Jeolojik yapı, jeolojik zamanlar ve maden oluşumu Soruları

KPSS Coğrafya · 57 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'nin maden varlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Türkiye'de maden çeşidi fazladır; ancak her bir madenin rezerv miktarı görece azdır.
  2. B) Türkiye'de az sayıda maden türü bulunmakla birlikte her birinin rezervi oldukça yüksektir.
  3. C) Türkiye'de ne maden çeşitliliği ne de rezerv miktarı dünya ortalamasının üzerindedir.
  4. D) Türkiye'de birkaç maden türü çok yüksek rezervleriyle dünya ihracatına egemendir.
  5. E) Türkiye'deki maden çeşitliliği ve rezerv miktarı birlikte değerlendirildiğinde dünyada ilk sıralardadır.
Cevabı göster

Cevap: A) Türkiye'de maden çeşidi fazladır; ancak her bir madenin rezerv miktarı görece azdır.

Türkiye'nin maden karakteristiği genel olarak 'çeşit fazla, rezerv görece az' biçiminde özetlenir; çok sayıda farklı maden türü bulunur ancak bunların çoğunda dünya ölçeğinde büyük rezerv yoktur (bor, trona ve mermer…

Soru 2

Türkiye'de maden çeşitliliğinin fazla olmasının nedenleri arasında gösterilemeyen faktör hangisidir?

  1. A) Farklı jeolojik zamanlara ait arazilerin bir arada bulunması
  2. B) Kıta hareketleriyle uzun süre şekillenmesi
  3. C) Geniş alanlarda çeşitli volkanik faaliyetlerin yaşanmış olması
  4. D) Çok sayıda farklı kayaç türünün bir arada bulunması
  5. E) Geçmişte yoğun buzullaşmanın yaşanması
Cevabı göster

Cevap: E) Geçmişte yoğun buzullaşmanın yaşanması

Farklı jeolojik zamanlar, kıta hareketleri ve volkanik faaliyetler maden çeşitliliğinin temel nedenleridir. Buzullaşma ise bu çeşitlilikle doğrudan ilişkili değildir.

Soru 3

Türkiye'nin jeolojik olayları ve oluştukları zamanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Masif araziler ve Tetis tortulanmaları I-II. Jeolojik Zaman'a aittir.
  2. B) Toros kıvrım dağları III. Jeolojik Zaman'da oluşmuştur.
  3. C) Marmara Denizi ve İstanbul-Çanakkale Boğazları IV. Jeolojik Zaman'da meydana gelmiştir.
  4. D) Tuz ve bor yatakları ile linyit oluşumu III. Jeolojik Zaman'a denk gelir.
  5. E) Kıbrıs adasının oluşumu IV. Jeolojik Zaman'da gerçekleşmiştir.
Cevabı göster

Cevap: E) Kıbrıs adasının oluşumu IV. Jeolojik Zaman'da gerçekleşmiştir.

Kıbrıs adası III. Jeolojik Zaman'da oluşmuştur; IV. Zaman'da değil. Marmara ve boğazlar IV. Zaman ürünüdür.

Soru 4

Türkiye'nin ihracat yapısına göre madenlerin ihracattaki payına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Madenler ihracatta yaklaşık %20 pay alarak tarım ürünlerinin önünde yer alır.
  2. B) Sanayi ürünleri yaklaşık %70, madenler yaklaşık %20, tarım ürünleri yaklaşık %10 paya sahiptir.
  3. C) Madenler ihracatta yaklaşık %2 ile en alt sıralarda yer alırken sanayi ürünleri yaklaşık %93 paya sahiptir.
  4. D) Maden ihracatı tarım ihracatına eşdeğer olup her ikisi yaklaşık %10'ar paya sahiptir.
  5. E) Türkiye ihracatında madenler tarım ürünlerinden fazla pay alır çünkü bor rezervleri çok büyüktür.
Cevabı göster

Cevap: C) Madenler ihracatta yaklaşık %2 ile en alt sıralarda yer alırken sanayi ürünleri yaklaşık %93 paya sahiptir.

Türkiye ihracatında sanayi ürünleri yaklaşık %93, tarım ürünleri yaklaşık %5, madenler ise yalnızca yaklaşık %2 paya sahiptir. Böylece madenler ihracatta en alt sıralarda kalır.

Soru 5

Türkiye'de petrol, linyit, bor ve tuz yataklarının oluşumu hangi jeolojik zamanda gerçekleşmiştir?

  1. A) I. Zaman (Paleozoik)
  2. B) II. Zaman (Mezozoik)
  3. C) III. Zaman (Tersiyer)
  4. D) IV. Zaman (Kuvaterner)
  5. E) Tüm jeolojik zamanlar boyunca eş zamanlı olarak
Cevabı göster

Cevap: C) III. Zaman (Tersiyer)

Türkiye'de petrol, linyit, bor ve tuz yatakları III. Zaman (Tersiyer) döneminde oluşmuştur. Masif araziler I. Zaman'da, Karadeniz'in tuzlu denize dönüşmesi ise IV. Zaman'da gerçekleşmiştir.

Soru 6

Türkiye'nin maden ihracatında en büyük paya sahip ürün aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bor mineralleri
  2. B) Bakır
  3. C) Demir cevheri
  4. D) Linyit kömürü
  5. E) Mermer
Cevabı göster

Cevap: E) Mermer

Türkiye'nin maden ihracatında mermer en fazla satılan üründür. Bor mineralleri de önemli yer tutar ancak mermer daha yüksek ihracat değerine sahiptir.

Soru 7

Edremit Körfezi, aşağıdaki jeolojik yapılardan hangisinin tipik bir örneğidir?

  1. A) Antiklinal (kıvrım sırtı)
  2. B) Karstik polye
  3. C) Horst (yüksek kırık blok)
  4. D) Senklinal (kıvrım çukuru)
  5. E) Graben (çöküntü oluğu)
Cevabı göster

Cevap: E) Graben (çöküntü oluğu)

Edremit Körfezi tipik bir graben (fay hatları arasında çöken blok) yapısına örnektir. Ege kıyılarındaki körfezlerin büyük bölümü çöküntü hendekleri (graben) üzerinde gelişmiştir.

Soru 8

Türkiye'de süs eşyası yapımında kullanılarak ihraç edilen iki önemli maden aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A) Kütahya lüle taşı – Artvin oltu taşı
  2. B) Kırşehir lüle taşı – Kayseri oltu taşı
  3. C) Afyon lüle taşı – Trabzon oltu taşı
  4. D) Eskişehir lüle taşı – Erzurum oltu taşı
  5. E) Eskişehir lüle taşı – Rize oltu taşı
Cevabı göster

Cevap: D) Eskişehir lüle taşı – Erzurum oltu taşı

Süs eşyası yapımında kullanılan ve ihraç edilen başlıca iki maden lüle taşı (Eskişehir) ve oltu taşıdır (Erzurum). Bu madenler Türkiye'ye özgü ürünlerdir.

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi heyelan oluşumuna zemin hazırlayan faktörler arasında yer almaz?

  1. A) Zeminin killi ve gevşek jeolojik yapıya sahip olması
  2. B) Arazinin belirgin eğime sahip olması
  3. C) Arazinin sert-kireçtaşı kayaçlardan oluşması
  4. D) Toprağın yağış veya kar erimesiyle suya doygun hâle gelmesi
  5. E) Yamaç dengesinin insan müdahalesi ya da depremle bozulması
Cevabı göster

Cevap: C) Arazinin sert-kireçtaşı kayaçlardan oluşması

Heyelan; killi/gevşek zemin, eğimli arazi, toprak doygunluğu ve yamaç dengesinin bozulmasıyla ortaya çıkar. Sert kireçtaşı zemin ise heyelana değil, karstlaşmaya elverişlidir.

Soru 10

Türkiye'de insanların doğal kaynaklar üzerindeki baskısının yol açtığı sonuçlardan hangisi yanlıştır?

  1. A) Bazı göllerin zamanla kuruyup yok olması
  2. B) Peribacası oluşum hızının artması
  3. C) Çökme obruklarının sayısının artması
  4. D) Yer altı su kaynaklarının azalması
  5. E) Karstik alanda sulu tarımın çökme riskini yükseltmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Peribacası oluşum hızının artması

Peribacası oluşumu doğal aşınma sürecinin eseridir; insan baskısıyla ilişkili değildir ve insan etkisiyle hızlanmaz. Göl kuruması ve çökme obrukları ise insan kaynaklı yeraltı suyu çekiminin doğrudan sonuçlarıdır.

Soru 11

Dünya'nın jeolojik tarihini oluşturan dört büyük zaman dilimi sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. A) Paleozoik – Mezozoik – Tersiyer – Kuvaterner
  2. B) Paleozoik – Mezozoik – Kuvaterner – Tersiyer
  3. C) Tersiyer – Paleozoik – Mezozoik – Kuvaterner
  4. D) Mezozoik – Paleozoik – Tersiyer – Kuvaterner
  5. E) Kuvaterner – Tersiyer – Mezozoik – Paleozoik
Cevabı göster

Cevap: A) Paleozoik – Mezozoik – Tersiyer – Kuvaterner

Dünya'nın yaklaşık 4,5 milyar yıllık tarihi; I. Zaman Paleozoik, II. Zaman Mezozoik, III. Zaman Tersiyer, IV. Zaman Kuvaterner biçiminde sıralanır.

Soru 12

Tarım ilacı olarak kullanılan maden aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bor
  2. B) Perlit
  3. C) Fosfat
  4. D) Linyit
  5. E) Kükürt
Cevabı göster

Cevap: E) Kükürt

Kükürt, tarım alanında bitki hastalıklarına ve zararlılara karşı ilaç olarak kullanılan önemli bir madendir.

Soru 13

Türkiye'de bazı coğrafi unsurların oluştuğu jeolojik zaman ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Zonguldak taş kömürü — III. Zaman; Elbistan linyiti — IV. Zaman; Çanakkale Boğazı — I. Zaman
  2. B) Zonguldak taş kömürü — I. Zaman; Elbistan linyiti — III. Zaman; Çanakkale Boğazı — IV. Zaman
  3. C) Zonguldak taş kömürü — IV. Zaman; Elbistan linyiti — I. Zaman; Çanakkale Boğazı — III. Zaman
  4. D) Zonguldak taş kömürü — II. Zaman; Elbistan linyiti — IV. Zaman; Çanakkale Boğazı — I. Zaman
  5. E) Zonguldak taş kömürü — III. Zaman; Elbistan linyiti — II. Zaman; Çanakkale Boğazı — IV. Zaman
Cevabı göster

Cevap: B) Zonguldak taş kömürü — I. Zaman; Elbistan linyiti — III. Zaman; Çanakkale Boğazı — IV. Zaman

Zonguldak taş kömürü yatakları I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik), Elbistan linyit yatakları III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer), Çanakkale Boğazı ise IV. Jeolojik Zaman'da (Kuvaterner) oluşmuştur.

Soru 14

Türkiye'deki platoların oluşum süreci hangi seçenekte doğru biçimde açıklanmıştır?

  1. A) Buzulların gerilemesiyle ortaya çıkan düz moren yüzeylerinin sonradan yükselmesiyle
  2. B) Kalın lav örtülerinin çok geniş alanlara yayılarak düzlük oluşturmasıyla
  3. C) Tektonik faylar boyunca çöken blokların geniş düzlük yüzeyler meydana getirmesiyle
  4. D) Penepleşmiş arazilerin epirojenezle yükselip çevrelerinin akarsularca yarılmasıyla
  5. E) Derin deniz tabanlarının kıvrılma hareketiyle kara yüzeyine çıkmasıyla
Cevabı göster

Cevap: D) Penepleşmiş arazilerin epirojenezle yükselip çevrelerinin akarsularca yarılmasıyla

Türkiye'deki platolar III. Zaman sonu-IV. Zaman başında penepleşmiş arazilerin epirojenezle (toptan yükselme) yükselmesi ve çevrelerinin akarsu tarafından yarılmasıyla şekillenmiştir.

Soru 15

Türkiye'deki hangi dağ, Alp-Himalaya kıvrım sistemi dışında kalarak volkanik kökenli olmasıyla diğerlerinden ayrılır?

  1. A) Toroslar
  2. B) Karacadağ
  3. C) Güneydoğu Toroslar
  4. D) Kuzey Anadolu Dağları
  5. E) Amanos (Nur) Dağları
Cevabı göster

Cevap: B) Karacadağ

Kuzey Anadolu Dağları, Toroslar, Güneydoğu Toroslar ve Amanos Dağları Alp-Himalaya kıvrım sistemine dahil kıvrım dağlarıdır. Karacadağ ise kıvrım değil, volkanik kökenli bir yapıdır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları