Özel (göreceli) konum ve sonuçları: kıta köprüsü, yarımada, jeopolitik önem Soruları

KPSS Coğrafya · 82 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'de görülen başlıca yağış türleri konum bakımından değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. A) Konveksiyon kaynaklı yağışlar mutlak, cephesel yağışlar özel konumun sonucudur
  2. B) Yamaç ve konveksiyon kaynaklı yağışlar özel konumla açıklanır
  3. C) Cephesel ve konveksiyon kaynaklı yağışların ikisi de mutlak konumla bağlantılıdır
  4. D) Üç yağış türü de tümüyle enleme bağlı mutlak konumun sonucudur
  5. E) Yamaç kaynaklı yağışlar mutlak, cephesel yağışlar özel konumun sonucudur
Cevabı göster

Cevap: B) Yamaç ve konveksiyon kaynaklı yağışlar özel konumla açıklanır

Cephesel yağışlar, Türkiye'nin Orta Kuşak enlemine (mutlak konum) bağlı batı rüzgarlarıyla oluşur.

Soru 2

Türkiye denizlerinde kıta sahanlığının genişliğiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Türkiye'de kıta sahanlığı en geniş olan deniz Ege Denizi'dir.
  2. B) Karadeniz'in kuzeybatısında kıta sahanlığı geniş yer kaplar.
  3. C) Ege Denizi'nin sığ tabanı geniş bir kıta sahanlığı oluşturur.
  4. D) Akarsuların oluşturduğu delta ovalarının bulunduğu kıyılarda kıta sahanlığı genişler.
  5. E) Dağların paralel indiği Karadeniz kıyılarında kıta sahanlığı çok geniştir.
Cevabı göster

Cevap: E) Dağların paralel indiği Karadeniz kıyılarında kıta sahanlığı çok geniştir.

Karadeniz'in Anadolu kıyılarında dağlar kıyıya paralel ve yakın indiği için kıta sahanlığı dardır; geniş sahanlık Karadeniz'in kuzeybatısında ve özellikle Ege Denizi'nde görülür.

Soru 3

Türkiye'de transit ticaretin gelişmesine en fazla katkı sağlayan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Üç kıtayı birbirine bağlayan köprü konumundaki jeopolitik konumu
  2. B) Geniş tarım arazilerine ve çeşitli ürünlere sahip olması
  3. C) Kalabalık nüfusu ve yüksek iç talep düzeyi
  4. D) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
  5. E) Çok sayıda liman şehrine ve geniş kıta sahanlığına sahip olması
Cevabı göster

Cevap: A) Üç kıtayı birbirine bağlayan köprü konumundaki jeopolitik konumu

Türkiye'nin transit ticareti geliştiren en kapsamlı özelliği, üç kıtanın kavşağındaki köprü konumlu jeopolitik durumudur.

Soru 4

Türkiye'deki yarımadaların uzanış doğrultuları düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi genel olarak kuzey-güney doğrultusunda uzanışıyla diğerlerinden ayrılır?

  1. A) Kapıdağ Yarımadası
  2. B) Gelibolu Yarımadası
  3. C) Sinop Yarımadası
  4. D) Datça Yarımadası
  5. E) Çatalca Yarımadası
Cevabı göster

Cevap: A) Kapıdağ Yarımadası

Kapıdağ Yarımadası, karaya bir tombolo ile bağlanan ve genel olarak kuzey-güney doğrultusunda uzanan bir yarımadadır. Çatalca, Gelibolu, Datça ve Sinop yarımadaları ise genel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanır.

Soru 5

Türkiye'de Karadeniz ve Ege kıyıları, dağların denize göre uzanış doğrultusu ve bunun kıyı özelliklerine etkisi bakımından karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Ege'de denize dik uzanan dağlar art bölgeyi genişletip kıyıyı girintili yapar.
  2. B) Karadeniz'de denize dik uzanan dağlar art bölgeyi genişletip koyları çoğaltır.
  3. C) Ege'de denize paralel uzanan dağlar art bölgeyi daraltıp kıyıyı düzleştirir.
  4. D) Karadeniz kıyısında art bölge geniş, Ege kıyısında ise dardır.
  5. E) İki kıyıda da paralel dağlar art bölgeyi eşit ölçüde daraltır.
Cevabı göster

Cevap: A) Ege'de denize dik uzanan dağlar art bölgeyi genişletip kıyıyı girintili yapar.

Ege kıyısında dağlar denize dik uzandığından dağlar arası vadiler iç kesimlere ulaşımı kolaylaştırır; bu da art bölgeyi (hinterland) genişletir ve kıyı çizgisini girintili-çıkıntılı, koy-körfez bakımından zengin yapar.

Soru 6

Jeopolitikte 'değişmeyen (fiziksel temelli) unsurlar' arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Ülkenin coğrafi şekli (yarımada devleti olması)
  2. B) Stratejik doğal kaynaklar
  3. C) Coğrafi konum ve iklim
  4. D) Nüfus büyüklüğü ve demografik yapı
  5. E) Jeolojik ve jeomorfolojik özellikler
Cevabı göster

Cevap: D) Nüfus büyüklüğü ve demografik yapı

Nüfus büyüklüğü ve demografik yapı zamanla değişen beşeri unsurlardandır; fiziksel temelli değişmez unsurlar arasında sayılmaz. Coğrafi şekil, kaynaklar, coğrafi konum, iklim ve jeoloji değişmez unsurlar arasındadır.

Soru 7

Türkiye'de Karadeniz kıyısı boyunca dağlar kıyıya paralel uzanır. Bu durumun Karadeniz kıyısındaki limanlar üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Limanların ard bölgesi (hinterlandı) çok geniştir.
  2. B) Kıyıda çok sayıda doğal liman bulunur.
  3. C) Limanların ard bölgesi (hinterlandı) dardır.
  4. D) Kıyı, Türkiye'nin en geniş kıta sahanlığına sahiptir.
  5. E) Kıyı, girinti-çıkıntı bakımından Türkiye'nin en zengin kıyısıdır.
Cevabı göster

Cevap: C) Limanların ard bölgesi (hinterlandı) dardır.

Karadeniz kıyısında dağlar kıyıya paralel uzandığı için limanların ard bölgesi (hinterlandı) dardır; dağların kıyıya dik uzandığı Ege kıyısında ise hinterland geniştir.

Soru 8

İstanbul Boğazı üzerinde Asya ile Avrupa kıtalarını doğrudan birbirine bağlayan asma köprüler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde eksiksiz ve doğru verilmiştir?

  1. A) 15 Temmuz Şehitler, Osmangazi ve Yavuz Sultan Selim köprüleri
  2. B) Fatih Sultan Mehmet, 1915 Çanakkale ve Yavuz Sultan Selim köprüleri
  3. C) Osmangazi, Fatih Sultan Mehmet ve 15 Temmuz Şehitler köprüleri
  4. D) 15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprüleri
  5. E) Uzunköprü, Fatih Sultan Mehmet ve 15 Temmuz Şehitler köprüleri
Cevabı göster

Cevap: D) 15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprüleri

İstanbul Boğazı üzerinde Asya-Avrupa arasındaki kara ulaşımını sağlayan üç asma köprü; 15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprüleridir.

Soru 9

İzmit Körfezi üzerinde yer alan ve 2682 metre uzunluğuyla açıldığı dönemde Türkiye'nin en uzun asma köprüsü olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) 1915 Çanakkale Köprüsü
  2. B) Osmangazi Köprüsü
  3. C) Fatih Sultan Mehmet Köprüsü
  4. D) Yavuz Sultan Selim Köprüsü
  5. E) 15 Temmuz Şehitler Köprüsü
Cevabı göster

Cevap: B) Osmangazi Köprüsü

Osmangazi Köprüsü İzmit Körfezi üzerinde yer alır, 2682 metre uzunluğundadır ve açıldığı dönemde Türkiye'nin en uzun asma köprüsü olmuştur.

Soru 10

Dar anlamda 'yer siyaseti' demek olan ve bir yerin göreceli (stratejik) konumundan kaynaklanan avantajları ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Mutlak konum
  2. B) Jeopolitik
  3. C) Transit ticaret
  4. D) Hinterland
  5. E) Kıta sahanlığı
Cevabı göster

Cevap: B) Jeopolitik

Dar anlamda 'yer siyaseti' demek olan ve göreceli konumdan doğan avantajları ifade eden kavram jeopolitiktir.

Soru 11

Türkiye'de batıdan doğuya yükselti artışının temel nedeni hangi konum özelliğidir?

  1. A) Mutlak konuma bağlı enlem farkından
  2. B) Mutlak konuma bağlı boylam farkından
  3. C) Yer aldığı yarımkürenin etkisinden
  4. D) Bulunduğu iklim kuşağının özelliğinden
  5. E) Göreceli konuma bağlı arazi yapısından
Cevabı göster

Cevap: E) Göreceli konuma bağlı arazi yapısından

Yükselti bir yer şekli özelliğidir; enlem ve boylama dayanan mutlak konumla değil, arazi yapısıyla belirlenen göreceli (özel) konumla ilgilidir.

Soru 12

Türkiye'nin Ege'deki jeopolitik sorunları arasında hangisi yer almaz?

  1. A) Kıta sahanlığı anlaşmazlığı
  2. B) FIR hattı ve kara suları ihtilafı
  3. C) Adaların silahsızlandırılması sorunu
  4. D) Karadeniz münhasır ekonomik bölge sorunu
  5. E) SAR bölgesi sınırı tartışması
Cevabı göster

Cevap: D) Karadeniz münhasır ekonomik bölge sorunu

Münhasır ekonomik bölge sınırlandırması Karadeniz'le ilgili bir konudur ve Ege jeopolitik sorunları listesinde yer almaz.

Soru 13

Denize yakınlığın Samsun'u Sivas'tan daha ılık yapması ile Hatay kıyılarında deniz suyu tuzluluğunun Aydın'dan fazla olması, konum türü bakımından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Her ikisi de yalnızca mutlak konumun sonucudur.
  2. B) Birincisi mutlak konumla, ikincisi özel konumla ilişkilidir.
  3. C) Birincisi özel konumla, ikincisi mutlak konumla ilişkilidir.
  4. D) Her ikisi de yalnızca özel konumun sonucudur.
  5. E) Her ikisi de yalnızca boylam farkıyla ilişkilidir.
Cevabı göster

Cevap: C) Birincisi özel konumla, ikincisi mutlak konumla ilişkilidir.

Samsun'un Sivas'tan ılık olması denize yakınlığa (denizellik = özel konum) bağlıdır; Hatay'da tuzluluğun Aydın'dan fazla olması ise Hatay'ın ekvatora daha yakın olmasıyla, yani enleme bağlı mutlak konumla açıklanır.

Soru 14

Türkiye kıyılarında kıta sahanlığının en geniş olduğu deniz ya da denizler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Akdeniz ve İstanbul Boğazı çevresi
  2. B) Karadeniz'in doğu kıyısı ve Akdeniz
  3. C) Ege Denizi ve Karadeniz'in kuzeybatısı
  4. D) Marmara Denizi ve Doğu Karadeniz
  5. E) Yalnızca Ege Denizi
Cevabı göster

Cevap: E) Yalnızca Ege Denizi

Türkiye kıyılarında kıta sahanlığı yalnızca Ege Denizi'nde geniştir; dağların kıyıya dik uzanması ve deniz tabanının sığ olması sahanlığı genişletir.

Soru 15

Bir yerin gündüz süresinin uzunluğu öncelikle aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

  1. A) Denize olan uzaklığına
  2. B) Bulunduğu enleme
  3. C) Yükselti derecesine
  4. D) Karasallık derecesine
  5. E) Dağların kıyıya göre uzanış yönüne
Cevabı göster

Cevap: B) Bulunduğu enleme

Gündüz süreleri yalnızca enlemle, yani mutlak konumla ilgilidir; denize yakınlık, yükselti ve karasallık gibi özel konum etkenleri gündüz süresini değiştirmez.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları