Cümle tamamlama ve boşluk doldurma (anlamca uygun seçenek) Soruları
KPSS Türkçe · 16 özgün soru · açıklamalı çözümler
Cümle tamamlama ve boşluk doldurma (anlamca uygun seçenek) — Konu Özeti
KPSS Türkçe kapsamında Cümle tamamlama ve boşluk doldurma (anlamca uygun seçenek) konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
'Kulak kesilmek' deyimi, dikkatlice ve titizlikle dinlemeye hazır olmak anlamına gelir.
Kayropraktik tedavi özellikle bel, boyun, sırt ağrıları ve bazı spor yaralanmalarında ilaç kullanmadan iyileştirmeyi hedefler, ancak her bireye uygun olmayabilir.
Edilgen çatılı eylemler nesne-yüklem ilişkisi bakımından geçişsizdir; geçişli yüklemi belirlemek için 'onu' (neyi/kimi) testi uygulanır.
Diyalog/röportaj tamamlamada veya 'bu sözler hangi soruya karşılık söylenmiştir' sorularında, verilen yanıtın içeriği ve tonu analiz edilerek o yanıta mantıksal olarak öncülük eden soru seçilir; çeldiriciler konuya yakın ama farklı odaklı sorulardır.
Sıralı cümlede ortak özne tüm yüklemlere uygun olmalıdır; özne tüm yüklemleri karşılamıyorsa virgülden sonraki bölüme eksik özne eklenerek özne eksikliği giderilir.
Endüstrileşme süreciyle köylerdeki geniş aile yapısı dağılarak anne-baba-çocuktan oluşan çekirdek aileye dönüşmüş; yetişkinler fabrika işçisi olmuş, tarımdan/topraktan kopuş ve bireyselleşme yaşanmıştır.
Numaralı cümlelerde işlev/anlam tespiti sorularında (karşılaştırma, koşul-sonuç, olumsuz yön, benzetme vb.) doğru seçenek cümlenin gerçek işleviyle örtüşür; yanlış belirleme veya beklenen anlamı taşımayan cümle aranan yanıttır.
Polistiren kimyasalının en uygun yapıya sahip olduğu ve P(3HB) polimerinin biyolojik olarak üretilebildiği gösterilmiş; Bacillus bakterisinin sporları kullanılarak biyolojik plastik üretimi başarılmıştır.
Mutluluk doğrudan elde edilebilecek bir şey değil, uygun koşullar ile beklenti gerektiren bir durumdur; insan bitkiler gibi sevgi, çalışma, üretme ve kendini gerçekleştirme ihtiyacı duyar ve içsel özelliklerle dışsal koşulların birlikte bulunması gerekir.
Clickbait haberler; konudan uzaklaşma, önemsiz detaylarda yoğunlaşma, temadan sapan abartılı başlık ve uyumsuz görsel kullanma gibi habercilik ilkelerine aykırı yöntemler içerir ve kullanıcının doğru bilgiye ulaşmasını engeller.
İbni Haldun'a göre şiir yalnızca bir söz sanatı değil, bilginin, doğrunun-yanlışın ve hikmetin de kaynağıdır; bilgi bir daldan diğerine, bir maksattan öbürüne şiir yoluyla aktarılır.
Bilimsel araştırmalar mutluluğun kısmen öğrenilmiş bir davranış olduğunu gösterir; kişi yeterlilik inancını güçlendirdiğinde norepinefrin salgısı artabilir ve 'mutluluk oyunu' adı verilen alıştırmalar mutluluk düzeyini yükseltebilir.
Niteleme sıfatları, ilk ünlüye kadarki kısma 'm, p, r, s' ünsüzlerinden uygun olanı eklenip sözcük tekrar yazılarak pekiştirilir (kırmızı→kıpkırmızı, temiz→tertemiz, beyaz→bembeyaz, ince→ipince).
Bir cümleye yeni özne/tümleç eklendiğinde öge dizilişi belirlenen kalıba uymalıdır; öge sırasının değişmesi cümleyi devrik yapabilir ve eklenen sözcük grubunun anlamsal-sözdizimsel uygunluğu gözetilir.
Dünya'nın yaklaşık 4,6 milyar yıl önce oluştuğu kabul edilir; bu süre içinde pek çok farklı iklim dönemi yaşanmış ve buna bağlı olarak pek çok tür yok olmuştur.
Paragrafın sonuna/sonuç boşluğuna gelecek cümle, metnin ana düşüncesiyle ve yazar tutumuyla bütünlük kuran sonuç ifadesi olmalıdır; çeldiriciler alt temalara atıfta bulunur.
Bir cümle/metindeki iki boşluğu dolduran sözcük çiftinin hem bağlamla hem de kendi arasında (etki-sonuç, zıtlık, pekiştirme) anlam ilişkisi kurması gerekir; yanlış seçenek tek boşluğa uysa da ikinci boşlukla çelişir.
'Çünkü' bağlacıyla başlayan cümle kendinden önceki yargının gerekçesini verir; boşluk bu cümleden önce geliyorsa boşluğa gerekçesi verilen yargı yerleştirilir.
Cümle tamamlamada boş bırakılan yere anlam ve dil bilgisi kurallarına uygun ifade getirilir; bağlaçlar, anlam ilişkileri, öncesi-sonrasındaki anahtar sözcükler ve cümlenin genel akışı ipucu verir.
Boşluk/cümle tamamlamada parçanın genel konusuna uygun görünen ama ana fikrinden/akışından sapan seçenekler çeldirici işlevi görür; doğru seçenek ana iddiayı ve akışı tamamlayandır.
Gelişim psikolojisinde bebeklik ve okul öncesi dönem kritik kabul edilir; bireyin potansiyelini gerçekleştirmesi için uygun fiziksel-sosyal çevre, okul öncesi eğitim, zengin uyarıcılar ve destekleyici aile tutumları gerekir, yetersiz koşulda kalıtımsal potansiyel ortaya çıkmaz.
Bir metinde birden fazla boşluğa sırasıyla uygun sözcük/ifade seçilirken hem bağlam anlamı hem de dilbilgisel uyum (bağdaşıklık/eşdizim) aranır; çeldiriciler tek bir pozisyonda bağlamla çelişen sözcük taşır.
Örnek Sorular
Soru 1
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere anlamca en uygun ifade hangisidir?
'Yeni telefon, kullanışlı bir tasarıma sahip; ama _____.'
A) pil ömrü beklentileri karşılamıyor
B) ekranı oldukça geniş ve net görünüyor
C) her yaştan kullanıcıya kolaylık sağlıyor
D) kısa sürede en çok satan model oldu
E) tasarımı kullanıcılar tarafından beğenildi
Cevabı göster
Cevap: A) pil ömrü beklentileri karşılamıyor
'Ama' bağlacı kendinden önceki yargıyla karşıtlık kuran bir yargı ister.
Soru 2
Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre hangi cümle getirilmelidir?
'Kitap okumak, insanın yalnızca bilgi dağarcığını genişletmekle kalmaz; aynı zamanda farklı yaşamları, kültürleri ve bakış açılarını tanımasını sağlar. Okur, sayfalar arasında dolaşırken kendi sınırlarının ötesine geçer, başkalarının duygularını anlamayı öğrenir. _____'
A) Bu yönüyle okuma, insanı hem zihinsel hem de duygusal açıdan zenginleştiren bir etkinliktir.
B) Bu nedenle her kütüphanede yeterli sayıda görevli bulundurulmalıdır.
C) Oysa bazı kitaplar diğerlerine göre çok daha pahalıdır.
D) Çünkü çocukların okumaya küçük yaşta başlaması gerekir.
E) Ne var ki günümüzde ekranlar kitapların yerini almaya başlamıştır.
Cevabı göster
Cevap: A) Bu yönüyle okuma, insanı hem zihinsel hem de duygusal açıdan zenginleştiren bir etkinliktir.
Parçanın ana düşüncesi, okumanın hem bilgiyi artırması hem de empati kazandırmasıdır.
Soru 3
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere, anlam bütünlüğünü sağlayacak deyim hangisidir?
Bir fabrika işçisi olmasına karşın ülkenin en büyük teknoloji şirketini kuracağını düşünen Mert, çevresindekiler tarafından hep _____ diye nitelendiriliyor.
A) odunlukta kandil arıyor
B) çoban kulübesinde padişah rüyası görüyor
C) taşıma suyla değirmen döndürmeye çalışıyor
D) boş teneke gibi çok ses çıkarıyor
E) yüksekten uçanın burnu sürter
Cevabı göster
Cevap: B) çoban kulübesinde padişah rüyası görüyor
'Çoban kulübesinde padişah rüyası görmek' deyimi, kişinin içinde bulunduğu mütevazı koşullarla bağdaşmayan, gerçekleşmesi çok zor büyük hayaller kurması anlamına gelir.
Soru 4
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sözcükler getirilmelidir?
'Sınava _____ çalıştığı hâlde beklediği sonucu alamayınca büyük bir _____ yaşadı.'
A) isteksizce - gurur
B) düzenli - sevinç
C) gece gündüz - mutluluk
D) özveriyle - hayal kırıklığı
E) baştan savma - heyecan
Cevabı göster
Cevap: D) özveriyle - hayal kırıklığı
İlk boşluğa çok çalışmayı anlatan bir ifade, ikinci boşluğa ise beklenen sonucun alınamamasının doğurduğu olumsuz duyguyu karşılayan bir sözcük gelmelidir.
Soru 5
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere, bağlama göre en uygun deyim hangisidir?
Ortak işin tüm kazancını sessizce kendi hesabına aktaran, her fırsatta payını büyütmenin yolunu arayan Selim için arkadaşları '_____' demekten kendini alamadı.
A) pışpışla kandırmaya çalışıyor
B) saçını süpürge ediyor
C) ağzına bir parmak bal çalıyor
D) eline su dökemiyor
E) nalıncı keseri gibi hep kendine yontuyor
Cevabı göster
Cevap: E) nalıncı keseri gibi hep kendine yontuyor
'Nalıncı keseri gibi (hep) kendine yontmak' deyimi, bir kişinin her durumda yalnızca kendi çıkarını gözetmesi, kazancı kendi yararına çevirmesi anlamına gelir.
Soru 6
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere anlam bakımından en uygun sözcük hangisidir?
Sanatçı, piyasadaki kopyalardan sıkılmış ve izleyicilere yalnızca _____ eserler sunmaya karar vermişti.
A) otantik
B) dijital
C) popüler
D) soyut
E) çoğaltılmış
Cevabı göster
Cevap: A) otantik
'Otantik' sözcüğü 'özgün, asıl kaynağından gelen, taklit olmayan' anlamına gelir. Kopyalardan sıkılan bir sanatçının özgün/taklit olmayan eserler sunmak istemesi bu sözcükle tam olarak örtüşmektedir.
Soru 7
Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre hangi cümle getirilmelidir?
'Bal arıları, kovana döndüklerinde buldukları besin kaynağının yerini arkadaşlarına bildirir. _____ Bu hareketin yönü besinin güneşe göre konumunu, süresi ise uzaklığını gösterir.'
A) Arılar kovan içindeki ısıyı kanat çırparak dengede tutar.
B) Bunu, gövdelerini belirli bir düzende sallayarak gerçekleştirir.
C) Bal üretimi mevsim koşullarına göre değişkenlik gösterir.
D) Çiçeklerin açma zamanı bölgeden bölgeye farklılık taşır.
E) Kraliçe arı, kovanın düzeninin sürmesini sağlar.
Cevabı göster
Cevap: B) Bunu, gövdelerini belirli bir düzende sallayarak gerçekleştirir.
Boştan önceki cümle arıların besin yerini 'bildirdiğini' söyler; boştan sonraki cümle ise 'Bu hareketin' diyerek bir hareketten söz eder.
Soru 8
Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere, anlam bütünlüğünü sağlayacak biçimde getirilebilecek cümle hangisidir?
Düzenli okuma alışkanlığı, insanın yalnızca bilgi dağarcığını genişletmekle kalmaz. _____ Bu nedenle çok okuyan kişiler, karşılaştıkları olayları farklı açılardan değerlendirebilir.
A) Kütüphaneler, sessiz ortamları sayesinde okuma için en uygun mekânlardır.
B) Kâğıt kitapların kokusu birçok okur için ayrı bir keyif kaynağıdır.
C) Aynı zamanda kişinin bakış açısını zenginleştirir ve onu daha esnek düşünmeye yöneltir.
D) Günümüzde basılı kitap satışları dijital yayınlar karşısında giderek azalmaktadır.
E) Bazı yazarlar, eserlerini yıllar süren titiz bir çalışmanın ardından tamamlar.
Cevabı göster
Cevap: C) Aynı zamanda kişinin bakış açısını zenginleştirir ve onu daha esnek düşünmeye yöneltir.
Boştan önceki cümle okumanın bilgi dağarcığını genişletmekle 'kalmadığını' söyleyerek bir ek katkıya zemin hazırlar; boştan sonraki cümle ise 'bu nedenle' farklı açılardan değerlendirme sonucunu verir.
Soru 9
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere anlam akışına göre getirilebilecek en uygun ifade hangisidir?
'_____ Çünkü düzenli egzersiz yapan bireylerde stres hormonu seviyeleri belirgin biçimde düşer.'
A) Egzersiz yaparken doğru tekniğe dikkat etmek gerekir
B) Aerobik, kuvvet ve esneklik egzersizleri farklı türlerdir
C) Yoğun iş temposu bireylerde stresin yükselmesine yol açar
D) Düzenli egzersiz, kişinin stresle baş etmesini kolaylaştırır
E) Stres, kişinin günlük yaşamını etkileyen bir durumdur
Cevabı göster
Cevap: D) Düzenli egzersiz, kişinin stresle baş etmesini kolaylaştırır
'Çünkü' ile başlayan cümle, kendinden önceki yargının gerekçesini verir.
Soru 10
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sözcükler getirilmelidir?
'Yıllardır görmediği dostuyla _____ üzere şehir dışına çıktı; bu beklenmedik buluşma ikisini de çok _____.'
A) tartışmak - sevindirdi
B) buluşmak - üzdü
C) ayrılmak - sevindirdi
D) kavga etmek - mutlu etti
E) buluşmak - sevindirdi
Cevabı göster
Cevap: E) buluşmak - sevindirdi
İlk boşluğa, dostuyla bir araya gelmeyi anlatan 'buluşmak' fiili, ikinci boşluğa ise bu beklenmedik buluşmanın doğurduğu olumlu duyguyu karşılayan 'sevindirdi' yüklemi gelmelidir.
Soru 11
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere anlam akışına göre hangi ifade getirilmelidir?
'Sabah erkenden yola çıkmıştık; ancak yoğun trafik yüzünden _____.'
A) toplantıya geç kaldık
B) toplantıya tam vaktinde yetiştik
C) yolculuk boyunca hiç yorulmadık
D) gideceğimiz yere herkesten önce vardık
E) yolculuğun tadını doyasıya çıkardık
Cevabı göster
Cevap: A) toplantıya geç kaldık
'Ancak' bağlacı bir karşıtlık kurar; erken yola çıkılmasına rağmen olumsuz bir durumun yaşandığını gösterir.
Soru 12
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kulak kesilmek' deyimi anlamına uygun biçimde kullanılmıştır?
A) Müziğin ritmine kapılınca kulak kesilip dans etmeye başladı.
B) Konuşmacı kürsüye çıkınca salon sustu, herkes kulak kesildi.
C) Söz sırası kendisine gelince ayağa kalkıp kulak kesildi ve uzun uzun konuştu.
D) Sıkıcı toplantıda herkes esneyip kulak kesilerek uyuklamaya başladı.
E) Aklı dışarıdaki gürültüde olduğundan dersi dinlemeyip kulak kesildi.
Cevabı göster
Cevap: B) Konuşmacı kürsüye çıkınca salon sustu, herkes kulak kesildi.
'Kulak kesilmek' deyimi dikkatlice ve titizlikle dinlemeye hazır olmak anlamına gelir.
Soru 13
Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre hangi cümle getirilmelidir?
'_____ Örneğin Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde zeytin ve turunçgiller yetişirken, karasal iklim bölgelerinde tahıl tarımı öne çıkar.'
A) Tarım, ülke ekonomisine önemli katkılar sağlayan bir sektördür.
B) Bir bölgede yetişen tarım ürünleri büyük ölçüde o yörenin doğal koşullarına göre belirlenir.
C) Sulama olanakları tarımsal verimi doğrudan etkileyen bir etmendir.
D) Çiftçiler ürün seçiminde pazar koşullarını da göz önünde bulundurur.
E) Toprağın yapısı bitki örtüsünün çeşitlenmesinde rol oynar.
Cevabı göster
Cevap: B) Bir bölgede yetişen tarım ürünleri büyük ölçüde o yörenin doğal koşullarına göre belirlenir.
Boştan sonraki cümle 'Örneğin' diyerek bir genellemeyi örneklendirir; farklı doğal koşullarda farklı ürünlerin yetiştiğini gösterir.
Soru 14
Aşağıdaki röportajda boş bırakılan yere, verilen yanıta göre hangi soru getirilmelidir?
'— _____
— Üç yıldır; üniversiteyi bitirir bitirmez bu kurumda göreve başladım.'
A) Çalışma koşullarınızdan memnun musunuz?
B) Üniversitede hangi bölümü okumuştunuz?
C) Bu mesleği seçmenizin nedeni nedir?
D) Bu kurumda ne kadar zamandır çalışıyorsunuz?
E) Gelecekte hangi alanda çalışmak istiyorsunuz?
Cevabı göster
Cevap: D) Bu kurumda ne kadar zamandır çalışıyorsunuz?
Verilen yanıtta 'üç yıldır' ifadesiyle bir süre belirtilmekte, kişinin kurumda ne zamandır çalıştığı açıklanmaktadır.
Soru 15
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere anlamca en uygun ifade hangisidir?
'Çocuklar bahçede neşeyle koşturuyordu, _____ balkondan onları gülümseyerek izliyordu.'
A) anneleri
B) hızlı hızlı
C) ve mutlulukla
D) oyun oynayarak
E) akşama kadar
Cevabı göster
Cevap: A) anneleri
Sıralı cümlede ortak özne tüm yüklemlere uymalıdır. İkinci yüklemin ('izliyordu') öznesi birinci yüklemden ('koşturuyordu') farklı olduğundan virgülden sonraki bölüme yeni bir özne eklenmesi gerekir; 'anneleri' bu eksik…