Marmara Bölgesi: fiziki, beşeri ve ekonomik özellikleri Soruları
KPSS Coğrafya · 37 özgün soru · açıklamalı çözümler
Marmara Bölgesi: fiziki, beşeri ve ekonomik özellikleri — Konu Özeti
KPSS Coğrafya kapsamında Marmara Bölgesi: fiziki, beşeri ve ekonomik özellikleri konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Turunçgiller Akdeniz, Kıyı Ege ve Doğu Karadeniz'de yetişir; yetişmesi için Güney Marmara'ya kadar uzanan sıcak-ılıman sahil şeridi gerekir ve zeytin onlar için çeldirici (sınır) gösterge bitkisidir.
Türkiye'de ayçiçeği üretiminin yaklaşık %76'sı Marmara Bölgesi'nden sağlanır; ayçiçeği yağ sanayisinde kullanılır ve Doğu Karadeniz kıyısında güneşli gün azlığı nedeniyle yetişmez.
Tütün, yetişme döneminde bol su olgunlaşma döneminde kuraklık ister, kıraç arazide yetişir; tarım bölgesi Ege'dir ve en çok üretilen iller Adıyaman, Denizli, Manisa, Uşak ve Samsun'dur.
Marmara Bölgesi'nde yaylacılık turizmi gelişmemiştir; çünkü bölgenin iklimi ve topoğrafyası yaylacılık için elverişli değildir.
Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farkı yüksektir ve en gelişmiş coğrafi bölge Marmara Bölgesi'dir; bölgedeki ekonomik yoğunluk yaşam standartlarını yükseltip bölge içi göçleri hızlandırır.
Türkiye'de göller en fazla Güney Marmara'da yoğunlaşır (Manyas/Kuş, Ulubat ve İznik gölleri); göl bakımından en zengin yer ise Akdeniz Bölgesi'ndeki Göller Yöresi'dir.
Marmara Bölgesi sanayi açısından maden kaynaklarının azlığı ve kullanılabilir alanın darlığı gibi eksikliklere sahiptir.
Sarı Irmak (Asya'da) yumuşak löss topraklarının ortasından geçer; bu kolay işlenen verimli topraklarda ani sağanaklar sel yapar ve muson yağmurlarının yetersizliği zaman zaman ürün hasarına yol açar.
Marmara Bölgesi'nde öne çıkan turistik mekânlar İstanbul tarihi yapıları, Edirne-Selimiye, Çanakkale-Truva, Çanakkale-Gelibolu, Balıkesir-Manyas Kuş Cenneti, Bursa-Uludağ, Ulucami ve Cumalıkızık Köyü'dür.
Taraçalama (teraslama) ile tarım arazisi kazanma yöntemi Türkiye'de en fazla Marmara Bölgesi'nde uygulanır.
Türkiye'de kentleşme oranı en yüksek bölge Marmara Bölgesi'dir; bu, bölgedeki sanayileşme ve iş olanaklarıyla ilişkilidir.
Rüzgâr enerjisi en yaygın Balıkesir, Çanakkale, İzmir, Aydın, Muğla ve Hatay'da görülür; batı rüzgârları nedeniyle Ege ve Marmara uygundur, en fazla üretim Ege'dedir ve ilk santral 1998'de İzmir-Alaçatı'da kuruldu.
Türkiye'de en çok tüketilen peynir beyaz peynirdir; Trakya ve Marmara'da koyun sütünden yumuşak beyaz peynir tercih edilir ve Edirne salamura beyaz peyniriyle ünlüdür.
Türkiye'de daimi iç göçler genel olarak kırdan kente yöneliktir ve ekonomik faktörler göçteki en önemli unsurdur; mevsimlik göçler ise yalnızca doğudan batıya değil farklı yönlerde gerçekleşir.
Balıkesir, hem Marmara Denizi hem de Ege Denizi kıyısına sahip illerdendir.
Adına karşın Marmara Gölü, Marmara Bölgesi'nde değil Ege Bölgesi'nde yer alır.
Marmara Bölgesi'ndeki başlıca körfezler İzmit, Gemlik, Bandırma ve Erdek'tir; Ege Bölgesi'ndekiler ise Edremit, Çandarlı, İzmir, Güllük, Gökova ve Çeşme körfezleridir.
Türkiye'de en fazla turizm geliri elde eden bölge Marmara Bölgesi'dir; çünkü Akdeniz ve Ege'ye sezonluk turist gelirken Marmara'ya (özellikle İstanbul'a) her mevsim turist gelir.
Türkiye'de seracılık İzmir güneyi ile İskenderun Körfezi arasındaki sahil kuşağında ve yer yer Güney Marmara kıyılarında yoğunlaşır; temel neden kış ılıklığı sayesinde ısıtma maliyetlerinin düşük olmasıdır.
Ergene Ovası, Marmara Bölgesi'nin Trakya kesiminde Ergene Nehri havzasında uzanan alüvyal bir ovadır.
KPSS coğrafyada en fazla soru 'Türkiye'nin Fiziki Özellikleri' konusundan gelir (2013-2014'te 7'şer soru); ikinci sırada Nüfus ve Yerleşme konusu yer alır.
Rize, Gümüşhane, Muş, Şırnak, Yozgat gibi yoğun göç veren illerin ortak özelliği sanayi istihdamının ve kentleşme oranlarının düşük olmasıdır.
Örnek Sorular
Soru 1
Türkiye'de iç göç örüntüleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Daimi iç göçler ağırlıklı olarak kentten kırsal alanlara doğru gerçekleşir.
B) Göç kararında en belirleyici etken iklim koşullarının elverişsizliğidir.
C) Mevsimlik işçi göçleri yalnızca doğu illerinden batı illerine doğru yönelmektedir.
D) Daimi iç göçlerin temel yönü kırdan kentedir ve göçü en çok ekonomik etkenler belirler.
E) Kentsel nüfus artışının temel kaynağı şehirlerdeki doğal nüfus artışıdır, göç ikincil kalmaktadır.
Cevabı göster
Cevap: D) Daimi iç göçlerin temel yönü kırdan kentedir ve göçü en çok ekonomik etkenler belirler.
Türkiye'de daimi iç göçler genel olarak kırdan kente yöneliktir ve bu göçlerin en önemli belirleyicisi ekonomik faktörlerdir; mevsimlik göçler ise doğudan batıya sınırlı kalmayıp farklı yönlerde gerçekleşir.
Soru 2
Marmara Bölgesi'nde gelişmemiş olan turizm türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kongre turizmi
B) Kış turizmi
C) Kuş gözlemciliği turizmi
D) Kaplıca turizmi
E) Kültür turizmi
Cevabı göster
Cevap: B) Kış turizmi
Marmara Bölgesi'nde kongre turizmi (İstanbul öncülüğünde), kaplıca turizmi ve kuş gözlemciliği gelişmiştir; ancak yüksek dağlık alanların yetersizliği nedeniyle kış turizmi gelişmemiştir.
Soru 3
Aşağıdaki illerden hangisi hem Marmara Denizi hem de Ege Denizi kıyısına sahiptir?
A) Balıkesir
B) Bursa
C) Çanakkale
D) Yalova
E) Tekirdağ
Cevabı göster
Cevap: A) Balıkesir
Balıkesir'in kuzey kıyıları Marmara Denizi'ne (Bandırma ve Erdek körfezleri) güney kıyıları ise Ege Denizi'ne (Edremit Körfezi) açılmaktadır; böylece iki denizle kıyısı olan iller arasında yer almaktadır.
Soru 4
Aşağıdaki körfezlerden hangisi Marmara Bölgesi'ne değil Ege Bölgesi'ne aittir?
A) İzmit Körfezi
B) Gemlik Körfezi
C) Gökova Körfezi
D) Bandırma Körfezi
E) Erdek Körfezi
Cevabı göster
Cevap: C) Gökova Körfezi
Gökova Körfezi Muğla iline bağlı olup Ege Bölgesi'ndedir. İzmit, Gemlik, Bandırma ve Erdek körfezleri ise Marmara Denizi kıyısında, Marmara Bölgesi'nde yer almaktadır.
Soru 5
Marmara Bölgesi'nde yaylacılık turizminin gelişmemiş olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bölgenin iklim ve topoğrafyasının buna elverişli olmaması
B) Bölgedeki ulaşım altyapısının yetersiz olması
C) Bölgede deniz turizminin bu türe olan talebi baskılaması
D) Bölgedeki konaklama tesislerinin düşük kapasiteli olması
E) Bölgede yeterli kültürel miras alanının bulunmaması
Cevabı göster
Cevap: A) Bölgenin iklim ve topoğrafyasının buna elverişli olmaması
Marmara Bölgesi'nde yaylacılık turizmi gelişmemiştir; bunun temel nedeni bölgenin ikliminin ve topoğrafyasının (düz ovalar, orta yükseklikli dağlar) yaylacılık yaşantısı için elverişli olmamasıdır.
Soru 6
Aşağıdaki göllerden hangisi alüvyal set göllerine örnek gösterilebilir?
A) Sapanca Gölü
B) Van Gölü
C) Marmara Gölü
D) İznik Gölü
E) Beyşehir Gölü
Cevabı göster
Cevap: C) Marmara Gölü
Marmara Gölü, akarsuyun taşıdığı alüvyal malzemenin birikimiyle oluşmuş tipik bir alüvyal set gölüdür. Sapanca ve İznik tektonik, Van volkanik, Beyşehir karstik kökenlidir.
Soru 7
Türkiye'de ekonomik yoğunluğun en fazla olduğu ve bölge içi göçleri en çok tetikleyen coğrafi bölge hangisidir?
A) Ege Bölgesi
B) Karadeniz Bölgesi
C) Akdeniz Bölgesi
D) İç Anadolu Bölgesi
E) Marmara Bölgesi
Cevabı göster
Cevap: E) Marmara Bölgesi
Marmara Bölgesi Türkiye'nin en gelişmiş coğrafi bölgesidir; yüksek ekonomik yoğunluk yaşam standartlarını artırır ve bu durum bölge içi nüfus hareketlerini (bölge içi göçleri) hızlandırır.
Soru 8
Türkiye fındık üretiminde dünya birincisi konumundadır. Bölgeler arasındaki sıralamaya göre Marmara Bölgesi'nin fındık üretimindeki yeri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Birinci
B) Üçüncü
C) İkinci
D) Dördüncü
E) Beşinci
Cevabı göster
Cevap: C) İkinci
Türkiye fındık üretiminde Karadeniz Bölgesi birinci, Marmara Bölgesi ise ikinci sıradadır. Fındık, nemli Karadeniz iklimine özgü bir ürün olmasına karşın Marmara'nın uygun kesimlerinde de yetiştirilmektedir.
Soru 9
Türkiye'de kivi üretiminin yoğunlaştığı bölgeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
A) Karadeniz ve Marmara Bölgesi
B) Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu Bölgesi
C) Ege ve Akdeniz Bölgesi
D) İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgesi
E) Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesi
Cevabı göster
Cevap: A) Karadeniz ve Marmara Bölgesi
Kivi, donucu soğuk iklimleri kaldıramadığından ılıman ve nemli iklim koşullarına gereksinim duyar. Türkiye'de kivi üretiminde Karadeniz ve Marmara bölgeleri ilk sıralardadır.
Soru 10
Bir haritada Güney Marmara kıyı kuşağında tarım alanı olarak işaretlenen bir bölge görüldüğünde, bu alanda en çok hangi ürünün yetiştirildiği çıkarımı yapılır?
A) Ayçiçeği
B) Pamuk
C) Tütün
D) Zeytin
E) Çeltik
Cevabı göster
Cevap: D) Zeytin
Güney Marmara kıyı kuşağı, ılıman Akdeniz etkisinin uzandığı en kuzey sınırı temsil eder ve bu şerit zeytin yetiştiriciliğinin ayırt edici coğrafi göstergesidir.
Soru 11
Kocaeli, Bursa ve Sakarya illeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Üçünde de petrokimya endüstrisi gelişmiştir.
B) Üçü de iç göç alan illerdir.
C) Üçünde de ulaşım ağı gelişmiştir.
D) Üçünün de nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının üzerindedir.
E) Üçü de Marmara Bölgesi sınırları içinde yer alır.
Cevabı göster
Cevap: A) Üçünde de petrokimya endüstrisi gelişmiştir.
Petrokimya endüstrisi yalnızca Kocaeli'ne özgüdür; Bursa ve Sakarya bu sektörde Kocaeli ile aynı düzeyde değildir. Diğer ifadeler (nüfus yoğunluğu, göç alma, ulaşım, üçünün de Marmara Bölgesi'nde olması) doğrudur.
Soru 12
Marmara Bölgesi'nde bulunan Ulubat Gölü'nün oluşum kökeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Alüvyal set gölü
B) Buzul aşındırması
C) Karstik çözünme
D) Tektonik çöküntü
E) Volkanik kökenli
Cevabı göster
Cevap: D) Tektonik çöküntü
Ulubat Gölü, tektonik hareketler sonucunda oluşan bir çöküntü gölüdür; Marmara Bölgesi'nde yer alır.
Soru 13
Türkiye'de seracılık faaliyetlerinin Güney Marmara kıyılarında da yoğunlaşmasının temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kış ılıklığının ısıtma maliyetlerini düşürmesi
B) Düz alüvyal arazilerin yaygın olması
C) Tüketim merkezlerine yakınlığın nakliye avantajı sağlaması
D) Sulama suyunun bol ve ucuz olması
E) Tarım kredilerinin bu bölgede daha kolay kullandırılması
Cevabı göster
Cevap: A) Kış ılıklığının ısıtma maliyetlerini düşürmesi
Seracılığın bu kuşakta yoğunlaşmasının asıl nedeni kış sıcaklıklarının ılıman olmasıdır; bu ılıklık sera içini ısıtmak için gereken enerji maliyetini önemli ölçüde azaltır ve üretimi ekonomik kılar.
Soru 14
Türkiye'de ayçiçeği üretiminin yaklaşık dörtte üçünü karşılayan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ege Bölgesi
B) Karadeniz Bölgesi
C) Akdeniz Bölgesi
D) Marmara Bölgesi
E) İç Anadolu Bölgesi
Cevabı göster
Cevap: D) Marmara Bölgesi
Türkiye ayçiçeği üretiminin yaklaşık %76'sı Marmara Bölgesi'nden elde edilir; özellikle Trakya Bölümü önemli bir üretim merkezidir.
Soru 15
Marmara Bölgesi'nde rüzgâr enerjisi üretiminin en çok yoğunlaştığı iller aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Tekirdağ ve İstanbul
B) Balıkesir ve Çanakkale
C) Bursa ve Yalova
D) Kocaeli ve Sakarya
E) Edirne ve Kırklareli
Cevabı göster
Cevap: B) Balıkesir ve Çanakkale
Marmara Bölgesi'nde batı (poyraz) rüzgârlarının düzenli ve şiddetli estiği Balıkesir ile Çanakkale, rüzgâr enerjisi santrallerinin en çok kurulduğu illerdir; Balıkesir Türkiye'nin kurulu rüzgâr gücü en yüksek illerinden…