KPSS Türkçe · 20 özgün soru · açıklamalı çözümler
Karışık ya da numaralanmış olarak verilen cümlelerin yeniden düzenlenmesinde temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: C) Cümleleri anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde dizip doğru sırayı belirlemek
Karışık ya da numaralanmış cümleler, anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde dizilir; istenen, doğru sıralama ya da baştan ikinci, üçüncü gibi belirli bir konuma gelmesi gereken cümledir.
Bir paragrafta bir kavramı açıklayan cümlenin hemen ardından aynı düşünceyi sürdürüp derinleştirmek için aşağıdaki cümle türlerinden hangisi getirilmelidir?
Cevap: E) Açıklamayı 'buna göre' diye genişleten bir cümle
Akış bozan / yer değiştirme sorularının dayandığı ilkeye göre, bir tanım ya da açıklama cümlesinden sonra onu 'buna göre, bu tanıma göre' biçiminde genişleten bir cümle gelir; konuyu değiştiren cümle ise yeni bir…
Aşağıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralanacaktır: (I) Ne var ki elle yapılan bu üretim, makineleşmeyle birlikte giderek azaldı. (II) Geleneksel el dokumacılığı, yüzyıllardır sürdürülen köklü bir zanaattır. (III) Bu yüzden el dokuması ürünler bugün daha çok sanatsal değer taşır. (IV) Bu zanaatta iplikler tezgâha tek tek elle geçirilir. Buna göre cümlelerin anlamlı bir bütün oluşturacak doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: B) II - IV - I - III
Giriş cümlesi bağlaçsız ve bağımsız en genel yargıyı taşır: II.
Karışık verilen cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralanırken aşağıdaki yollardan hangisi izlenir?
Cevap: B) Cümleler okunup konu belirlenir; olay metinlerinde kronoloji, düşünce metinlerinde mantık sırası esas alınır.
Karışık cümleler sıralanırken önce bütün cümleler okunup parçanın konusu ve ana düşüncesi belirlenir; olay/öykü metinlerinde olayların oluş sırası, düşünce yazılarında ise düşüncelerin mantık sırası esas alınarak…
Karışık olarak verilen cümleler anlam bütünlüğü sağlayacak biçimde sıralanırken doğru diziliş için öncelikle aşağıdakilerden hangisine başvurulmalıdır?
Cevap: D) Bağlaç ve geçiş sözcükleri, gönderim sözcükleri ile anahtar sözcük tekrarları izlenerek cümleler arası akış kurulmalıdır.
Doğru diziliş; 'ancak, dolayısıyla, bu nedenle' türü bağlaç ve geçiş sözcükleri, 'bu, o, bunlar' gibi gönderim sözcükleri ve anahtar sözcük tekrarları izlenerek kurulur.
Karışık cümleler sıralanırken 'bu, onlar, böyle' gibi sözcükler doğru sırayı bulmaya yardımcı olur. Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: C) Bu sözcüklerin, önce geçen bir ögeye gönderme yapması
Gönderim (zamir) sözcükleri kendilerinden önce geçen bir kavrama ya da ögeye işaret eder; bu yüzden böyle bir sözcüğü taşıyan cümle, ancak göndergeyi tanıtan cümleden sonra gelebilir.
Cümle sıralama sorularında, cümleleri dizmeye başlamadan önce hepsinin okunması önerilir. Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: D) Doğru sıranın, parçanın ana düşüncesi kavranmadan kurulamaması
Sıralama, bağımsız cümleler arasında değil, bir bütünün parçaları arasında yapılır; bu yüzden doğru sıra ancak parçanın konusu ve ana düşüncesi kavrandıktan sonra belirlenebilir.
Bir kavramı tanımlayan ya da sınıflandıran paragrafta cümleleri anlam bütünlüğüne göre sıralamak için kullanılan temel ilke hangisidir?
Cevap: A) Genelden özele sıra: genel kategori, açıklama, örnekler ve sonuç biçiminde ilerlenir.
Bir kavramı tanımlayan ya da sınıflandıran paragraflarda sıralama genelden özele doğrudur: önce genel kategori, ardından açıklama, alt başlıklar ve örnekler, en sonda sonuç gelir; 'birincisi/ikincisi' ve 'aslında' gibi…
Bir olayı değil, bir düşünceyi savunan bir yazının cümleleri sıralanırken temel alınması gereken ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: A) Düşüncelerin mantıksal gelişimini, giriş-gelişme-sonuç düzenine göre izlemek
Cümle sıralama çözümünde, bütün cümleler okunup metnin türü belirlendikten sonra sıralama ölçütü buna göre seçilir: olay/öykü metinlerinde olayların oluş (kronolojik) sırası, düşünce yazılarında ise düşüncelerin…
Bir paragrafın giriş cümlesi 'ama, çünkü, bu, onlar' gibi sözcüklerle başlayamaz. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: E) Giriş öncesinde, bu sözcüklerin işaret edeceği bir cümlenin bulunmaması
Giriş cümlesi bağımsızdır; 'ama, çünkü' bağlaçları ve 'bu, onlar' gönderim sözcükleri kendilerinden önce gelen bir cümleye işaret eder.
Karşılaştırma ve tartışma metinlerinde yazar, kendi yargısını ya da vardığı sonucu çoğunlukla paragrafın sonuna bırakır. Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: E) Bu yargının, tartışılan karşıt savlara verilmiş bir yanıt olması
Tartışma metinlerinde önce yaygın kanı ve kanıt, sonra karşıt sav verilir; yazarın yargısı bu karşıt savlara bir yanıt ve sonuç oluşturduğu için en sona yerleşir.
Bir olayın ya da işlem sürecini anlatan metinde cümleler, adımların gerçekleşme sırasına göre dizilir. Bu zorunluluğun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: B) Her adımın bir öncekinin ürününe ya da sonucuna dayanması
Süreç/olay metinlerinde her adım, bir öncekinin ürettiği sonucu ya da ürünü kullanır; hammadde elde edilmeden işlenemez, veri toplanmadan sonuca varılamaz.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olamaz?
Cevap: D) Ancak bu durum her toplum için geçerli değildir.
Giriş cümlesi bağlaçsız ve gönderim sözcüğü almayan bağımsız bir cümledir. 'Ancak' bağlacıyla başlayan cümle, önceki bir bağlama gönderme yaptığından paragrafı açamaz.
Bir paragrafın giriş cümlesi için aşağıdaki özelliklerden hangisi geçerlidir?
Cevap: A) Konuyu bağımsız tanıtır; bağlaçsız ve en geneldir.
Giriş cümlesi bağımsızdır; dışarıdan bağlaç (ama, çünkü) ya da gönderim sözcüğü (bu, o) almaz ve konuyu en genel biçimde tanıtır.
Tartışma ve karşılaştırma metinlerinde cümlelerin sıralanışını belirleyen temel akış aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: A) Yaygın kanı, kanıt, karşı sav ve sonuç akışı
Tartışma/karşılaştırma metinlerinde yaygın kabul gören bir kanı ortaya konur, kanıtla pekiştirilir, ardından karşıt sav getirilir ve yazarın sonucuyla kapanır; zıt görüşler 'ama, ancak, oysa' gibi bağlaçlarla bağlanır.