KPSS Coğrafya · 94 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Türkiye'de Karadeniz Bölgesi'nde küçükbaş hayvancılığın diğer bölgelere kıyasla daha az gelişmiş olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ormanların geniş alan kaplaması ve bozkır örtüsünün yetersizliği
B) Bölge nüfusunun yoğun olması ve tarım alanlarına olan baskının artması
C) Kış sıcaklıklarının düşük olması ve hayvancılık için gereken otlaklara erişimin güçlüğü
D) Bölgedeki sarp arazi yapısının ot üretimini engellediği yerler dışında hayvancılığa izin vermemesi
E) Yaz aylarında aşırı nem nedeniyle hayvanların sürü halinde tutulamaması
Cevabı göster
Cevap: A) Ormanların geniş alan kaplaması ve bozkır örtüsünün yetersizliği
Karadeniz Bölgesi'nde yoğun orman örtüsü geniş alanlara yayıldığından küçükbaş hayvancılığa elverişli bozkır alanları azdır.
Soru 2
Türkiye'de Doğu Karadeniz kıyılarında geleneksel yaylacılık faaliyetleri uzun süredir sürdürülmektedir. Son dönemde bu bölgedeki yaylacılık anlayışında meydana gelen dönüşümün temel nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hayvancılık ekonomisinin çökmesi nedeniyle yaylacılığın zorunlu hâle gelmesi
B) Kıyı kentlerindeki nüfusun yaylaları yaz sıcağından kaçıp dinlenmek için kullanmaya başlaması
C) Devletin yayla köylerine yerleşimi zorla taşıyarak konut yapımını artırması
D) Çayır ve meraların büyük ölçüde ormana dönüşmesiyle otlatma olanaklarının azalması
E) Avrupa Birliği teşviklerinin doğrudan yayla turizmine yönelik yatırımı desteklemesi
Cevabı göster
Cevap: B) Kıyı kentlerindeki nüfusun yaylaları yaz sıcağından kaçıp dinlenmek için kullanmaya başlaması
Doğu Karadeniz kıyılarında şehirleşme ve yaz sıcaklarının artmasıyla birlikte, kıyı şehirlerindeki nüfus yaylaları serinleme ve turizm amacıyla kullanmaya başlamıştır.
Soru 3
Karadeniz'in bazı korunaklı vadilerinde (örneğin Çoruh Vadisi) sandal ve menengiç gibi Akdeniz iklimi bitkilerinin görülmesinin temel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tohumların kuşlar aracılığıyla Akdeniz'den Karadeniz kıyılarına taşınması
B) Çoruh Vadisi'nin Akdeniz iklimine özgü sıcaklık ve yağış koşullarını tüm yıl boyunca karşılaması
C) Bu bitkilerin geçmiş iklim dönemlerinde yayıldıktan sonra koşullar değişse de aynı alanda tutunmaya devam etmesi
D) Vadideki yükseltinin azalmasıyla birlikte Akdeniz ikliminin bu alanlara doğal yollarla sızması
E) Karadeniz Bölgesi'nin yarı-Akdeniz iklimi özelliği gösterdiğinden bu türler için uygun ortam sunması
Cevabı göster
Cevap: C) Bu bitkilerin geçmiş iklim dönemlerinde yayıldıktan sonra koşullar değişse de aynı alanda tutunmaya devam etmesi
Bu bitkiler relikt (kalıntı) türlerdir. Geçmiş iklim dönemlerinde bölgeye yayılan Akdeniz iklimi bitkileri, koşullar değiştiğinde de korunaklı vadilerde tutunmayı sürdürmüştür. Günümüzde Çoruh Vadisi'nin iklimi bu…
Soru 4
Karadeniz kıyılarında fındık tarımının diğer bölgelere kıyasla çok daha yaygın olmasında belirleyici iklim özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yaz aylarında uzun kurak dönemin ve yüksek sıcaklığın görülmesi
B) Mevsimlik rüzgârların yoğun etki alanında yer alınması
C) Kış aylarında kalıcı kar örtüsünün oluşması
D) İlkbaharda yoğun konveksiyonel yağışların görülmesi
E) Her mevsim düzenli yağış alan nemli ve serin ortam koşulları
Cevabı göster
Cevap: E) Her mevsim düzenli yağış alan nemli ve serin ortam koşulları
Fındık, düzenli ve bol yağışa gereksinim duyan, sıcaklık değişimlerine duyarlı bir üründür.
Soru 5
Türkiye'de Ocak ayı ortalama sıcaklıklarının en düşük olduğu yöre ve bu düşüklüğün temel nedenleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Muğla ve çevresi; Akdeniz iklimi yazı sıcak, kışı bu yüzden daha soğuk yapar
B) Erzurum-Kars çevresi; yüksek rakım ile karasal iklimin bir arada olması
C) İstanbul ve çevresi; deniz etkisine karşın kuzey konumu en soğuk yapar
D) Hakkâri; yalnızca düşük enlemde olması nedeniyle Ocak'ta en soğuktur
E) Güneydoğu Anadolu; sürekli kurak hava kütleleri kışı en alt düzeye indirir
Cevabı göster
Cevap: B) Erzurum-Kars çevresi; yüksek rakım ile karasal iklimin bir arada olması
Türkiye'de Ocak ayı en düşük ortalama sıcaklıkları Erzurum-Kars yöresinde görülür. Bu bölge hem yüksek rakıma (1800–2000 m+) hem de şiddetli karasal iklime sahip olup sıcaklıkları -30°C'ye kadar düşebilir.
Soru 6
Sulama olanaklarının genişlemesi ve yoğun tarım yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte aşağıdaki sonuçlardan hangisinin ortaya çıkması beklenmez?
A) Sanayi bitkilerinin ekim alanlarının genişlemesi
B) Birim alandan elde edilen tarımsal verimin artması
C) Tarımsal üretimin iklim koşullarına olan bağımlılığının azalması
D) Nadas uygulamasına ayrılan tarım alanlarının genişlemesi
E) Yıldan yıla tarımsal üretim miktarındaki dalgalanmaların azalması
Cevabı göster
Cevap: D) Nadas uygulamasına ayrılan tarım alanlarının genişlemesi
Sulama ve yoğun tarım, toprak nem ihtiyacını karşıladığından nadas zorunluluğunu ortadan kaldırır; dolayısıyla nadas alanları genişlemez, aksine daralır.
Soru 7
Aşağıdaki ağaç türü ile iklim tipi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Kızılçam – Akdeniz iklimi
B) Sedir – Toros Dağları Akdeniz iklimi
C) Kayın – Karadeniz iklimi
D) Meşe – Karadeniz iklimi
E) Sedir – İç Anadolu karasal iklimi
Cevabı göster
Cevap: E) Sedir – İç Anadolu karasal iklimi
Sedir, Toros Dağları'nda Akdeniz ikliminin etkisiyle yetişir; karasal iklimin hâkim olduğu İç Anadolu bozkırlarında doğal olarak bulunmaz. Sedir'i karasal iklimle eşleştirmek yanlıştır.
Soru 8
Türkiye genelinde büyük bir yaz kuraklığı gözlemlenmektedir. Bu durumun istisnası olan bölgeler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Güneydoğu Anadolu ile Ege kıyıları
B) Erzurum-Kars çevresi ve Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
C) İç Anadolu yüksek platoları ile Marmara havzası
D) Akdeniz kıyıları ile Karadeniz'in batı kesimleri
E) Doğu Anadolu'nun tüm yüksek kesimleri ile Trakya
Cevabı göster
Cevap: B) Erzurum-Kars çevresi ve Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
Türkiye'de yaz kuraklığının istisnası Erzurum-Kars çevresi (en fazla yağışı yaz mevsiminde alır) ve Doğu Karadeniz kıyı kuşağıdır (her mevsim yağış alır).
Soru 9
Türkiye'de yıllık toplam yağış miktarına göre bölgeler kıyaslandığında, en az yağış alan bölgeler ile en fazla yağış alan bölge hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
A) En az: İç Anadolu ve Marmara — En fazla: Doğu Anadolu Bölgesi
B) En az: Doğu Anadolu ve İç Anadolu — En fazla: Akdeniz Bölgesi
C) En az: Güneydoğu Anadolu ve Ege — En fazla: Karadeniz Bölgesi
D) En az: İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu — En fazla: Karadeniz Bölgesi
E) En az: Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu — En fazla: Ege Bölgesi
Cevabı göster
Cevap: D) En az: İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu — En fazla: Karadeniz Bölgesi
Türkiye'de yıllık yağış miktarı en az olan bölgeler İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'dur; her ikisi de iç kara konumunda olup yağışlı hava kütleleri bu bölgelere yeterince ulaşamamaktadır.
Soru 10
Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti artar. Bu duruma bağlı olarak doğuya gidildikçe aşağıdaki değişimlerden hangisi beklenmez?
A) Sıcaklığın düşmesi
B) Kar yağış oranının artması
C) Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması
D) Çığ riskinin artması
E) Buharlaşma miktarının artması
Cevabı göster
Cevap: E) Buharlaşma miktarının artması
Doğuya gidildikçe yükselti artışıyla sıcaklık düşer; bu da buharlaşmayı azaltır.
Soru 11
Türkiye'de güneş enerjisi potansiyelinin en yüksek olduğu bölgeler hangileridir?
A) Karadeniz kıyıları ve Doğu Karadeniz dağları
B) Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz kıyıları
C) Ege kıyıları ve Batı Anadolu platoları
D) İç Anadolu ve Doğu Anadolu yüksek platoları
E) Marmara Bölgesi ve Kuzey Ege adaları
Cevabı göster
Cevap: B) Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz kıyıları
Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz kıyıları, uzun süreli yüksek güneşlenme saati ve yoğun güneş ışınımı nedeniyle Türkiye'nin güneş enerjisi potansiyeli en yüksek bölgeleridir.
Soru 12
Türkiye'de mutlak nem en fazla Akdeniz kıyılarında görülürken bağıl nem en fazla Karadeniz kıyılarında görülmektedir. Bu durumun temel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Akdeniz kıyılarında yıllık yağış Karadeniz'den fazla olduğundan havadaki su buharı daha yüksektir; Karadeniz'de düşük sıcaklık havanın nem taşıma kapasitesini düşürdüğünden bağıl nem yükselir
B) Karadeniz kıyılarında yağış fazla olduğundan mutlak nem de fazladır; Akdeniz'de ise kurak geçen yaz mevsimi bağıl nemi belirgin biçimde düşürmektedir
C) Karadeniz kıyılarında buharlaşma hızı düşük olduğundan havaya karışan su buharı (mutlak nem) Akdeniz kıyılarından fazla çıkar; buna bağlı olarak bağıl nem de yüksek olur
D) Akdeniz kıyılarında yüksek sıcaklık havadaki su buharını (mutlak nem) artırır; aynı yüksek sıcaklık taşınabilecek maksimum nemi daha çok artırdığından bağıl nem Karadeniz'e göre düşük kalır
E) Karadeniz kıyılarında rüzgârlar daha nemli olduğundan hem mutlak nem hem de bağıl nem Akdeniz kıyılarından belirgin biçimde yüksek çıkmaktadır
Cevabı göster
Cevap: D) Akdeniz kıyılarında yüksek sıcaklık havadaki su buharını (mutlak nem) artırır; aynı yüksek sıcaklık taşınabilecek maksimum nemi daha çok artırdığından bağıl nem Karadeniz'e göre düşük kalır
Mutlak nem havadaki su buharının gerçek miktarıdır; sıcaklıkla orantılı biçimde artar.
Soru 13
Türkiye'de görülen yağış tipleri ile oluştukları koşullar eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Konveksiyonel yağışlar – İç Anadolu'da ilkbahar ve yaz aylarında görülür
B) Orografik yağışlar – denize bakan yamaçlarda (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları) oluşur
C) Cephesel yağışlar – Türkiye'nin orta enlemde bulunmasıyla ilgilidir, sonbaharda artar
D) Orografik yağışlar – yalnızca kıta içi düzlüklerde görülür
E) Kuzeydoğu Anadolu yüksek kesimlerinde yaz aylarında ısınan havanın yükselmesiyle oluşan yağışlar görülür
Cevabı göster
Cevap: D) Orografik yağışlar – yalnızca kıta içi düzlüklerde görülür
Orografik yağışlar yükselen havanın dağ yamaçlarında soğuyup yoğuşmasıyla oluşur; düzlüklerde değil, denize bakan dağ yamaçlarında (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları) görülür. 'Kıta içi düzlüklerde' ifadesi yanlıştır.
Soru 14
Antalya kıyılarında denizde yüzülürken aynı anda Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde kayak yapılabilmektedir. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en doğrudan açıklanır?
A) Kısa mesafelerde yükseltiye bağlı iklim farklılıkları
B) Denizden uzaklaştıkça karasallığın artması
C) Kuzeyden güneye ilerledikçe sıcaklığın yükselmesi
D) Batı rüzgârlarının iç kesimlere ulaşamaması
E) Akdeniz ikliminin yalnızca kıyı şeridinde etkili olması
Cevabı göster
Cevap: A) Kısa mesafelerde yükseltiye bağlı iklim farklılıkları
Antalya kıyısı ile Toros Dağları'nın yüksek kesimleri arasındaki yatay mesafe nispeten kısa olmasına karşın rakım farkı büyüktür.
Soru 15
Türkiye'de izotermler (eşsıcaklık eğrileri) incelendiğinde, aynı enlem üzerindeki noktaların her zaman aynı sıcaklık değerini göstermediği görülmektedir. Bu düzensizliğin temel nedenlerini açıklayan faktörler hangi seçenekte birlikte ve doğru biçimde verilmiştir?
A) Nüfus yoğunluğu, sanayileşme ve kentleşme
B) Güneş açısı, rüzgar yönü ve toprak yapısı
C) Bitki örtüsü yoğunluğu, akarsu ağı ve basınç merkezi
D) Enlem, boylam ve yüzey albedosu
E) Yükselti, karasallık ve dağların uzanış doğrultusu
Cevabı göster
Cevap: E) Yükselti, karasallık ve dağların uzanış doğrultusu
Enlem tek başına sıcaklığı belirlemez; aynı paralelde bile yükselti (rakım), karasallık (denizden uzaklık) ve dağların uzanış doğrultusu farklı sıcaklık değerlerine yol açar.