Anlam belirsizliği ve çelişkili (mantık hatası) ifadeler Soruları

KPSS Türkçe · 27 özgün soru · açıklamalı çözümler

Anlam belirsizliği ve çelişkili (mantık hatası) ifadeler — Konu Özeti

KPSS Türkçe kapsamında Anlam belirsizliği ve çelişkili (mantık hatası) ifadeler konusunda bilmen gereken 9 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

Mantık ve sıralama hatasının kapsamıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Sayıların yanı sıra kavramların da beklenen mantıksal düzenin dışında sıralanması bu hata kapsamına girer.
  2. B) Olayların kronolojik sırasının karıştırılması bu hata türü içinde değerlendirilebilir.
  3. C) Cümle dil bilgisi kurallarına uygun olsa bile sayısal sıralamanın mantığa aykırı verilmesi bu hatayı oluşturabilir.
  4. D) Bu hata türü yalnızca sayısal verileri kapsadığından, kavramların yanlış sıralanması bu kapsamda değerlendirilmez.
  5. E) Bir yarışmada kazananın aldığı oyun, kaybedenden az gösterilmesi bu hata türüne örnek oluşturur.
Cevabı göster

Cevap: D) Bu hata türü yalnızca sayısal verileri kapsadığından, kavramların yanlış sıralanması bu kapsamda değerlendirilmez.

Mantık ve sıralama hatası yalnızca sayısal verileri değil; sayı, bilgi ve kavramların mantığa ya da kronolojiye aykırı dizilmesini kapsar.

Soru 2

Bir Türkçe öğretmeni, öğrencilerden iki ayrı cümle kusurunu nedenine göre değerlendirmelerini istemiştir. Birinci cümle 'Annesini özleyen çocuk onu aramaya gitti.' biçimindedir ve kimin kimi aradığı net değildir. İkinci cümle 'Ben ve kardeşim dün bu maçı izledi.' biçimindedir ve özne ile yüklem kişi bakımından uyuşmamaktadır. Bu iki kusur sırasıyla hangi iki ana anlatım bozukluğu başlığı altında değerlendirilmelidir?

  1. A) Birincisi anlamsal, ikincisi yapısal bozukluktur.
  2. B) İkisi de yapısal bozukluktur.
  3. C) Birincisi yapısal, ikincisi anlamsal bozukluktur.
  4. D) İkisi de anlamsal bozukluktur.
  5. E) Birincisi yazım, ikincisi noktalama yanlışıdır.
Cevabı göster

Cevap: A) Birincisi anlamsal, ikincisi yapısal bozukluktur.

Anlatım bozukluğu anlamsal (anlama dayalı) ve yapısal (dil bilgisine dayalı) olmak üzere iki ana başlıkta incelenir.

Soru 3

Tutarlılık, anlatımın mantık kurallarına uyması ve çelişkili ifadeler taşımamasıdır. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisi tutarlılık ilkesini çelişkili ifade taşıdığı için bozmaktadır?

  1. A) Kitabı dikkatle okudu ve önemli gördüğü yerlerin altını özenle çizdi.
  2. B) Sabah erkenden kalkıp parkta uzun ve dinlendirici bir yürüyüş yaptı.
  3. C) Hem çok yorgun olduğunu hem de hiç dinlenmeye gereksinimi olmadığını söylüyor.
  4. D) Hava soğuk olduğu için kalın bir mont giyip atkısını boynuna doladı.
  5. E) Toplantıya tam zamanında varmak amacıyla evden alışılmıştan erken çıktı.
Cevabı göster

Cevap: C) Hem çok yorgun olduğunu hem de hiç dinlenmeye gereksinimi olmadığını söylüyor.

Bir kişinin aynı anda hem çok yorgun olması hem de hiç dinlenmeye gereksinim duymaması birbiriyle çelişir; bu iki yargı bir arada mantıken bağdaşmaz.

Soru 4

Türkçede mantıkla bağdaşmayan çelişkili cümlelerin anlatım bozukluğu sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bu tür cümlelerde birbirini dışlayan iki durum aynı anda doğru sayıldığından olanaksız bir durum doğar.
  2. B) Bu tür cümlelerde '-den' eki yanlış kullanıldığından iki farklı anlam ortaya çıkar ve okuma ikiye bölünür.
  3. C) Bu tür cümlelerde fiil zamanı, öznenin eyleminin gerçekleştiği döneme uymadığından bütünlük bozulur.
  4. D) Bu tür cümlelerde tamlayan eksik bırakıldığından kimin ne yaptığı açıkça anlaşılamaz.
  5. E) Bu tür cümlelerde sayı ve oran bilgileri kronolojik sıraya aykırı dizildiğinden mantık bütünü zedelenir.
Cevabı göster

Cevap: A) Bu tür cümlelerde birbirini dışlayan iki durum aynı anda doğru sayıldığından olanaksız bir durum doğar.

Çelişkili cümleler, mantıkça birlikte var olamayacak iki durumu aynı anda doğru sayar.

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerden hangisi duygu-zaman uyumsuzluğuna bağlı mantık hatası içermektedir?

  1. A) Geçmişte yaşadığımız o mutlu günlere özlem duyuyorum.
  2. B) Çocukluğumun geçtiği o mahalleye özlem duyarım.
  3. C) Gelecek güzel günlere özlem duyuyorum.
  4. D) Eski arkadaşlarımı çok özlemişim, onları görmek istiyorum.
  5. E) Memleketi bırakıp gittiğinden bu yana özlemle yaşıyor.
Cevabı göster

Cevap: C) Gelecek güzel günlere özlem duyuyorum.

Özlem, yaşanmış ve geride kalmış şeyler için duyulan bir duygudur; henüz yaşanmamış geleceğe 'özlem duymak' mantık hatasıdır. Doğru kullanımda gelecek için 'arzu' ya da 'beklenti' gibi sözcükler tercih edilmelidir.

Soru 6

Mantık ve sıralama hatasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Bu hata, kronolojik zaman sırasının yanlış verildiği tarih ve biyografi metinlerine özgü bir kusurdur.
  2. B) Mantık ve sıralama hatası, cümlede eksik bırakılan tamlayan unsurundan kaynaklanır.
  3. C) Bu bozukluk, sayı, bilgi veya kavramların beklenen mantıksal sıralamanın dışına çıkacak biçimde dizilmesiyle oluşur.
  4. D) Mantık hatası, çelişkili iki yargının aynı cümlede bulunmasıyla meydana gelir.
  5. E) Bu hata türü, '-den' ekinin cümlede birden fazla anlam taşımasından doğan belirsizlikle özdeştir.
Cevabı göster

Cevap: C) Bu bozukluk, sayı, bilgi veya kavramların beklenen mantıksal sıralamanın dışına çıkacak biçimde dizilmesiyle oluşur.

Mantık ve sıralama hatası, sayı, bilgi veya kavramların mantıksal ya da kronolojik sıraya aykırı dizilmesiyle oluşur; sayı, bilgi veya kavramların beklenen sıralamanın dışına çıkacak biçimde dizilmesini anlatan ifade bu…

Soru 7

Kıyaslama bildiren cümlelerde '-den' ekinin anlam belirsizliğine yol açmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) '-Den' eki fiil zamanıyla uyuşmadığından cümle dil bilgisi kurallarına aykırı bir görünüm kazanır.
  2. B) '-Den' eki özneyi belirleyen yalın ad tamlamalarında kullanıldığında sıralama mantığını bozar.
  3. C) '-Den' eki tamlayan görevini üstlendiğinde cümlede kimin eylemde bulunduğu belirlenemez.
  4. D) '-Den' eki duygu adlarıyla kullanıldığında o duygunun hangi zaman dilimine ait olduğu anlaşılamaz.
  5. E) '-Den' eki hem üstünlük hem de ayrılma anlamı taşıdığından cümle iki ayrı okumaya açılır.
Cevabı göster

Cevap: E) '-Den' eki hem üstünlük hem de ayrılma anlamı taşıdığından cümle iki ayrı okumaya açılır.

'-Den' eki, kıyaslama bildiren cümlelerde hem üstünlük/derece bildiren bir işlev hem de ayrılma/başlangıç noktası anlamı üstlenebilir.

Soru 8

Tamlayan (iyelik/zamir) eksikliğinden kaynaklanan anlam belirsizliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Bu tür belirsizlik, fiil çekimindeki kişi eki yanlışlığından doğar.
  2. B) Cümleye iyelik veya zamir tamlayanı eklenmesi belirsizliği gidermez; aksine ifadeyi daha da karmaşıklaştırır.
  3. C) Tamlayan eksikliği, dil bilgisi kuralına aykırılıktan doğan yapısal bir bozukluktur ve anlamsal boyutla ilgisi yoktur.
  4. D) İyelik ya da zamir tamlayanının düşürülmesi, aitliğin anlaşılamamasına yol açarak anlamsal belirsizlik oluşturur.
  5. E) Bu belirsizlik türü, yalnızca '-den' ekinin karşılaştırmada birden çok anlama gelmesiyle görülür.
Cevabı göster

Cevap: D) İyelik ya da zamir tamlayanının düşürülmesi, aitliğin anlaşılamamasına yol açarak anlamsal belirsizlik oluşturur.

Tamlayan (iyelik/zamir) eksikliğinde, cümleden düşürülen iyelik ya da zamir unsuru nedeniyle aitlik belirsizleşir; bir iyelik ya da zamir tamlayanının düşürülmesiyle aitliğin anlaşılamadığını belirten ifade bu anlamsal…

Soru 9

Özlem duygusunun yöneldiği zaman dilimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Gelecek; henüz yaşanmamış beklentilere duyulan güçlü istek anlamına gelir.
  2. B) Geçmiş; yaşanmış ve geride kalmış deneyimlere duyulan duygudur.
  3. C) Şimdiki an; içinde bulunulan anın değerini kavramakla ilgilidir.
  4. D) Hem geçmiş hem gelecek; hangi zamana yönelik olduğu bağlama göre değişir.
  5. E) Belirsiz zaman; özlem sözcüğü herhangi bir zaman dilimine özgü değildir.
Cevabı göster

Cevap: B) Geçmiş; yaşanmış ve geride kalmış deneyimlere duyulan duygudur.

Özlem, temelde geçmişte yaşanmış ve geride kalmış olan şeylere duyulan bir duygudur.

Soru 10

Karşılaştırma amacıyla kullanılan '-den' ekinin Türkçe cümlelerde yol açabileceği sorun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Çift anlamlılığa dayalı anlam belirsizliği
  2. B) Fiil çekiminde zaman tutarsızlığı
  3. C) Tamlayan eksikliğinden kaynaklanan belirsizlik
  4. D) Özne ile yüklem arasında kişi uyumsuzluğu
  5. E) Duygu adının yanlış zaman dilimine bağlanması
Cevabı göster

Cevap: A) Çift anlamlılığa dayalı anlam belirsizliği

'-Den' eki karşılaştırma cümlelerinde hem karşılaştırma hem de ayrılma/başlangıç noktası anlamı taşıyabildiğinden cümle iki farklı biçimde yorumlanabilir; bu çift anlamlılık anlam belirsizliği biçiminde bir anlatım…

Soru 11

'Binnaz, İpek'ten çok para aldı.' cümlesindeki bozukluğun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Yükleme uygun bir öznenin cümlede kullanılmamış olması
  2. B) Cümlede gereksiz sözcüklere yer verilmiş olması
  3. C) '-den' ekinin iki ayrı okumaya yol açması
  4. D) Eylemin yanlış bir zaman kipiyle çekimlenmiş olması
  5. E) Büyük ünlü uyumu kuralının cümlede bozulmuş olması
Cevabı göster

Cevap: C) '-den' ekinin iki ayrı okumaya yol açması

'-den' eki bu cümlede iki ayrı biçimde okunabilir: 'Binnaz'ın İpek'e kıyasla daha çok para aldığı' ya da 'Binnaz'ın parayı İpek'ten (kaynağından) aldığı'.

Soru 12

Tutarlılık, anlatım nitelikleri arasında sıkça yalınlık, açıklık gibi komşu kavramlarla karıştırılır. Aşağıdaki tanımlardan hangisi yalnızca tutarlılık niteliğini doğru biçimde karşılamaktadır?

  1. A) Anlatımın mantık kurallarına uyması ve yazarın görüşlerinin birbiriyle çelişmeden uyum içinde olması
  2. B) Okuyucunun metni hiç zorlanmadan, kolayca ve doğru biçimde anlamasını sağlayacak açık ve net bir yazım
  3. C) Anlatımda gereksiz sözcüklere yer verilmemesi ve ifadenin yalın tutulması
  4. D) Tamlayan eksikliği gibi yapısal kusurlardan arınmış cümleler kurulması
  5. E) Karşılaştırma eklerinin doğru kullanımıyla çift anlamlılığın önüne geçilmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Anlatımın mantık kurallarına uyması ve yazarın görüşlerinin birbiriyle çelişmeden uyum içinde olması

Tutarlılık; anlatımın mantık kurallarına uymasını, çelişkili ifade taşımamasını ve yazarın görüşlerinin uyum içinde olmasını gerektirir.

Soru 13

Bir gazetede yayımlanan spor haberinde şu cümle yer almaktadır: 'Ev sahibi takım, deplasman takımına 2'ye karşı 7 golle mağlup oldu.' Bu cümlede tespit edilen anlatım bozukluğunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Cümlede zamir tamlayanının düşürülmesi kimin mağlup olduğunu belirsiz kılmaktadır.
  2. B) '-e karşı' ifadesinin hem rekabetle hem de zıtlıkla ilgili anlamlar taşıması çift anlamlılık yaratmaktadır.
  3. C) Sayıların sıralaması beklentiye aykırıdır; yenilen takımın skoru kazanan takımınkinden yüksek verilemez.
  4. D) Duygu ile zaman arasındaki uyumsuzluk cümleyi mantıktan yoksun kılmaktadır.
  5. E) Cümle çelişkili iki yargı içermektedir; hem galip hem mağlup olmak aynı anda olanaklı değildir.
Cevabı göster

Cevap: C) Sayıların sıralaması beklentiye aykırıdır; yenilen takımın skoru kazanan takımınkinden yüksek verilemez.

Yenilen takımın skoru (2), kazanan takımın skorundan (7) düşük olmalıdır; ancak cümlede sayılar ters sıralanmıştır. Bu, sayıların beklenen mantıksal düzene aykırı biçimde dizilmesiyle oluşan mantık ve sıralama hatasıdır.

Soru 14

'İtirafçı, bildiği ve bilmediği her şeyi anlattı.' cümlesinde anlatım bozukluğu hangi nedenden kaynaklanmaktadır?

  1. A) Nesnenin yanlış biçimde çoğullanmış olmasından kaynaklanmaktadır.
  2. B) Gereksiz yere yinelenen sözcük kullanımından kaynaklanmaktadır.
  3. C) Cümledeki sözcüklerin diziliş sırasının bozuk olmasından, ögelerin yanlış yerleştirilmesinden kaynaklanmaktadır.
  4. D) Özne ile yüklem arasındaki kişi uyumsuzluğundan kaynaklanmaktadır.
  5. E) Bilinmeyen bir bilginin anlatılabileceğini ima eden mantık çelişkisinden kaynaklanmaktadır.
Cevabı göster

Cevap: E) Bilinmeyen bir bilginin anlatılabileceğini ima eden mantık çelişkisinden kaynaklanmaktadır.

Bilinmeyen bir bilgiyi anlatmak olanaksızdır; dolayısıyla 'bilmediği her şeyi anlattı' ifadesi mantıkla çelişir. Bu tür, gerçekte var olamayacak bir durumu olmuş gibi gösteren mantık hatasıdır.

Soru 15

Anlatım bozukluğu, incelendiğinde kaç ana başlık altında ele alınmakta ve bu başlıklar nelerdir?

  1. A) Üç başlık: anlamsal, yapısal ve söylemsel
  2. B) İki başlık: anlamsal ve yapısal
  3. C) İki başlık: sözdizimsel ve sesbilimsel
  4. D) Üç başlık: sözcüksel, yapısal ve bağlamsal
  5. E) Dört başlık: anlamsal, yapısal, söylemsel ve biçimsel
Cevabı göster

Cevap: B) İki başlık: anlamsal ve yapısal

Anlatım bozukluğu; cümlenin açık olmaması, çelişkili unsurlar taşıması veya dil bilgisi kurallarına aykırılık içermesi durumudur ve anlama dayalı (anlamsal) ile dil bilgisine dayalı (yapısal) olmak üzere iki ana…

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Türkçe dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Türkçe konuları