Başlıca dağ sıraları ve zirveler (Kuzey Anadolu, Toroslar, Doğu Anadolu) Soruları
KPSS Coğrafya · 56 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Türkiye dağlık alanlarındaki jeomorfolojik şekillerin oluşumunda etkin olan başlıca iç kuvvetler aşağıdakilerden hangileridir?
A) Tektonik hareketler ve volkanik faaliyetler
B) Buzul aşındırması ve rüzgâr birikimi
C) Kimyasal ayrışma ve dalga erozyonu
D) Akarsular ve karstlaşma
E) Heyelan ve hızlı kütle hareketleri
Cevabı göster
Cevap: A) Tektonik hareketler ve volkanik faaliyetler
Türkiye'nin dağlık alanlarını oluşturan başlıca iç kuvvetler tektonik hareketler (kıvrılma, kırılma) ve volkanik faaliyetlerdir.
Soru 2
Türkiye'de Sultan Dağları, Ilgaz Dağları ve Mercan Dağları'nın doğru konumlandırıldığı seçenek hangisidir?
A) Sultan Dağları Karadeniz gerisinde – Ilgaz Dağları Doğu Anadolu'da – Mercan Dağları İç Anadolu'da
B) Sultan Dağları Doğu Anadolu'da – Ilgaz Dağları İç Anadolu'da – Mercan Dağları Karadeniz'de
C) Sultan Dağları Doğu Anadolu'da – Ilgaz Dağları Karadeniz gerisinde – Mercan Dağları İç Anadolu'da
D) Sultan Dağları İç Anadolu'da – Ilgaz Dağları Karadeniz gerisinde – Mercan Dağları Doğu Anadolu'da
E) Sultan Dağları İç Anadolu'da – Ilgaz Dağları Doğu Anadolu'da – Mercan Dağları Karadeniz'de
Cevabı göster
Cevap: D) Sultan Dağları İç Anadolu'da – Ilgaz Dağları Karadeniz gerisinde – Mercan Dağları Doğu Anadolu'da
Sultan Dağları İç Anadolu'da, Ilgaz Dağları Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimlerinde (Kuzey Anadolu Dağları sırası) ve Mercan Dağları Doğu Anadolu'da yer alır.
Soru 3
Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) boyunca görülen başlıca doğal özellikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) Yoğun volkanik tüf platoları ve lav akıntıları
B) Karst kaynaklı obruk gölleri ve polye ovaları
C) Sıcak su kaynakları ve yüksek deprem riski
D) Buzul döneminden kalma sirk gölleri ve morenler
E) Kıyı bariyer lagünleri ve kumullar
Cevabı göster
Cevap: C) Sıcak su kaynakları ve yüksek deprem riski
KAF aktif bir transform fay hattıdır; bu hat boyunca litosfer kırıkları sıcak su kaynaklarının yüzeye çıkmasını kolaylaştırır ve depremsellik yoğundur. Fay hattına paralel konumlarda termal kaynak yoğunluğu artar.
Soru 4
Yeşilırmak Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü yerde oluşturduğu delta ovası hangisidir?
A) Çarşamba Ovası
B) Gediz Ovası
C) Bafra Ovası
D) Konya Ovası
E) Adapazarı Ovası
Cevabı göster
Cevap: A) Çarşamba Ovası
Yeşilırmak'ın Karadeniz'e döküldüğü yerde oluşan delta ovası Çarşamba Ovası'dır. Bafra Ovası ise Kızılırmak'ın deltasıdır.
Soru 5
Aşağıdaki dağlardan hangisi Kuzey Anadolu Dağları sistemine dahildir?
A) Canik Dağları
B) Tecer Dağları
C) Geyik Dağları
D) Bolkar Dağları
E) Madra Dağları
Cevabı göster
Cevap: A) Canik Dağları
Canik Dağları Karadeniz kıyısına paralel uzanarak Kuzey Anadolu Dağları'nın bir parçasını oluşturur. Tecer İç Anadolu'da, Geyik Toroslarda, Madra Ege'de, Bolkar ise Orta Toroslar'dadır.
Soru 6
Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey ve güney yamaçları arasındaki iklim farklılığının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Güney yamaçlar denize daha yakın olduğundan bu yamaçlarda yağış fazladır.
B) Her iki yamaçta yağış ve nemlilik koşulları birbirine eşdeğerdir.
C) Güney yamaçlarda yükseklik fazla olduğundan sıcaklık belirgin düşüktür.
D) Kuzey yamaçlarda bitki örtüsü seyrek olduğundan yağış miktarı azdır.
E) Kuzey yamaçlar Karadeniz'e baktığı için nemli hava kütlelerini daha çok alır.
Cevabı göster
Cevap: E) Kuzey yamaçlar Karadeniz'e baktığı için nemli hava kütlelerini daha çok alır.
Kuzey Anadolu Dağları doğu-batı doğrultusunda uzandığından kuzey yamaçlar Karadeniz'e bakar ve nemli hava kütlelerinin etkisini doğrudan alır.
Soru 7
Temmuz ayında Türkiye'nin genelinde yüksek sıcaklıklar görülmesine karşın en düşük sıcaklık değerlerinin hangi bölgede gözlemlendiği ve bunun temel nedeni aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) İç Anadolu — karasal iklimin etkisiyle düşük nem
B) Güneydoğu Anadolu — yüksek yükseltili platolar
C) Karadeniz Bölgesi — deniz etkisinin azalması
D) Ege Bölgesi — kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri
E) Doğu Anadolu (Kuzeydoğu) — yükseklik etkisi
Cevabı göster
Cevap: E) Doğu Anadolu (Kuzeydoğu) — yükseklik etkisi
Temmuz ayında en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğu Anadolu'da yaşanır; bu durumun temel nedeni bölgenin yükseklik etkisidir. Yüksek rakımlı Doğu Anadolu platosu ve dağları sıcaklıkları önemli ölçüde düşürür.
Soru 8
Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'ın doğu-batı doğrultusunda uzanmasının aşağıdaki sonuçlarından hangisi yanlıştır?
A) Kıyı bölgeleri iç kesimlere kıyasla farklı iklim koşullarına sahip olur.
B) Dağların denize bakan yamaçlarında orografik yağışlar görülür.
C) Kıyıya paralel uzanan dağlar, deniz etkisinin iç kesimlere ulaşmasını güçleştirir.
D) Türkiye'de kuzey-güney doğrultusundaki dağ sıraları egemendir.
E) Kuzey-güney yönlü ulaşımı güçleştirir.
Cevabı göster
Cevap: D) Türkiye'de kuzey-güney doğrultusundaki dağ sıraları egemendir.
Türkiye'de hakim dağ uzanışı doğu-batı doğrultusundadır; kuzey-güney uzanışlı dağ sıralarının egemen olduğu ifadesi yanlıştır.
Soru 9
Doğu Karadeniz Dağları'nda kuzeye bakan yamaçların, iç kesime bakan güney yamaçlara kıyasla kışın görece daha ılık kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kuzey yamaçlardaki orman örtüsünün seyrek olması
B) Güney yamaçların kış boyunca daha uzun süre güneş ışığı alması
C) Bu yamaçların deniz havasının doğrudan yumuşatıcı etkisi altında kalması
D) Güney yamaçların yükseltisinin kuzey yamaçlardan belirgin biçimde fazla olması
E) Kuzey yamaçlarda kara ikliminin daha etkili olması
Cevabı göster
Cevap: C) Bu yamaçların deniz havasının doğrudan yumuşatıcı etkisi altında kalması
Kuzeye bakan yamaçlar, su kütlesinin üzerinden gelen deniz havasının doğrudan yumuşatıcı (denizellik) etkisi altında kaldığı için kışın görece daha sıcaktır.
Soru 10
Türkiye'deki doğal dağ geçitleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Doğal geçitler yalnızca kıyı dağlarında değil, iç bölgelerde de yer alabilir.
B) Doğu Anadolu'da da doğal geçitler mevcuttur.
C) Tüm doğal geçitler kıyı bölgelerinde yer almakta olup iç bölgelerde geçit bulunmaz.
D) Doğal geçitler ulaşım ve ticaret açısından tarihsel önem taşır.
E) Kuzey Anadolu Dağları'ndaki geçitler Karadeniz ile iç kesimler arasında bağlantı sağlar.
Cevabı göster
Cevap: C) Tüm doğal geçitler kıyı bölgelerinde yer almakta olup iç bölgelerde geçit bulunmaz.
Doğal geçitlerin tamamının kıyılarda bulunduğu doğru değildir; Doğu Anadolu başta olmak üzere iç bölgelerde de doğal geçitler mevcuttur. Yalnızca kıyılarda geçit bulunduğunu öne süren ifade yanlıştır.
Soru 11
Doğu Karadeniz'de kış mevsiminde Kaçkar Dağları'ndan denize doğru esen rüzgârlar Rize çevresinde sıcaklığı yükselterek bir mikroklima alanı oluşturmaktadır. Söz konusu iklimsel etkinin Rize çevresindeki tarımsal yansıması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yüksek kesimlerde elma ve armut bahçeciliğinin yaygınlaşması
B) Turunçgil tarımının yapılabilir hale gelmesi
C) Kıyı şeridinde buğday tarımının gelişmesi
D) Pamuk tarımının yoğunlaşması
E) Şeker pancarı üretiminin artması
Cevabı göster
Cevap: B) Turunçgil tarımının yapılabilir hale gelmesi
Kaçkar Dağları'ndan esen föhn rüzgârları kış sıcaklığını artırarak Rize çevresinde mikroklima oluşturur; bu durum normalde daha sıcak iklimlere özgü turunçgil tarımına olanak tanır.
Soru 12
Aşağıdaki dağlardan hangisi Doğu Anadolu Dağları arasında yer almaz?
A) Bolkar
B) Tendürek
C) Süphan
D) Ağrı
E) Mercan
Cevabı göster
Cevap: A) Bolkar
Bolkar Dağı, Orta Toroslar'da (Toros Dağları kuşağında) yer alır; Doğu Anadolu Dağları arasında değildir.
Soru 13
Kuzey Anadolu'nun (Karadeniz) başlıca dağ sıraları arasında, 2500 metreyi aşan yüksekliğiyle buzul şekillerine rastlanan dağ aşağıdakilerden hangisidir?
A) Küre Dağları
B) Köroğlu Dağları
C) Canik Dağları
D) İsfendiyar Dağları
E) Kaçkar Dağları
Cevabı göster
Cevap: E) Kaçkar Dağları
Buzul şekillerine Türkiye'de yalnızca 2500 metrenin üzerindeki dağlarda rastlanır.
Soru 14
Kıyıdan yükseklere çıkıldığında sırasıyla kestane, şimşir, kayın, gürgen, ardından göknar ve ladin ormanlarıyla karşılaşılan dağ sistemi hangisidir?
A) Aladağlar
B) Ilgaz Dağları
C) Kaçkar Dağları
D) Bolkar Dağları
E) Kazdağları
Cevabı göster
Cevap: C) Kaçkar Dağları
Bu ağaç kompozisyonu (yapraklı çeşitlilik + yüksek irtifa iğneyapraklıları), Doğu Karadeniz'in yüksek nemli dağı olan Kaçkar Dağları'na özgüdür.
Soru 15
Pasinler Ovası ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Karadeniz Bölgesi'nde yer alır ve akarsu birikimiyle oluşmuştur.
B) İç Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve karstik kökenlidir.
C) Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve tektonik kökenlidir.
D) Ege Bölgesi'nde yer alır ve volkanik kökenlidir.
E) Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve buzul aşındırmasıyla oluşmuştur.
Cevabı göster
Cevap: C) Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır ve tektonik kökenlidir.
Pasinler Ovası, Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunmakta olup oluşumu tektonik kökenlidir. Volkanik, karstik ya da buzul kökenle karıştırılmamalıdır.