Türkiye'nin Yer Şekilleri (Dağlar, Platolar, Ovalar) Soruları

KPSS Coğrafya · 89 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Kaçkar Dağları'nın konumu ve sistemle ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kuzey Anadolu Dağları sistemi içinde, Doğu Karadeniz kıyısına paralel uzanır.
  2. B) Toros Dağları'nın doğu uzantısını oluşturan bir kütledir.
  3. C) Doğu Anadolu'da Ağrı Dağı ile aynı volkanik kütleyi paylaşır.
  4. D) Güneydoğu Anadolu'da Güneydoğu Toroslar sistemi içinde konumlanır.
  5. E) İç Anadolu'nun batı kesiminde, Kızılırmak yayının kuzeyinde yer alır.
Cevabı göster

Cevap: A) Kuzey Anadolu Dağları sistemi içinde, Doğu Karadeniz kıyısına paralel uzanır.

Kaçkar Dağları, Türkiye'nin kuzeydoğusunda Doğu Karadeniz kıyısına paralel uzanır ve Kuzey Anadolu Dağları sistemi içinde yer alır; volkanik kökenli değildir.

Soru 2

Türkiye'de alüvyal ovalar nasıl oluşur?

  1. A) Akarsuların taşıdığı malzemenin deniz ya da göl tabanını doldurmasıyla
  2. B) Fay hatları boyunca oluşan çöküntülerin zamanla dolmasıyla
  3. C) Kireçtaşı arazilerde çözünme ve çöküntü süreçleriyle
  4. D) Buzulların geride bıraktığı moren malzemesinin düzlenmesiyle
  5. E) Volkanik patlamalar sonucu lav akıntılarının platolar oluşturmasıyla
Cevabı göster

Cevap: A) Akarsuların taşıdığı malzemenin deniz ya da göl tabanını doldurmasıyla

Alüvyal ovalar, akarsuların taşıdığı kum, çakıl ve kil gibi malzemenin deniz ya da göl tabanını doldurmasıyla oluşur; Çukurova bunun tipik örneğidir.

Soru 3

Türkiye'de Kapadokya bölgesindeki peri bacalarının oluşumunda rol oynayan kuvvetler değerlendirildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Peri bacaları hem iç kuvvetlerin hem de dış kuvvetlerin etkisiyle oluşmuştur
  2. B) Peri bacaları ağırlıklı olarak dış kuvvetler olan akarsu ve rüzgar aşındırmasının ürünüdür
  3. C) Peri bacaları büyük ölçüde iç kuvvetler olan volkanizma ve deprem hareketleriyle şekillenmiştir
  4. D) Peri bacaları karstlaşma sürecinde kireçtaşının çözünmesiyle meydana gelmiştir
  5. E) Peri bacaları buzul aşındırmasının Orta Anadolu'daki tipik bir ürünüdür
Cevabı göster

Cevap: A) Peri bacaları hem iç kuvvetlerin hem de dış kuvvetlerin etkisiyle oluşmuştur

Peri bacaları; volkanik tüfün (iç kuvvet ürünü) üzerine akarsu ve rüzgar aşındırmasının uzun süre etki etmesiyle şekillenir.

Soru 4

Bir araştırmacı, büyük bir ovanın fay hatları boyunca çökmüş bir graben tabanına oturduğunu ve çevresinde çok sayıda kaplıca olduğunu tespit etmiştir. Bu bulguya dayanarak ova için en tutarlı yorum hangisidir?

  1. A) Ovanın karstik çözünme süreçleriyle şekillendiği
  2. B) Ovanın deltaik bir kıyı birikim ortamını yansıttığı
  3. C) Ovanın buzul aşındırmasıyla düzleştiği
  4. D) Ovanın tektonik kökenli olduğu ve diri tektonik hareketlerin sürdüğü
  5. E) Ovanın volkanik malzeme birikmesiyle oluşan bir kaldera tabanı olduğu
Cevabı göster

Cevap: D) Ovanın tektonik kökenli olduğu ve diri tektonik hareketlerin sürdüğü

Çöküntü tabanı + çevreleyen kırık hatları + kaplıca varlığı, tektonik bir ovanın üç temel göstergesidir.

Soru 5

Batı Karadeniz kıyılarında dalga aşınımıyla oluşan falez gibi şekillerin özellikle bu kesimde gelişmesini sağlayan temel yer şekli özelliği nedir?

  1. A) Dağların kıyı şeridine paralel ve yakın konumda uzanması
  2. B) Kıyının girintili-çıkıntılı olması nedeniyle dalga enerjisinin odaklanması
  3. C) Kıyı ovasının dar tutulmasıyla dağların denize yakın kalması
  4. D) Kireçtaşı kayaçların çözünmesiyle kıyı boyu boyunca koylara yol açması
  5. E) Rüzgar aşınımının dalga aşınımını desteklemesi
Cevabı göster

Cevap: A) Dağların kıyı şeridine paralel ve yakın konumda uzanması

Batı Karadeniz kıyılarında dalga aşınım şekillerinin (falez vb.) en belirgin biçimde gelişmesinin temel nedeni, dağların kıyıya paralel ve yakın konumlandığı boyuna kıyı yapısıdır; bu durum sert kayaçların dalgaların…

Soru 6

Harran Ovası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) İç Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve alüvyal dolgu ile şekillenmiştir.
  2. B) Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve akarsu birikimiyle oluşmuştur.
  3. C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve tektonik kökenlidir.
  4. D) Akdeniz Bölgesi'nde yer alır ve karstik süreçler sonucunda oluşmuştur.
  5. E) Marmara Bölgesi'nde yer alır ve volkanik malzeme birikiminin ürünüdür.
Cevabı göster

Cevap: C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve tektonik kökenlidir.

Harran Ovası Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunur ve oluşum bakımından tektonik kökenlidir; GAP kapsamında sulama projeleriyle tarım alanına dönüştürülmüştür.

Soru 7

Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı kesimlerde kıyı boyunca duvar gibi yükselen falezlerin oluşmasında birincil etken aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Rüzgar erozyonunun kıyı kayalıklarını şekillendirmesi
  2. B) Akarsuların kıyıya taşıdığı alüvyonun birikmesi
  3. C) Gel-git hareketlerinin kıyıyı aşındırması
  4. D) Dalgaların kıyı tabanını oyması
  5. E) Karstik süreçlerin kıyı kayaçlarını çözdürmesi
Cevabı göster

Cevap: D) Dalgaların kıyı tabanını oyması

Falezler, dağların denize paralel uzandığı yüksek kıyılarda dalgaların kıyı tabanını aşındırmasıyla oluşan dik yüzeylerdir. Karadeniz kıyılarının bir bölümünde bu yapı görülür.

Soru 8

Bir araştırmacı Türkiye'de karstik alanların tarıma elverişlilik durumunu incelediğinde aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşması beklenir?

  1. A) Karstik platolardan daha fazla verim alındığı için tarım polyelerde değil açık yayla kesimlerinde yapıldığı
  2. B) Karstik platoların geçirimsiz taban yapısı nedeniyle yüzey suyu fazla ve tarıma son derece elverişli olduğu
  3. C) Polyelerde su birikimi gerçekleşmediğinden tarım faaliyetlerinin polyelerde değil dağ yamaçlarında yoğunlaştığı
  4. D) Karstik arazilerde tarım hem platolarda hem polyelerde eşit ölçüde yoğun biçimde yapıldığı
  5. E) Karstik platoların yüzey suyu az ve tarıma kısıtlı olduğu, buna karşın polyelerin tarıma daha elverişli olduğu
Cevabı göster

Cevap: E) Karstik platoların yüzey suyu az ve tarıma kısıtlı olduğu, buna karşın polyelerin tarıma daha elverişli olduğu

Karstik platoların geçirimli kireçtaşı yapısı nedeniyle yüzey suları azdır ve tarım faaliyetleri kısıtlıdır.

Soru 9

Türkiye'de kırık dağların (horst) en yoğun biçimde görüldüğü bölge ve bu dağlarla bağlantılı fiziksel coğrafya olguları hangi seçenekte doğru verilmiştir?

  1. A) Doğu Anadolu Bölgesi – volkanik faaliyet ve buzul gölleri
  2. B) Ege Bölgesi – yüksek depremsellik ve kaplıca kuşakları
  3. C) Karadeniz Bölgesi – boyuna kıyı tipi ve yoğun yağışlar
  4. D) İç Anadolu Bölgesi – kapalı havzalar ve tuz gölleri
  5. E) Akdeniz Bölgesi – karstik topografya ve polye ovaları
Cevabı göster

Cevap: B) Ege Bölgesi – yüksek depremsellik ve kaplıca kuşakları

Kırık dağlar Türkiye'de en yoğun biçimde Ege Bölgesi'nde (Kaz Dağı, Bozdağ, Aydın Dağları vb.) görülür. Fay hatlarının aktif olduğu bu alanda sismik aktivite ve kaplıca kaynakları da yoğundur.

Soru 10

Türkiye'de lav platolarının oluşum süreci ile konumu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Akarsuların tortul tabakaları kesmesiyle oluşur; İç Anadolu'da yaygındır.
  2. B) Kireçtaşının karstlaşmasıyla çukurlaşan alanların düzleşmesiyle oluşur; Toroslar'da yaygındır.
  3. C) Volkanik dönemde çukurları dolduran bazalt örtüsünün aşınmasıyla oluşur; Erzurum-Kars çevresinde yaygındır.
  4. D) Kıta kayalarının dış kuvvetlerle aşındırılmasıyla düzlenen alanlarda oluşur; Trakya'da yaygındır.
  5. E) Tektonik çökmeler sonucunda alçalan blokların taşkın çökellerle dolmasıyla oluşur; Ege'de yaygındır.
Cevabı göster

Cevap: C) Volkanik dönemde çukurları dolduran bazalt örtüsünün aşınmasıyla oluşur; Erzurum-Kars çevresinde yaygındır.

Lav platoları, volkanik dönemde alçak alanları dolduran bazalt örtüsünün sonradan akarsular tarafından aşındırılmasıyla şekillenir. Erzurum-Kars Platosu bu oluşumun en belirgin örneğidir.

Soru 11

Türkiye'de Dalmaçya tipi kıyının temel oluşum koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kıyıya dik uzanan dağ sıraları arasındaki vadi ağızlarının deniz suyu tarafından işgal edilmesi
  2. B) Karstik arazilerdeki polye tabanlarının deniz kıyısında çökmesi
  3. C) Akarsu getirdiği alüvyonlarla delta alanları oluşturarak kıyıyı düzleştirmesi
  4. D) Kıyıya paralel uzanan dağ sıraları ve bunlar arasındaki körfez ile yarımadaların oluşması
  5. E) Dalga aşındırmasının kireçtaşı kıyılarında derin girintiler oluşturması
Cevabı göster

Cevap: D) Kıyıya paralel uzanan dağ sıraları ve bunlar arasındaki körfez ile yarımadaların oluşması

Dalmaçya tipi kıyıda dağlar kıyıya paralel uzanır; sırtlar ve vadiler de kıyıya paralel konumdadır.

Soru 12

Aşağıdaki ovaların tümü tektonik kökenlidir. Buna göre, bu tektonik ovalardan hangisi Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer almaz?

  1. A) Erzurum Ovası
  2. B) Amik Ovası
  3. C) Muş Ovası
  4. D) Iğdır Ovası
  5. E) Elazığ (Uluova) Ovası
Cevabı göster

Cevap: B) Amik Ovası

Amik Ovası tektonik kökenli olmakla birlikte Akdeniz Bölgesi'nde (Hatay) yer alır.

Soru 13

Türkiye'deki tektonik ovalar bölgelere göre sınıflandırıldığında, İç Anadolu ile Akdeniz bölgelerinde yer alan tektonik ovalar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru verilmiştir?

  1. A) İç Anadolu: Harran, Konya – Akdeniz: İsparta, Malazgirt
  2. B) İç Anadolu: Pasinler, Develi – Akdeniz: Harran, Amik
  3. C) İç Anadolu: Eskişehir – Akdeniz: İsparta, Burdur, Amik
  4. D) İç Anadolu: Burdur, Amik – Akdeniz: Konya, Çaldıran
  5. E) İç Anadolu: Çaldıran, Elbistan – Akdeniz: Develi, Muş
Cevabı göster

Cevap: C) İç Anadolu: Eskişehir – Akdeniz: İsparta, Burdur, Amik

İç Anadolu Bölgesi'ndeki tektonik (graben) ovaların başında Eskişehir Ovası gelir; Akdeniz Bölgesi'ndeki tektonik ovalar ise İsparta, Burdur ve Amik'tir.

Soru 14

Aşağıda bazı ovalar ve bulundukları coğrafi bölgeler eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Malazgirt Ovası – İç Anadolu
  2. B) Develi Ovası – Güneydoğu Anadolu
  3. C) Elbistan Ovası – Akdeniz
  4. D) Pasinler Ovası – Doğu Anadolu
  5. E) Çaldıran Ovası – Ege
Cevabı göster

Cevap: D) Pasinler Ovası – Doğu Anadolu

Pasinler Ovası Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Develi İç Anadolu'da, Elbistan Doğu Anadolu'da, Malazgirt Doğu Anadolu'da, Çaldıran Doğu Anadolu'dadır.

Soru 15

Türkiye'de rüzgar aşınım şekillerinin (mantar kaya, şahitkaya, tafoni) en yaygın görüldüğü coğrafi bölge hangisidir ve bunun temel nedeni nedir?

  1. A) Ege – denizden gelen kuvvetli rüzgarlar kıyı kayaçlarını şekillendirmektedir
  2. B) Karadeniz – kuvvetli rüzgarların kıyıya çarpması rüzgar aşındırmasını artırmaktadır
  3. C) Doğu Anadolu – yüksek dağlar rüzgar hızını artırarak aşındırmayı güçlendirmektedir
  4. D) Güneydoğu Anadolu – çöl koşullarına benzer sıcak ve kuru iklim rüzgar aşındırmasını hızlandırmaktadır
  5. E) İç Anadolu – yağışın ve bitki örtüsünün seyrek olması nedeniyle rüzgar etkisi güçlüdür
Cevabı göster

Cevap: E) İç Anadolu – yağışın ve bitki örtüsünün seyrek olması nedeniyle rüzgar etkisi güçlüdür

Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Türkiye'de en yaygın biçimde İç Anadolu'da görülür; çünkü bu bölgede hem yağış hem bitki örtüsü oldukça seyrektir, açık alanlarda yüzeyi koruyan örtü olmadığından rüzgar etkisi…

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları