Toprak tipleri ve dağılışı (zonal, azonal, intrazonal) Soruları

KPSS Coğrafya · 15 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'deki zonal toprak tipleri arasında en verimli olanı hangisidir?

  1. A) Çernozyom
  2. B) Podzol
  3. C) Kahverengi Bozkır toprağı
  4. D) Terra Rossa
  5. E) Kahverengi Orman toprağı
Cevabı göster

Cevap: A) Çernozyom

Çernozyom (kara toprak) humus oranı yüksek, koyu renkli ve Türkiye'nin zonal toprakları içindeki en verimli türüdür.

Soru 2

Alüvyal topraklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Uzun sürede tam horizon profili geliştiren yerli (zonal) topraklardır.
  2. B) Akarsuların taşıyıp biriktirmesiyle oluşur ve bölgenin iklimini yansıtmazlar.
  3. C) Yağışın bol olduğu bölgelerde kendine özgü iklim özelliklerini yansıtan topraklardır.
  4. D) Dağ yamaçlarından kopan parçaların dağ eteklerinde birikmesiyle oluşan kolüvyal topraklardır.
  5. E) Kalsiyum karbonatlı yapılarıyla intrazonal toprak grubuna dahil edilen kireçli topraklardır.
Cevabı göster

Cevap: B) Akarsuların taşıyıp biriktirmesiyle oluşur ve bölgenin iklimini yansıtmazlar.

Alüvyal topraklar akarsu biriktirmesiyle oluştuğu için azonal sınıftadır ve taşınan materyalin özelliklerini yansıtır; bulunduğu bölgenin iklimi hakkında bilgi vermez.

Soru 3

Dağ yamaçlarından kopan materyalin eğimin azaldığı dağ eteklerinde birikmesiyle oluşan ve bağ-bahçe tarımına elverişli olan azonal toprak tipi hangisidir?

  1. A) Alüvyal topraklar
  2. B) Lös (rüzgar) toprakları
  3. C) Kolüvyal topraklar
  4. D) Regosol toprakları
  5. E) Moren (buzul) toprakları
Cevabı göster

Cevap: C) Kolüvyal topraklar

Kolüvyal topraklar yerçekimi ve sel suları aracılığıyla yamaçlardan kopan malzemenin dağ eteklerinde birikmesiyle oluşur; drenajı iyi yapısıyla bağ-bahçe tarımına uygundur.

Soru 4

Soğuk ve nemli iklim koşullarında gelişen, kül rengi görünümüyle tanınan ve Türkiye'nin kuzey kesimleriyle dağlık alanlarında görülen toprak tipi hangisidir?

  1. A) Alüvyal toprak
  2. B) Terra Rossa
  3. C) Halomorfik toprak
  4. D) Podzol
  5. E) Kolüvyal toprak
Cevabı göster

Cevap: D) Podzol

Podzol, soğuk ve nemli iklim koşullarında organik maddenin yoğun yıkanmasıyla oluşur; kül renkli üst katmanıyla tanınır ve Türkiye'de özellikle Karadeniz'e bakan yamaçlar ile yüksek dağlık alanlarda görülür.

Soru 5

Zonal toprakların diğer toprak gruplarından ayırt edilmesini sağlayan en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kapalı havza tabanlarında ve taban suyunun yüksek olduğu düzlüklerde birikerek oluşmalarıdır.
  2. B) Belirgin bir horizon göstermemeleri ve oluşumlarının iklimden bağımsız gerçekleşmesidir.
  3. C) Dağ yamaçlarından kopan çözülme materyalinin eğimin azaldığı eteklerde birikmesidir.
  4. D) Bölgenin iklimi ve ana kayası hakkında bilgi vermeleri, çözülmenin oluşumda etkili olmasıdır.
  5. E) Taşınan materyalin özelliklerini yansıtmaları ve katman gelişimi göstermemeleridir.
Cevabı göster

Cevap: D) Bölgenin iklimi ve ana kayası hakkında bilgi vermeleri, çözülmenin oluşumda etkili olmasıdır.

Zonal topraklar yerli topraklar olarak da bilinir; oluştukları yerin iklimi ve ana kayası hakkında bilgi verir, oluşumlarında fiziksel-kimyasal çözülmeler belirleyicidir.

Soru 6

Tuz Gölü çevresinde yaygın olarak gözlemlenen ve Solonçak adıyla da bilinen toprak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hidromorfik topraklar
  2. B) Kalsimorfik topraklar
  3. C) Alüvyal topraklar
  4. D) Podzol topraklar
  5. E) Halomorfik topraklar
Cevabı göster

Cevap: E) Halomorfik topraklar

Halomorfik topraklar (Solonçak), kapalı havza tabanlarında buharlaşma yoluyla tuz ve karbonatların yüzeyde birikmesiyle oluşur; Tuz Gölü çevresinde en tipik örneği görülür.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki azonal (taşınmış/genç) topraklar arasında yer almaz?

  1. A) Terra Rossa toprakları
  2. B) Kolüvyal birikinti toprakları
  3. C) Lös (rüzgar) toprakları
  4. D) Alüvyal akarsu toprakları
  5. E) Regosol toprakları
Cevabı göster

Cevap: A) Terra Rossa toprakları

Terra Rossa (kırmızı Akdeniz toprağı) zonal bir toprak tipidir; alüvyal, kolüvyal, lös, moren, regosol ve litosol ise azonal toprak tipleridir.

Soru 8

Azonal toprakların aşağıdaki özelliklerinden hangisi, onları zonal topraklardan kesin biçimde ayırt eder?

  1. A) Bulundukları yörenin iklimini ve ana kayasını yansıtmaları, tam horizon profili taşımalarıdır.
  2. B) Belirgin horizon göstermemeleri ve yörenin iklim-anakaya bilgisini taşımamalarıdır.
  3. C) Tuz birikimi nedeniyle intrazonal gruba dahil edilmeleri ve sürekli su altında olmalarıdır.
  4. D) Kalsiyum karbonatlı yapılarıyla intrazonal toprak özelliği göstermeleridir.
  5. E) Bataklık alanlarda oluşup yüksek nem içermeleri ve drenajlarının bozuk olmasıdır.
Cevabı göster

Cevap: B) Belirgin horizon göstermemeleri ve yörenin iklim-anakaya bilgisini taşımamalarıdır.

Azonal topraklar taşınan materyalden oluştuğundan horizon gelişimi göstermez ve bulunduğu yörenin iklimi ya da ana kayası hakkında bilgi vermez; bu özellikler zonal topraklardan temel farkıdır.

Soru 9

Kalsiyum karbonatlı (kireçli) yapısıyla öne çıkan, Türkiye'nin batısı ile Trakya'da yaygın olarak görülen ve ayçiçeği tarımına elverişli olan intrazonal toprak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Regosol
  2. B) Hidromorfik toprak
  3. C) Kalsimorfik toprak
  4. D) Alüvyal toprak
  5. E) Podzol
Cevabı göster

Cevap: C) Kalsimorfik toprak

Kalsimorfik (kireçli) topraklar kalsiyum karbonatlı yapısıyla tanınır; Türkiye'nin batısı ve Trakya'da yayılış gösterir ve ayçiçeği tarımına elverişlidir.

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki zonal topraklar arasında yer almaz?

  1. A) Podzol
  2. B) Terra Rossa
  3. C) Çernozyom
  4. D) Kahverengi Orman toprağı
  5. E) Moren toprağı
Cevabı göster

Cevap: E) Moren toprağı

Moren toprakları buzulların taşıyıp biriktirdiği azonal topraklardır. Podzol, Terra Rossa, Çernozyom ve Kahverengi Orman toprağı ise zonal toprak tipleridir.

Soru 11

Türkiye toprakları oluşum ve taşınma durumlarına göre sınıflandırıldığında, tam horizonlu yerli topraklar hangi grup altında yer alır?

  1. A) Zonal topraklar
  2. B) İntrazonal topraklar
  3. C) Azonal topraklar
  4. D) Hidromorfik topraklar
  5. E) Halomorfik topraklar
Cevabı göster

Cevap: A) Zonal topraklar

Zonal (yerli) topraklar oluşumlarını tamamlamış, horizonları tam olan topraklardır. Azonal topraklarda horizon gelişmemiş, intrazonal topraklarda ise horizonlar eksiktir.

Soru 12

Aşağıda verilenlerden hangisi Türkiye'deki intrazonal toprak tiplerini doğru biçimde sıralamaktadır?

  1. A) Alüvyal – Kolüvyal – Lös toprakları
  2. B) Hidromorfik – Kalsimorfik – Halomorfik
  3. C) Podzol – Terra Rossa – Çernozyom toprağı
  4. D) Regosol – Moren – Litosol toprakları
  5. E) Alüvyal – Podzol – Halomorfik topraklar
Cevabı göster

Cevap: B) Hidromorfik – Kalsimorfik – Halomorfik

Türkiye'deki intrazonal toprak tipleri hidromorfik, kalsimorfik (Vertisol–Rendzina) ve halomorfik topraklardır. Diğer seçeneklerde azonal veya zonal toprak tipleri yer almaktadır.

Soru 13

Halomorfik topraklarda tarımsal üretimin son derece sınırlı kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Drenajın bozuk olması nedeniyle kök dokularının oksijensiz kalması
  2. B) Yüksek kireç içeriğinin bitki besin elementlerini bağlaması
  3. C) Yüksek tuz oranının çoğu kültür bitkisinin gelişmesini engellemesi
  4. D) Horizonların eksik gelişmesi nedeniyle besin maddesi yetersizliği
  5. E) Anakaya özelliklerinin toprağa geçmesiyle oluşan asidik yapı
Cevabı göster

Cevap: C) Yüksek tuz oranının çoğu kültür bitkisinin gelişmesini engellemesi

Halomorfik topraklardaki yüksek tuz konsantrasyonu osmotik baskı yaratarak çoğu kültür bitkisinin su ve besin almasını engeller; yalnızca halofit bitkiler bu koşullara uyum sağlayabilir.

Soru 14

Aşağıdaki özelliklerden hangisi hidromorfik toprakları diğer intrazonal toprak türlerinden ayırt eder?

  1. A) Kalsiyum karbonat oranının yüksekliği ve Trakya çevresinde yaygın olarak görülmeleridir.
  2. B) Yüksek tuz içeriği nedeniyle tarıma elverişsiz olmaları ve halofit bitki örtüsü barındırmalarıdır.
  3. C) Rüzgarın taşıdığı ince kum ve kil parçacıklarından oluşmaları, gevşek yapılı olmalarıdır.
  4. D) Drenajı bozuk, taban suyu yüksek bataklık ve sazlık alanlarda sürekli su altında kalmalarıdır.
  5. E) Yamaç birikintisinden oluşup bağ-bahçe tarımına elverişli yapı sergilemeleridir.
Cevabı göster

Cevap: D) Drenajı bozuk, taban suyu yüksek bataklık ve sazlık alanlarda sürekli su altında kalmalarıdır.

Hidromorfik topraklar drenajı bozuk alanlarda, taban suyu yüksek bataklık ve sazlıklarda oluşur; sürekli su altında kalması onların en belirgin özelliğidir.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi taşınmış toprakların temel bir özelliğidir?

  1. A) Bulundukları bölgenin iklim koşullarını yansıtan yerli topraklardır.
  2. B) Üzerinde geliştikleri anakaya yapısını birebir yansıtan topraklardır.
  3. C) Sıcak ve kurak iklimlerde kireç birikimi sonucu oluşan kireçli topraklardır.
  4. D) Oluştukları yerin değil, taşındıkları materyalin özelliklerini yansıtırlar.
  5. E) Oluşumlarını tamamlamış, üzerinde tam gelişmiş horizon profili bulunan topraklardır.
Cevabı göster

Cevap: D) Oluştukları yerin değil, taşındıkları materyalin özelliklerini yansıtırlar.

Taşınmış topraklar orijinal anakayanın veya yerel iklimin değil; taşıyan sular, rüzgar ya da yerçekimi gibi etkenlerle biriktirilen materyalin özelliklerini taşır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları