Rüzgarlar: genel sirkülasyon ve yerel rüzgarlar (poyraz, lodos, meltem, föhn, etezyen) Soruları
KPSS Coğrafya · 16 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Güneydoğu yönünden gelen, sıcaklığı artıran ve ikinci adını Uludağ'ın eski adından alan yerel rüzgâr aşağıdakilerden hangisidir?
A) Keşişleme
B) Karayel
C) Etezyen
D) Poyraz
E) Yıldız
Cevabı göster
Cevap: A) Keşişleme
Güneydoğudan esen sıcak Samyeli rüzgârı, Uludağ'ın eski adı Keşiş Dağı'ndan dolayı Keşişleme adıyla da anılır.
Soru 2
İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında deniz geçişlerini zorlaştıran iki yerel rüzgâr hangisidir?
A) Yıldız ve Karayel
B) Poyraz ve Lodos
C) Lodos ve Etezyen
D) Samyeli ve Kıble
E) Karayel ve Samyeli
Cevabı göster
Cevap: B) Poyraz ve Lodos
İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında deniz geçişlerini en çok zorlaştıran yerel rüzgârlar Poyraz (kuzeydoğu) ve Lodos (güneybatı) olarak bilinir.
Soru 3
Türkiye'deki yerel rüzgârların estiği yön ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Yıldız — kuzeyden esen bir rüzgârdır
B) Poyraz — kuzeydoğudan esen bir rüzgârdır
C) Karayel — kuzeyden esen bir rüzgârdır
D) Kıble — güneyden esen bir rüzgârdır
E) Lodos — güneybatıdan esen bir rüzgârdır
Cevabı göster
Cevap: C) Karayel — kuzeyden esen bir rüzgârdır
Karayel kuzeybatıdan esen bir rüzgâr olduğundan 'Karayel kuzeyden esen bir rüzgârdır' eşleştirmesi yanlıştır; Yıldız kuzeyden, Poyraz kuzeydoğudan, Kıble güneyden, Lodos ise güneybatıdan eser.
Soru 4
Aşağıdaki yerel rüzgârlardan hangisi Türkiye'de sıcaklık artışına neden olmaz?
A) Lodos
B) Kıble
C) Samyeli
D) Karayel
E) Keşişleme
Cevabı göster
Cevap: D) Karayel
Türkiye'de sıcaklık artışına neden olan yerel rüzgârlar Lodos, Kıble ve Samyeli (Keşişleme)'dir. Karayel ise kuzeybatıdan gelen soğuk bir rüzgârdır ve sıcaklığı artırmaz, aksine düşürür.
Soru 5
Kuzeybatı yönünden gelip yağışa yol açan, soğuk karakterli yerel rüzgâr aşağıdakilerden hangisidir?
A) Samyeli
B) Lodos
C) İmbat
D) Kıble
E) Karayel
Cevabı göster
Cevap: E) Karayel
Karayel, kuzeybatıdan gelen soğuk bir yerel rüzgârdır ve etkili olduğu dönemde yağışa neden olur. Samyeli ve Lodos sıcak rüzgârlardır; Kıble güneyden eser.
Soru 6
İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında deniz trafiğini engelleyen, ayaz ve don olaylarına yol açan yerel rüzgârın adı ve estiği yön aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Poyraz — kuzeydoğu
B) Yıldız — kuzey
C) Karayel — kuzeybatı
D) Lodos — güneybatı
E) Etezyen — kuzey
Cevabı göster
Cevap: A) Poyraz — kuzeydoğu
Poyraz, kuzeydoğudan esen soğuk bir rüzgârdır; ayaz ve don olayları yaratır ve İstanbul ile Çanakkale Boğazlarında deniz trafiğini engeller.
Soru 7
Meltemler günlük döngüye bağlı, iklimi belirlemeyen yerel rüzgârlardır. Buna göre meltem türlerinin oluşum zamanları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Gündüz dağ ve kara meltemi, gece deniz ve vadi meltemi
B) Gündüz deniz ve vadi meltemi, gece kara ve dağ meltemi
C) Gündüz deniz ve dağ meltemi, gece kara ve vadi meltemi
D) Gündüz kara ve vadi meltemi, gece deniz ve dağ meltemi
E) Gündüz deniz ve kara meltemi, gece dağ ve vadi meltemi
Cevabı göster
Cevap: B) Gündüz deniz ve vadi meltemi, gece kara ve dağ meltemi
Gündüz daha serin olan denizden ısınan karaya doğru deniz meltemi, serin vadiden ısınan yamaca doğru vadi meltemi eserken; gece ise daha serin olan karadan denize doğru kara meltemi, soğuyan yamaçtan vadiye doğru dağ…
Soru 8
Aşağıda yerel rüzgârlar ile özellikleri eşleştirilmiştir. Hangi eşleştirme yanlıştır?
A) Poyraz — kuzeydoğudan eser, soğuk etkili
B) Yıldız — tam kuzeyden eser, soğuk etkili
C) Karayel — güneydoğudan eser, soğuk etkili
D) Lodos — güneybatıdan eser, sıcak etkili
E) Kıble — tam güneyden eser, sıcak etkili
Cevabı göster
Cevap: C) Karayel — güneydoğudan eser, soğuk etkili
Karayel kuzeybatıdan esen soğuk bir rüzgârdır; güneydoğudan esmez. Güneydoğudan esen sıcak rüzgâr Samyeli (Keşişleme)'dir.
Soru 9
Türkiye'deki yerel rüzgârlar sıcaklık etkisine göre sınıflandırıldığında aşağıdaki gruplamalardan hangisi doğrudur?
A) Soğuk: Karayel, Lodos, Poyraz — Sıcak: Yıldız, Kıble, Samyeli
B) Soğuk: Samyeli, Karayel, Poyraz — Sıcak: Lodos, Yıldız, Kıble
C) Soğuk: Poyraz, Lodos, Kıble — Sıcak: Karayel, Yıldız, Samyeli
Soğuk yerel rüzgârlar Karayel, Yıldız ve Poyraz'dır; bunlar kuzeyden/kuzeybatı-kuzeydoğudan gelir. Sıcak yerel rüzgârlar ise Samyeli (Keşişleme), Kıble ve Lodos'tur; bunlar güney ve güneybatı kökenlidir.
Soru 10
Türkiye'de Karayel ve Poyraz gibi yerel rüzgârların çeşitlilik göstermesinin temel coğrafi nedeni nedir?
A) Türkiye'nin orta enlemlerde yer alması ve güneşlenme sürelerinin uzun olması
B) Türkiye'nin yüksek dağ sıralarının ülkenin tamamını çevrelemesi
C) Türkiye'nin geniş bir alana yayılmış karasal iklim özelliği taşıması
D) Türkiye'de yüksek basınç merkezlerinin her mevsim baskın olması
E) Üç tarafının denizlerle çevrili ve yer şekillerinin engebeli olması
Cevabı göster
Cevap: E) Üç tarafının denizlerle çevrili ve yer şekillerinin engebeli olması
Üç tarafının denizlerle çevrili olması kara-deniz basınç farklarını, engebeli yer şekilleri ise yerel basınç değişkenliğini artırır; bu iki coğrafi etmen birlikte Karayel ve Poyraz gibi yerel rüzgârların çeşitlenmesini…
Soru 11
Ege Bölgesi'nde deniz meltemi yerel olarak hangi adla anılır?
A) İmbat
B) Etezyen
C) Lodos
D) Karayel
E) Samyeli
Cevabı göster
Cevap: A) İmbat
Ege Bölgesi'nde gündüzleri denizden karaya esen deniz meltemi, yerel halk tarafından 'İmbat' adıyla bilinir.
Soru 12
Ege Denizi üzerinde kuzeyden güneye doğru esen, soğuk karakterli yerel rüzgâr aşağıdakilerden hangisidir?
A) Lodos
B) Etezyen
C) İmbat
D) Samyeli
E) Kıble
Cevabı göster
Cevap: B) Etezyen
Etezyen, Ege Denizi'nde kuzeyden güneye doğru esen soğuk bir rüzgârdır. İmbat ise Ege Bölgesi'nde deniz meltemi için kullanılan yerel addır.
Soru 13
Aşağıdaki yerel rüzgârların nem ve sıcaklık etkilerine ilişkin açıklamalardan hangisi doğrudur?
A) Samyeli sıcak ve nemli olduğundan bağıl nemi artırır
B) Etezyen, güney kökenli olması nedeniyle bağıl nemi düşürür
C) Karayel kuzeybatıdan geldiği için sıcaklığı düşürür, bağıl nemi artırır
D) Hem Samyeli hem Karayel sıcaklığı artırarak bağıl nemi düşürür
E) Etezyen sıcak ve kuru olduğundan bağıl nemi azaltır
Cevabı göster
Cevap: C) Karayel kuzeybatıdan geldiği için sıcaklığı düşürür, bağıl nemi artırır
Karayel kuzeybatıdan gelen serin bir rüzgârdır; sıcaklığı düşürür ve bağıl nemi artırır. Samyeli ise sıcak ve kuru olduğundan bağıl nemi düşürür. Etezyen de kuzeyden serin estiğinden sıcaklığı düşürür.
Soru 14
Tam kuzeyden esen ve etkili olduğu dönemde Karadeniz'deki deniz ulaşımını sekteye uğratan yerel rüzgâr hangisidir?
A) Lodos
B) Karayel
C) Etezyen
D) Yıldız
E) Samyeli
Cevabı göster
Cevap: D) Yıldız
Yıldız, tam kuzeyden esen soğuk bir yerel rüzgârdır ve güçlü estiği dönemlerde Karadeniz'de deniz ulaşımını engeller.
Soru 15
Lodos rüzgârıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Doğu Karadeniz kıyılarında don olaylarına neden olur
B) Güneybatı Ege ve Akdeniz kıyılarına yağış getirir
C) İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında deniz ulaşımını engeller
D) Güneybatı yönünden esen sıcak bir rüzgârdır
E) Güçlü estiğinde ağaçları devirebilir ve soba zehirlenmelerine yol açabilir
Cevabı göster
Cevap: A) Doğu Karadeniz kıyılarında don olaylarına neden olur
Lodos güneybatıdan esen sıcak bir rüzgârdır ve Ege/Akdeniz kıyılarına yağış getirir; boğazlarda ulaşımı engeller ve ağaç devirir.