Kümes hayvancılığı, arıcılık ve ipek böcekçiliği Soruları
KPSS Coğrafya · 13 özgün soru · açıklamalı çözümler
Kümes hayvancılığı, arıcılık ve ipek böcekçiliği — Konu Özeti
KPSS Coğrafya kapsamında Kümes hayvancılığı, arıcılık ve ipek böcekçiliği konusunda bilmen gereken 16 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
İpek böcekçiliği, dut yapraklarıyla beslenen ipek böceğinin kozasından ipek üretme faaliyetidir ve üretimin %80'i Antalya, Ankara, Bursa, Bilecik, Diyarbakır, Eskişehir, Hatay, İzmir ve Sakarya'da gerçekleşir.
İpek böcekçiliği Diyarbakır, Antalya, Ankara ve Hatay gibi illerde yapılır; Yazılıkaya platosu (Uşak, Eskişehir, Kütahya) ile Kastamonu yöresinde ise yaygın değildir.
Arıcılık açık alanda yapıldığı için özel/yüksek bir yatırım maliyeti gerektirmez; ahır (besi) hayvancılığı ise mera hayvancılığına göre daha kârlıdır.
İpek Yolu Koridoru, tarihî ticaret yollarını izleyen ve Türkiye'nin turizm koridorlarından biri olan güzergâhtır.
Türkiye'de ipek böcekçiliği, suni (yapay) ipek üretiminin yaygınlaşması, geçimini bu işle sağlayan aile sayısının azalması ve üretimin profesyonellikten uzaklaşması nedeniyle geçmişteki önemini yitirmiştir.
İpek dokuma fabrikaları İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir, Denizli, Muğla, Adana, Gaziantep ve Diyarbakır'da; pamuklu dokuma fabrikaları Kastamonu, İstanbul ve Denizli'de; keten dokuma fabrikaları Denizli, Mersin, Adana, Kayseri, Gaziantep ve Malatya'da bulunur.
Türkiye'nin iklim ve bitki örtüsü çeşitliliği, ipek böcekçiliği (ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu / Diyarbakır), besi ve kümes hayvancılığı ile balıkçılık (Karadeniz ve Ege kıyıları) gibi farklı tarımsal faaliyetlerin bir arada sürdürülmesini sağlar.
Kümes hayvancılığı kapalı/modern tesislerde yapıldığından iklim ve yer şekillerinden etkilenmez ve tüketici nüfusun yoğun olduğu büyükşehir (Marmara ve Ege) çevresinde yoğunlaşır.
İpek böcekçiliği Türkiye'de ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu'da, özellikle Diyarbakır çevresinde yapılır.
İpek böcekçiliği kapalı/kontrollü ortamda yapıldığından doğal koşullardan en az etkilenen hayvancılık türüdür; mera hayvancılığı ve kıl keçisi yetiştiriciliği ise tamamen doğal koşullara bağlıdır.
Kümes hayvancılığı, yem bitkileri üretiminin bol ve tarım arazilerinin geniş olduğu bölgelerde (özellikle Marmara çevresi ve Ege) daha fazla gelişmiştir.
Kümes hayvancılığı Türkiye'de Ege ile Marmara'nın iç kesimleri ve Batı Karadeniz bölgelerinde yoğun olarak gelişmiştir.
Türkiye'de arıcılık en fazla Ordu ilinde yapılır; Adana, Muğla, Mersin, Hakkari, Rize, Antalya, Bolu, Bitlis ve Konya da önemli arıcılık illeridir.
Türkiye'de ipek böcekçiliği en fazla Diyarbakır ilinde yapılır; Antalya, Batman, Bilecik, Denizli, Elazığ ve Amasya gibi iller de ipek böcekçiliği yapılan illerdendir (2023 sıralaması: Diyarbakır, Antalya, Batman, Ankara).
Bolu ili kümes hayvancılığıyla, Kars kış turizmiyle, Eskişehir üniversite kentiyle ve Burdur İnsuyu Mağarası turizmiyle öne çıkarken, Elazığ'ın sosyoekonomik yapısı Keban Barajı'nın işletmeye açılmasıyla daha büyük ölçüde dönüşmüştür.
Türkiye'de kümes hayvancılığı en çok Marmara bölgesinde yapılır; il bazında Manisa ilk sırada gelir (2023: Manisa, Balıkesir, Bolu, Sakarya), Ege ve İç Anadolu da önemli alanlardır.
Örnek Sorular
Soru 1
Türkiye'nin iklim ve bitki örtüsü çeşitliliği, bölgelere göre farklı tarımsal faaliyetlerin yürütülmesini sağlar. Buna göre, aşağıdaki faaliyet–yöre eşleştirmelerinden hangisi bu çeşitliliğe uygundur?
A) İpek böcekçiliği – Güneydoğu Anadolu'nun Diyarbakır çevresi
B) Çay tarımı – İç Anadolu'nun bozkır alanları
C) Muz yetiştiriciliği – Doğu Anadolu'nun yüksek yaylaları
D) Fındık üretimi – Tuz Gölü çevresinin kurak ovaları
E) Turunçgil bahçeciliği – Karadeniz'in iç kesimleri
Cevabı göster
Cevap: A) İpek böcekçiliği – Güneydoğu Anadolu'nun Diyarbakır çevresi
Ülkenin iklim ve bitki örtüsü çeşitliliği, her yörede kendi koşullarına uygun faaliyetlerin gelişmesini sağlar.
Soru 2
Türkiye'de kümes hayvancılığının yoğun olarak geliştiği yöreler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Batı Karadeniz yöresi
B) Güneydoğu Anadolu yöresi
C) Marmara'nın iç kesimleri
D) Ege'nin iç kesimleri
E) İç Anadolu'nun batı kesimleri
Cevabı göster
Cevap: B) Güneydoğu Anadolu yöresi
Kümes hayvancılığı Türkiye'de Ege ve Marmara'nın iç kesimleri ile Batı Karadeniz çevresinde yoğunlaşır; bu çekirdek alana komşu olan İç Anadolu'nun batı kesimleri de gelişme gösterir.
Soru 3
Kümes hayvancılığının Türkiye'de tüketici nüfusun yoğun olduğu Marmara ve Ege'deki büyükşehir çevrelerinde toplanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yüksek yağışlı kıyı ikliminin nem koşulları, kümes hayvanlarının verimini artırmaktadır.
B) Kümes hayvanlarının açık alanlarda otlanması, geniş mera varlığını zorunlu kılmaktadır.
C) Üretimin kapalı ve modern tesislerde yapılması, faaliyeti iklim ve yer şekillerinden bağımsız kılmaktadır.
D) Serin ve yüksek dağlık alanların düşük sıcaklıkları, hastalık riskini azaltmaktadır.
E) İç bölgelerdeki tahıl tarımı, kümes hayvanlarının tek besin kaynağını oluşturmaktadır.
Cevabı göster
Cevap: C) Üretimin kapalı ve modern tesislerde yapılması, faaliyeti iklim ve yer şekillerinden bağımsız kılmaktadır.
Kümes hayvancılığı modern kapalı tesislerde yürütüldüğünden iklim ve yer şekillerinden bağımsızdır.
Soru 4
Türkiye'de hayvancılık türlerinin yatırım maliyeti ve kârlılığı karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Arıcılık, üretimin kapalı tesislerde yapılması nedeniyle yüksek bir başlangıç yatırımı gerektirir.
B) Ahır (besi) hayvancılığı, mera hayvancılığına kıyasla daha düşük kârlılık sağlar.
C) Mera hayvancılığı, ahır (besi) hayvancılığından daha yüksek bir kâr getirir.
D) Arıcılık, açık alanda yürütüldüğünden yüksek bir yatırım maliyeti gerektirmez.
E) Kümes hayvancılığı, açık mera koşullarında yapıldığından en yüksek yatırım maliyetine sahiptir.
Cevabı göster
Cevap: D) Arıcılık, açık alanda yürütüldüğünden yüksek bir yatırım maliyeti gerektirmez.
Arıcılık açık alanda yürütüldüğünden yüksek sabit yatırım maliyeti gerektirmez; bu nedenle düşük yatırımla yapılabilen bir hayvancılık türüdür.
Soru 5
Marmara çevresi ve Ege'de kümes hayvancılığının gelişmesini kolaylaştıran tarımsal koşul aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köklü bir denizcilik geleneğinin bulunması
B) Engebeli ve dağlık arazinin yaygın olması
C) Geniş doğal mera alanlarının bulunması
D) Serin ve bol yağışlı iklimin görülmesi
E) Yem bitkisi üretiminin bol olması
Cevabı göster
Cevap: E) Yem bitkisi üretiminin bol olması
Bu yörelerde yem bitkisi üretiminin bol ve tarım arazilerinin geniş olması, kümes hayvanlarının yeminin ucuz ve kolay sağlanmasını mümkün kılar; bu da kümes hayvancılığının gelişmesini kolaylaştıran tarımsal koşuldur.
Soru 6
Türkiye'de ipek böcekçiliği faaliyeti coğrafi olarak hangi bölgede ve hangi ilde en belirgin biçimde yoğunlaşmaktadır?
A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi — Diyarbakır
B) Doğu Karadeniz Bölgesi — Trabzon
C) İç Batı Anadolu Bölümü — Kütahya
D) Güney Marmara Bölümü — Balıkesir
E) Orta Karadeniz Bölümü — Samsun
Cevabı göster
Cevap: A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi — Diyarbakır
Türkiye'de ipek böcekçiliği ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, özellikle Diyarbakır çevresinde yoğunlaşmaktadır. Diğer bölge–il eşleştirmeleri ipek böcekçiliğinin ana merkezi değildir.
Soru 7
Aşağıdaki illerden hangisinde ipek böcekçiliği yaygın biçimde yapılmaktadır?
A) Uşak
B) Diyarbakır
C) Kastamonu
D) Kütahya
E) Eskişehir
Cevabı göster
Cevap: B) Diyarbakır
Diyarbakır, ipek böcekçiliğinin yoğun olduğu iller arasında yer alır. Buna karşın Yazılıkaya Platosu'nu kapsayan Uşak, Eskişehir ve Kütahya ile Kastamonu yöresinde ipek böcekçiliği yaygın değildir.
Soru 8
Doğal çevre koşullarına bağımlılık açısından hayvancılık türleri değerlendirildiğinde, doğal koşullardan en az etkilenen tür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mera hayvancılığı
B) Kıl keçisi yetiştiriciliği
C) İpek böcekçiliği
D) Arıcılık
E) Besi (ahır) hayvancılığı
Cevabı göster
Cevap: C) İpek böcekçiliği
Doğal koşullardan en az etkilenen tür, kapalı ve kontrollü ortamda yürütülen ipek böcekçiliğidir; iklim, yağış ve yer şekilleri bu faaliyeti az etkiler.
Soru 9
İpek böcekçiliğinin temel girdisi ve ipek elde etme kaynağı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İpek böceği meşe yapraklarıyla beslenir ve lifler doğrudan böceğin kanatlarından elde edilir.
B) İpek böceği çam iğneleriyle beslenir; ipek, ergin böceğin salgısından işlenir.
C) İpek böceği söğüt yapraklarıyla beslenir ve ipek, böceğin pupa kabuğundan çıkarılır.
D) İpek böceği dut yapraklarıyla beslenir ve ipek, böceğin ördüğü kozadan elde edilir.
E) İpek böceği fındık yapraklarıyla beslenir; koza lifler yerine koruyucu bir kılıf olarak işlev görür.
Cevabı göster
Cevap: D) İpek böceği dut yapraklarıyla beslenir ve ipek, böceğin ördüğü kozadan elde edilir.
İpek böcekçiliği tanım itibarıyla dut yapraklarıyla beslenen ipek böceğinin ördüğü kozadan ham ipeğin çıkarıldığı bir hayvancılık faaliyetidir; temel besin dut yaprağı, ipeğin kaynağı ise kozadır.
Soru 10
2023 verilerine göre Türkiye'de ipek böcekçiliğinde ilk sırada gelen il aşağıdakilerden hangisidir?
A) Antalya ili (Akdeniz)
B) Batman ili (Güneydoğu)
C) Ankara ili (İç Anadolu)
D) Bilecik ili (Marmara)
E) Diyarbakır ili (Güneydoğu)
Cevabı göster
Cevap: E) Diyarbakır ili (Güneydoğu)
2023 yılı sıralamasına göre Türkiye'de ipek böcekçiliğinde Diyarbakır birinci sıradadır. Antalya, Batman ve Ankara sırasıyla onu izlemektedir.
Soru 11
2023 verilerine göre Türkiye'de kümes hayvancılığında il bazında birinci sırada yer alan il hangisidir ve hangi bölgede bulunmaktadır?
A) Manisa — Ege Bölgesi
B) Balıkesir — Marmara Bölgesi
C) Sakarya — Marmara Bölgesi
D) İzmir — Ege Bölgesi
E) Bolu — Karadeniz Bölgesi
Cevabı göster
Cevap: A) Manisa — Ege Bölgesi
2023 verilerine göre Türkiye'de kümes hayvancılığında il bazında birinci sıra Manisa'ya aittir. Manisa, Ege Bölgesi'nde yer almaktadır. Balıkesir, Bolu ve Sakarya onu izleyen iller arasındadır.
Soru 12
Türkiye'de arıcılık faaliyetinin en yoğun biçimde sürdürüldüğü il aşağıdakilerden hangisidir?
A) Muğla
B) Ordu
C) Antalya
D) Rize
E) Bolu
Cevabı göster
Cevap: B) Ordu
Türkiye'de arıcılık en fazla Ordu ilinde yapılmaktadır. Adana, Muğla, Mersin, Hakkari, Rize, Antalya, Bolu, Bitlis ve Konya da bu alanda öne çıkan iller arasındadır.
Soru 13
Türkiye'de ipek böcekçiliğinin zaman içinde önemini yitirmesinin temel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) Dut bahçelerinin azalması ve devlet teşviklerinin tamamen sona ermesi
B) Kümes hayvancılığının ülke genelinde hızla yaygınlaşarak ipek böcekçiliğinin önüne geçmesi
C) Suni ipek üretiminin yaygınlaşması ve bu faaliyetle geçimini sağlayan aile sayısının giderek azalması
D) İthal ipeğin yerli üretimden daha ucuz olması ve gümrük tarifelerinin düşürülmesi
E) Koza fiyatlarının ani yükselişi nedeniyle dokuma sanayisinin ipek kullanımından vazgeçmesi
Cevabı göster
Cevap: C) Suni ipek üretiminin yaygınlaşması ve bu faaliyetle geçimini sağlayan aile sayısının giderek azalması
Türkiye'de ipek böcekçiliğinin gerilemeye başlamasının ardındaki en belirgin etkenler; suni (yapay) ipek üretiminin yaygınlaşması, geçimini bu işle sağlayan aile sayısının düşmesi ve üretimin profesyonel bir nitelik…