Nüfus yapısı ve piramitleri (yaş, cinsiyet, eğitim, çalışan nüfus) Soruları

KPSS Coğrafya · 18 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'de 15-64 yaş grubundaki aktif çalışan nüfusun sektörel dağılımı büyükten küçüğe doğru sıralandığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Hizmetler > Sanayi > Tarım > İnşaat
  2. B) Hizmetler > Sanayi > İnşaat > Tarım
  3. C) Sanayi > Hizmetler > Tarım > İnşaat
  4. D) Tarım > Hizmetler > Sanayi > İnşaat
  5. E) Hizmetler > Tarım > Sanayi > İnşaat
Cevabı göster

Cevap: A) Hizmetler > Sanayi > Tarım > İnşaat

Türkiye'de aktif çalışan nüfusun sektörel dağılımı büyükten küçüğe doğru hizmetler, sanayi, tarım ve inşaat biçimindedir; en fazla istihdam hizmetler sektöründe, en az istihdam ise inşaat sektöründedir.

Soru 2

Ortanca yaş kavramıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Ortanca yaş, bir toplumdaki tüm bireylerin yaşlarının aritmetik ortalaması olarak hesaplanır.
  2. B) Ortanca yaş, nüfus yaşa göre sıralandığında tam ortada kalan kişinin yaşıdır.
  3. C) Evlilik yaşındaki artış, ortanca yaşı belirleyen başlıca etkendir.
  4. D) Ortanca yaş, ölüm oranındaki değişimlere bağlı bir göstergedir.
  5. E) Eğitim seviyesi ortanca yaşı belirler, doğum oranlarını ise etkilemez.
Cevabı göster

Cevap: B) Ortanca yaş, nüfus yaşa göre sıralandığında tam ortada kalan kişinin yaşıdır.

Ortanca yaş aritmetik ortalama değil, sıralanmış nüfusun tam ortasındaki kişinin yaşıdır. Evlilik yaşı ve eğitim seviyesi doğum oranlarını doğrudan etkilerken ortanca yaşı bu kanallar aracılığıyla dolaylı olarak etkiler.

Soru 3

Türkiye'de 1980-2005 döneminde benimsenen nüfus politikasındaki temel değişim aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

  1. A) Nüfusu artırmaya yönelik teşvikler politikasının sürdürülmesi
  2. B) Nüfus sayımı aralıklarının uzatılması
  3. C) Nüfusun sayısal büyüklüğünden nitelik temelli gelişime geçiş
  4. D) Nüfus hareketlerinin coğrafi dağılımı yerine cinsiyet dengesine odaklanılması
  5. E) Yabancı nüfusu çekmek amacıyla göç politikasının serbestleştirilmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Nüfusun sayısal büyüklüğünden nitelik temelli gelişime geçiş

Türkiye 1980 öncesi nüfusu artırma odaklı bir politika izlerken, 1980'den itibaren nicel (sayısal) büyüklük yerine nitel gelişime, yani eğitim, sağlık ve beceri düzeyinin yükseltilmesine önem verilmeye başlanmıştır.

Soru 4

Türkiye'de yoğun iç göç veren bir bölgede yaşanan demografik ve ekonomik sonuçlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Genç nüfusun göç etmesiyle yaşlı nüfusun oranı artar.
  2. B) Tarım ve hayvancılık sektöründe çalışan nüfus azalır.
  3. C) Verimli tarım arazileri zamanla atıl kalabilir.
  4. D) Kırsal ekonomide canlanma ve büyüme yaşanır.
  5. E) Kırsal kesimde ekonomik gerileme gözlemlenir.
Cevabı göster

Cevap: D) Kırsal ekonomide canlanma ve büyüme yaşanır.

Göç veren bölgelerde aktif iş gücü azaldığından kırsal ekonomi geriler; canlanma değil, çöküş yaşanır.

Soru 5

Bir ülkede tarımda makineleşmenin artması, doğurganlık oranının düşmesi ve ortalama yaşam süresinin uzaması birlikte değerlendirildiğinde bu süreçlerin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Genç yaş gruplarının nüfus içindeki payının artması
  2. B) Çocuk nüfusunun toplam nüfus içindeki payının artması
  3. C) Kentsel nüfus oranının belirgin biçimde azalması
  4. D) Nüfus artış hızının yeniden yükselmesi
  5. E) Ortanca yaşın yükselmesi
Cevabı göster

Cevap: E) Ortanca yaşın yükselmesi

Tarımda teknoloji gelişince insan gücü ihtiyacı azalır; doğurganlığın düşmesi ve ömrün uzaması ise nüfusu yaşlandırarak ortanca yaşı yükseltir. Bu nedenle ortak sonuç ortanca yaşın yükselmesidir.

Soru 6

Türkiye'de 1960-2014 yılları arasında nüfus artış hızının düşmesine karşın toplam nüfusun artmaya devam etmesinin temel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bu dönemde Türkiye'nin toplam nüfusu düşmüştür.
  2. B) Artış hızı düşse de hâlâ pozitif olduğundan toplam nüfus büyümeye devam etmiştir.
  3. C) Yıllık artış hızının gerilemesi yalnızca kırsal nüfusu etkilemiştir.
  4. D) 2014'te binde 28 olan artış hızı, 1960'taki binde 13 seviyesine yükselmiştir.
  5. E) Nüfusun artmaya devam etmesi yüksek göç alımıyla açıklanabilir.
Cevabı göster

Cevap: B) Artış hızı düşse de hâlâ pozitif olduğundan toplam nüfus büyümeye devam etmiştir.

Artış hızı binde 28'den binde 13'e gerilemesine karşın sıfırın üzerinde kaldığından Türkiye nüfusu artmaya devam etmiştir. Hız düşüyor ama büyüme sürüyor; bu demografik bir paradoks değil matematiksel bir sonuçtur.

Soru 7

Türkiye'de özellikle 1985 sonrasında nüfus artış hızının düşmesinde en etkili etkenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Kadının iş hayatına katılım oranının artması
  2. B) Doğum kontrolünün daha geniş bir kesimde yaygınlaşması
  3. C) Kırdan kente göçün azalması ve kırsal nüfusun artması
  4. D) Eğitim düzeyinin yükselmesi
  5. E) Evlilik yaşının yükselmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Kırdan kente göçün azalması ve kırsal nüfusun artması

Nüfus artış hızını düşüren etkenler; eğitim, kadının iş hayatına katılımı, evlilik yaşının yükselmesi ve doğum kontrolünün yaygınlaşmasıdır.

Soru 8

Türkiye'deki iç göç hareketleriyle göç veren ve göç alan illerin ekonomik gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Sürekli göç veren iller azgelişmiş, göç alan iller daha gelişmiş illerdir.
  2. B) Sürekli göç veren iller ekonomik açıdan daha gelişmiş illerdir.
  3. C) Sürekli göç alan iller ekonomik açıdan azgelişmiş illerdir.
  4. D) İç göç, illerin gelişmişlik düzeyinden bağımsız olarak her ilde eşittir.
  5. E) Sürekli göç veren iller, büyük sanayi kentlerinin çevresinde toplanmıştır.
Cevabı göster

Cevap: A) Sürekli göç veren iller azgelişmiş, göç alan iller daha gelişmiş illerdir.

Sürekli göç veren iller genellikle iş olanağı sınırlı, ekonomik açıdan azgelişmiş illerdir; göç alan iller ise sanayi ve hizmet sektörünün geliştiği, iş olanaklarının yoğunlaştığı daha gelişmiş illerdir.

Soru 9

Bir ülkenin "çalışan (faal) nüfusu" denildiğinde aşağıdakilerden hangisi kastedilir?

  1. A) Ülke nüfusunun tamamından doğal nüfus artışının çıkarılmasıyla bulunan kesim
  2. B) 0-14 yaş arasındaki okul çağındaki nüfus
  3. C) 65 yaş üzerinde olup emeklilik geliri elde eden nüfus
  4. D) İş arayıp henüz bulamamış olanları da kapsayan, 15 yaş üzerindeki tüm işgücü
  5. E) 15-64 yaş aralığında olup fiilen bir işte çalışan nüfus
Cevabı göster

Cevap: E) 15-64 yaş aralığında olup fiilen bir işte çalışan nüfus

Çalışan (faal) nüfus, çalışma çağında (15-64 yaş) olup fiilen bir işte çalışıp gelir elde eden, yani istihdam edilen kesimi ifade eder.

Soru 10

Erkek emeğine dayalı sanayi ve inşaat işkollarının yarattığı iş gücü talebiyle yoğun göç alan bir merkezde, bu göç hareketinin cinsiyet yapısı üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Doğum oranındaki belirgin artış nedeniyle kadın nüfusu erkek nüfusunu geçer.
  2. B) Göç eden yaşlı nüfus nedeniyle cinsiyet dağılımı değişmeden kalır.
  3. C) Çalışma çağındaki erkeklerin göçüyle erkek nüfusunun oranı yükselir.
  4. D) Yalnızca kadınların göç etmesi nedeniyle kadın nüfus oranı yükselir.
  5. E) Göç alan merkezde yaş yapısı yaşlanır, cinsiyet dengesi bozulmaz.
Cevabı göster

Cevap: C) Çalışma çağındaki erkeklerin göçüyle erkek nüfusunun oranı yükselir.

Sanayi ve inşaat gibi erkek emeğine dayalı işkollarının çektiği göçe ağırlıklı olarak çalışma çağındaki erkekler katılır; bu nedenle bu tür göçü yoğun alan merkezlerde erkek nüfusunun oranı geçici olarak yükselir ve…

Soru 11

1927'den günümüze Türkiye nüfusunda gözlemlenen değişimler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Toplam nüfus sürekli artış göstermiştir.
  2. B) Nüfusun ikiye katlanma süresi kısalmıştır.
  3. C) Yaşlı bağımlı oranı artarken çocuk bağımlı oranı azalmıştır.
  4. D) Şehir nüfusu kır nüfusunu geçmiştir.
  5. E) Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı artmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Nüfusun ikiye katlanma süresi kısalmıştır.

1927'den günümüze nüfus artış hızı yavaşladığından nüfusun ikiye katlanma süresi uzamıştır, kısalmamıştır. Diğer tüm ifadeler doğrudur.

Soru 12

2023 nüfus sayımı sonuçlarına göre Türkiye'nin nüfus yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kadın nüfusu erkek nüfusundan genel olarak fazladır.
  2. B) 65 yaş üzerinde erkek nüfusu kadın nüfusunu geçmektedir.
  3. C) Okuryazarlık oranı kadınlarda erkeklerden daha yüksektir.
  4. D) 65 yaş üzerinde kadın nüfusu erkek nüfusundan fazladır.
  5. E) Kırsal nüfus kentsel nüfusu aşmaktadır.
Cevabı göster

Cevap: D) 65 yaş üzerinde kadın nüfusu erkek nüfusundan fazladır.

2023 verilerine göre toplam nüfusta erkekler fazla iken 65 yaş üstü kesimde kadınlar daha fazladır. Erkeklerde okuryazarlık oranı daha yüksek, kentsel nüfus ise kırsaldan fazladır.

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi nüfus sayımından doğrudan elde edilen bilgilerden biri değildir?

  1. A) Okuryazar nüfus miktarı
  2. B) Yaş ve cinsiyet dağılımı
  3. C) Çalışanların sektörlere göre dağılımı
  4. D) Kır ve kent nüfusu arasındaki fark
  5. E) Kişi başına düşen millî gelir
Cevabı göster

Cevap: E) Kişi başına düşen millî gelir

Nüfus sayımı demografik verileri doğrudan verir; kişi başına düşen millî gelir ekonomik bir göstergedir ve nüfus sayımı kapsamında değil, ekonomi istatistikleriyle elde edilir.

Soru 14

Demografik yatırım kavramıyla kastedilen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Nüfusun eğitim ve sağlık hizmetlerine ayrılan yatırımlar
  2. B) Altyapı ve ulaşım tesislerine yapılan kamu harcamaları
  3. C) Fabrika ve üretim tesislerine yapılan sanayi yatırımları
  4. D) Konut ve şehirleşmeye yönelik yapılan inşaat harcamaları
  5. E) Tarımsal üretimi artırmaya yönelik sulama ve makine yatırımları
Cevabı göster

Cevap: A) Nüfusun eğitim ve sağlık hizmetlerine ayrılan yatırımlar

Demografik yatırım, nüfusun eğitim ve sağlığına yapılan yatırımdır; ekonomik kalkınma yatırımlarından (altyapı, sanayi vb.) farklıdır ve hızlı nüfus artışının olumsuz sonuçlarından biri olarak ele alınır.

Soru 15

Doğurganlık oranı yüksek olan bir bölgede nüfus artış hızının yine de düşük kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bölgedeki göç alma oranının yükselmesi
  2. B) Eğitim seviyesindeki ani artış
  3. C) Ölüm oranının da yüksek olması
  4. D) Kentleşme hızının azalması
  5. E) Ortanca yaşın düşmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Ölüm oranının da yüksek olması

Nüfus artış hızı = doğum oranı − ölüm oranı ± göç. Doğurganlık yüksek olsa bile ölüm oranı da yüksekse reel nüfus artışı düşük kalır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları