da nesne bulunmaktadır.

Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-den' ekini alan sözcük zarf tümleci işlevi taşımaktadır?

  1. A) Çantayı çantadan çıkardı.
  2. B) Ustadan iş öğrendi.
  3. C) Komşudan yardım istedi.
  4. D) Marketten alışveriş yaptı.
  5. E) Yorgunluktan uyuyakaldı.
Cevabı göster

Cevap: E) Yorgunluktan uyuyakaldı.

'Yorgunluktan' sözcüğü '-den' ekini almış olmakla birlikte neden (sebep) bildirmekte ve 'neden?' sorusuna cevap vermektedir; bu nedenle zarf tümleci sayılır.

Soru 8

Türkçede temel öge dizilişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Zarf tümleci hiçbir zaman cümlenin başına gelemez.
  2. B) Özne genellikle cümlenin başında bulunur.
  3. C) Yüklem genellikle cümlenin sonunda yer alır.
  4. D) Tümleçler özne ile yüklem arasında yer alabilir.
  5. E) Öge sırası anlatım amacına göre değişebilir.
Cevabı göster

Cevap: A) Zarf tümleci hiçbir zaman cümlenin başına gelemez.

Zarf tümleci vurgu ve anlam gereksinimlerine göre cümlenin başına, ortasına ya da yüklem öncesine gelebilir; 'hiçbir zaman cümlenin başına gelemez' ifadesi yanlıştır.

Soru 9

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde dolaylı tümleç yoktur?

  1. A) Kalemini çantasına koydu.
  2. B) Trenden indi ve istasyonda bekledi.
  3. C) Mektubu komşusuna ulaştırdı.
  4. D) Paketi gişeden teslim aldı.
  5. E) Her gün düzenli egzersiz yapıyor.
Cevabı göster

Cevap: E) Her gün düzenli egzersiz yapıyor.

'Her gün düzenli egzersiz yapıyor.' cümlesinde 'her gün' zarf tümleci, 'düzenli' zarf, 'egzersiz' nesne, 'yapıyor' yüklemdir; '-e/-de/-den' eki taşıyan dolaylı tümleç yoktur.

Soru 10

'Ders kitabından uzun bir bölüm okudu.' cümlesinde 'ders kitabından' sözcük grubunun yapısı ve cümledeki işlevi hangi seçenekte doğru verilmiştir?

  1. A) Belirtisiz ad tamlaması – dolaylı tümleç
  2. B) Belirtili ad tamlaması – dolaylı tümleç
  3. C) Sıfat tamlaması – zarf tümleci
  4. D) Belirtisiz ad tamlaması – zarf tümleci
  5. E) Belirtili ad tamlaması – özne
Cevabı göster

Cevap: A) Belirtisiz ad tamlaması – dolaylı tümleç

'Ders kitabı' yapısı, tamlayanı ek almayan bir belirtisiz ad tamlamasıdır; '-ndan' hâl ekini alarak 'ders kitabından' biçiminde 'nereden okudu?' sorusuna cevap verir ve dolaylı tümleç görevini üstlenir.

Soru 11

'Kitabı kütüphanede mi buldun?' cümlesindeki 'mi' soru edatı cümlenin hangi ögesini buldurur?

  1. A) Nesne
  2. B) Dolaylı tümleç
  3. C) Yüklem
  4. D) Zarf tümleci
  5. E) Edat tümleci
Cevabı göster

Cevap: B) Dolaylı tümleç

'mi' soru edatı 'kütüphanede' sözcüğünün ardından gelmiştir. 'Kütüphanede' '-de' ekiyle yer bildiren dolaylı tümleç olduğundan 'mi' edatı burada dolaylı tümleci buldurur.

Soru 12

Aşağıdaki sözcük gruplarından hangisi zarf tümleci işlevi taşımaktadır?

  1. A) Evin önünde
  2. B) Okulun bahçesinde
  3. C) Köyün içine
  4. D) Limana kadar
  5. E) Şehrin dışından
Cevabı göster

Cevap: D) Limana kadar

'Limana kadar' yapısında yaklaşma eki almış bir yer adının ardından 'kadar' edatı gelmiş ve zarf öbeği oluşmuştur; bu öbek zarf tümleci işlevi görür.

Soru 13

'Çalıştığı iş iyice yormuştu onu.' cümlesinin öge dizilişi hangi seçenekte doğru gösterilmiştir?

  1. A) Özne – zarf tümleci – yüklem – nesne
  2. B) Özne – zarf tümleci – nesne – yüklem
  3. C) Özne – nesne – zarf tümleci – yüklem
  4. D) Nesne – özne – zarf tümleci – yüklem
  5. E) Zarf tümleci – özne – nesne – yüklem
Cevabı göster

Cevap: A) Özne – zarf tümleci – yüklem – nesne

'Çalıştığı iş' özne, 'iyice' zarf tümleci, 'yormuştu' yüklem, 'onu' ise nesne olup yüklemden sonra gelmiştir. Diziliş: özne – zarf tümleci – yüklem – nesne.

Soru 14

'Seni gördüğümde çok heyecanlandım.' cümlesinde 'seni gördüğümde' öbeği hangi tümleç türüdür ve bunu belirleyen soru hangisidir?

  1. A) Edat tümleci — ne ile?
  2. B) Zarf tümleci — ne zaman?
  3. C) Dolaylı tümleç — kime?
  4. D) Dolaylı tümleç — nerede?
  5. E) Zarf tümleci — nasıl?
Cevabı göster

Cevap: B) Zarf tümleci — ne zaman?

'Seni gördüğümde' '-de' ekini taşısa da zaman anlamı bildirmektedir; 'ne zaman heyecanlandım?' sorusuna cevap verdiğinden zarf tümleci olarak değerlendirilir.

Soru 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ortak tümleç eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

  1. A) Sabahları erken kalkar ve işe zamanında gider.
  2. B) Kitabı aldım ve masaya koydum.
  3. C) Çiçekleri suladı ve pencereye koydu.
  4. D) Onu çok sevdiğini ve güvendiğini söyledi.
  5. E) Arkadaşlarıyla buluştu ve sinemaya gitti.
Cevabı göster

Cevap: D) Onu çok sevdiğini ve güvendiğini söyledi.

'Onu çok sevdiğini ve güvendiğini söyledi.' cümlesinde 'sevmek' eylemi 'onu' belirtili nesnesini ister; 'güvenmek' eylemi ise 'ona' dolaylı tümlecini gerektirir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Türkçe dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları