Kentsel yerleşme, şehirleşme süreci ve şehir fonksiyonları Soruları
KPSS Coğrafya · 10 özgün soru · açıklamalı çözümler
Kentsel yerleşme, şehirleşme süreci ve şehir fonksiyonları — Konu Özeti
KPSS Coğrafya kapsamında Kentsel yerleşme, şehirleşme süreci ve şehir fonksiyonları konusunda bilmen gereken 6 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Türkiye'deki antik kent–il eşleşmeleri: Afrodisias Aydın'da, Hierapolis Denizli'de, Gordion Ankara'da, Zeugma Gaziantep'te, Tuşpa Van'da ve Midas Eskişehir'dedir.
Cittaslow (Sakin Şehir), İtalyanca 'citta' (şehir) ve İngilizce 'slow' (yavaş) kelimelerinin birleşiminden oluşan; belirli kriterleri sağlayan kasabalara verilen bir unvandır ve Türkiye'de 18 yerleşim birimi bu unvana sahiptir.
İstanbul'da hızlı kentsel dönüşüm sonucunda apartmanlaşma artmış, tepelere doğru gecekondu grupları yoğunlaşmış ve şehir 'kentsel egzama' benzeri düzensiz bir görünüm almıştır.
Türkiye'deki tarihi varlık–şehir eşleşmeleri: İshak Paşa Sarayı Ağrı'da, Nemrut Dağı Heykelleri Adıyaman'da, Göbeklitepe Şanlıurfa'da, Zeugma Gaziantep'te, Gordion ise Ankara'dadır.
Türkiye'de demiryolu taşıt üretiminde belirli şehirler belirli ürünleri üretir; bu sanayi şehri–ürün eşleşmeleri fonksiyonel şehir bilgisinde sorulur.
Fonksiyonel şehir sınıflandırmasında Antalya turizm, Balıkesir tarım, Trabzon ticaret ve Gaziantep sanayi şehri olarak öne çıkar.
Örnek Sorular
Soru 1
İstanbul'daki hızlı ve denetimsiz kentleşme süreci ile belirli kriterleri sağlayan kasabalara verilen 'Cittaslow (Sakin Şehir)' unvanı karşılaştırıldığında, bu iki kentleşme biçimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) İstanbul'da kentleşme denetimsiz iken Cittaslow kontrollü bir yaklaşımı simgeler.
B) Her ikisi de büyük metropollerde uygulanan planlı büyüme modellerini örneklemektedir.
C) Cittaslow modeli, İstanbul gibi şehirlerde gecekondulaşmayı hızlandırmayı amaçlamaktadır.
D) Her ikisi de kentte sanayi fonksiyonunu öncelikli kılan anlayışa dayanmaktadır.
E) Cittaslow kriterleri İstanbul'a da uygundur çünkü İstanbul hızlı büyüyen bir metropoldür.
Cevabı göster
Cevap: A) İstanbul'da kentleşme denetimsiz iken Cittaslow kontrollü bir yaklaşımı simgeler.
İstanbul'daki kentleşme denetimsiz, tepelere doğru gecekondu yoğunlaşması ve 'kentsel egzama' görünümüyle anılır.
Soru 2
İstanbul'da hızlı şehirleşme ve kentsel dönüşüm sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Konut açığı nedeniyle gecekondu alanları zamanla şehrin çevresindeki tepelere doğru yayılmıştır.
B) Kentsel dönüşüm uygulamaları başlamadan önce şehir tümüyle planlı yapı adalarından oluşmaktaydı.
C) Düzensiz yapılaşma, kente 'kentsel egzama' olarak nitelenen dağınık bir görünüm kazandırmıştır.
D) Hızlı nüfus artışı ve göç, plansız yapılaşmayı ve apartmanlaşmayı artırmıştır.
E) Sanayi ve hizmet sektörünün gelişmesi, kente yönelik göçü ve konut talebini artırmıştır.
Cevabı göster
Cevap: B) Kentsel dönüşüm uygulamaları başlamadan önce şehir tümüyle planlı yapı adalarından oluşmaktaydı.
İstanbul kentsel dönüşüm öncesinde tümüyle planlı yapı adalarından oluşmamış; tam tersine hızlı göç ve plansız yapılaşma apartmanlaşmayı artırmış, tepelere yayılan gecekondular şehre 'kentsel egzama' benzeri düzensiz…
Soru 3
Türkiye'de toplam 18 yerleşim biriminin sahip olduğu, belirli kalite kriterlerini karşılayan kasabalara verilen ve bir İtalyanca ile bir İngilizce sözcüğün birleşiminden oluşan unvan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ekokent
B) Sürdürülebilir Şehir
C) Cittaslow
D) UNESCO Yaratıcı Şehir
E) Miras Şehri
Cevabı göster
Cevap: C) Cittaslow
Tanımlanan unvan Cittaslow'dur: İtalyanca 'citta' (şehir) ve İngilizce 'slow' (yavaş) sözcüklerinin birleşiminden oluşur; Türkiye'de 18 yerleşim birimi bu unvana sahiptir.
Soru 4
İstanbul'da hızlı kentsel dönüşüm sürecinin yarattığı düzensiz fiziksel görünüm, coğrafya literatüründe hangi benzetmeyle ifade edilmektedir?
A) Kentsel kangren
B) Kentsel erozyon
C) Kentsel metastaz
D) Kentsel egzama
E) Kentsel fibrozis
Cevabı göster
Cevap: D) Kentsel egzama
İstanbul'un hızlı ve düzensiz kentleşmesi sonucunda ortaya çıkan görünüm coğrafya literatüründe 'kentsel egzama' benzeri bir yapı olarak nitelendirilmektedir.
Soru 5
Aşağıdaki tarihi varlık–şehir eşleşmelerinden hangisi doğrudur?
A) Zeugma – Gaziantep
B) İshak Paşa Sarayı – Van
C) Göbeklitepe – Diyarbakır
D) Gordion – Eskişehir
E) Nemrut Dağı Heykelleri – Malatya
Cevabı göster
Cevap: A) Zeugma – Gaziantep
Zeugma antik kenti Gaziantep iline bağlıdır ve bu eşleşme doğrudur. Göbeklitepe Şanlıurfa'da, İshak Paşa Sarayı Ağrı'da, Nemrut Dağı Heykelleri Adıyaman'da, Gordion ise Ankara'dadır.
Soru 6
Fonksiyonel şehir sınıflandırması esas alındığında, aşağıdaki şehirlerden hangisi sanayi şehri olarak öne çıkmaktadır?
A) Antalya
B) Gaziantep
C) Trabzon
D) Balıkesir
E) Muğla
Cevabı göster
Cevap: B) Gaziantep
Fonksiyonel şehir sınıflandırmasında Gaziantep sanayi şehri olarak öne çıkar. Diğer şehirler farklı işlevlerle anılır: Antalya ve Muğla turizm, Balıkesir tarım, Trabzon ticaret şehridir.
Soru 7
Karabük iline bağlı küçük bir ilçe, yerel mirasını koruma altına almış, geleneksel üretim biçimlerini sürdürmekte ve nüfusun yaşam kalitesini artırmaya yönelik çeşitli projeler yürütmektedir. Yetkililerin bu ilçeyi, İtalyanca ve İngilizce sözcüklerin birleşiminden oluşan uluslararası bir ağa dahil etmek istediği öğrenilmektedir. Buna göre söz konusu ağ ve Türkiye'deki mevcut üye sayısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'dır ve Türkiye'den 12 üye bulunmaktadır.
B) Ekokentler Birliği'dir ve Türkiye'den 24 yerleşim birimi bu ağa üyedir.
C) Cittaslow ağıdır ve Türkiye'de 18 yerleşim birimi bu unvana sahiptir.
D) Sürdürülebilir Kentler Platformu'dur ve Türkiye'den 10 şehir yer alır.
E) Cittaslow ağıdır ve Türkiye'deki üye sayısı 30'u aşmaktadır.
Cevabı göster
Cevap: C) Cittaslow ağıdır ve Türkiye'de 18 yerleşim birimi bu unvana sahiptir.
Senaryodaki ilçe Cittaslow (Sakin Şehir) unvanına aday niteliktedir. Bu ağ İtalyanca 'citta' ve İngilizce 'slow' sözcüklerinin birleşiminden adını almış olup Türkiye'de 18 yerleşim birimi bu unvana sahiptir.
Soru 8
Aşağıdaki antik kentlerden hangisi Aydın ili sınırları içinde yer almaktadır?
A) Hierapolis
B) Gordion
C) Zeugma
D) Afrodisias
E) Tuşpa
Cevabı göster
Cevap: D) Afrodisias
Afrodisias antik kenti Aydın ilinin Karacasu ilçesinde yer alır. Diğer seçeneklerdeki kentler farklı illerdedir: Hierapolis Denizli'de, Gordion Ankara'da, Zeugma Gaziantep'te ve Tuşpa Van'da bulunur.
Soru 9
Cittaslow (Sakin Şehir) kavramı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Cittaslow, büyük ölçüde İngilizce kökenli 'city' ve 'slow' sözcüklerinden türemiştir.
B) Cittaslow, İtalyanca 'citta' ve İngilizce 'slow' sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
C) Cittaslow unvanı genellikle nüfusu bir milyonu aşan büyük şehirlere verilir.
D) Cittaslow, hızlı kentleşmeyi ve sanayileşmeyi teşvik etmeyi amaçlayan bir kavramdır.
E) Cittaslow, kökeni Fransa olan ve ağırlıklı olarak Fransız kasabalarına verilen bir unvandır.
Cevabı göster
Cevap: B) Cittaslow, İtalyanca 'citta' ve İngilizce 'slow' sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Cittaslow sözcüğü, İtalyanca 'citta' (şehir) ile İngilizce 'slow' (yavaş) sözcüklerinin birleşiminden oluşur ve belirli ölçütleri sağlayan küçük yerleşimlere verilen bir unvandır.
Soru 10
Fonksiyonel şehir sınıflandırması dikkate alındığında aşağıdaki şehir–fonksiyon eşleşmelerinden hangisi doğrudur?
A) Antalya – Sanayi
B) Balıkesir – Ticaret
C) Trabzon – Turizm
D) Gaziantep – Sanayi
E) Antalya – Tarım
Cevabı göster
Cevap: D) Gaziantep – Sanayi
Fonksiyonel sınıflandırmada Gaziantep sanayi şehri olarak öne çıkar; bu eşleşme doğrudur. Antalya turizm, Balıkesir tarım ve Trabzon ise ticaret şehri olduğundan diğer eşleşmeler yanlıştır.