Hidroelektrik enerji: barajlar, potansiyel ve bölgesel dağılım Soruları

KPSS Coğrafya · 12 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Üzerindeki barajlardan elde edilen toplam hidroelektrik enerji üretimi en yüksek olan Türkiye akarsuyu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Fırat
  2. B) Sakarya
  3. C) Dicle
  4. D) Yeşilırmak
  5. E) Kızılırmak
Cevabı göster

Cevap: A) Fırat

Fırat Nehri üzerinde Atatürk, Keban ve Karakaya gibi yüksek kapasiteli barajlar yer alır; bu tesisler sayesinde Fırat, Türkiye'nin hidroelektrik üretiminde en büyük payı sağlayan akarsudur.

Soru 2

Aşağıdaki akarsuların hangisi, yatak eğimi düşük ve düz akışlı yapısı nedeniyle diğerlerine kıyasla daha az hidroelektrik enerji potansiyeline sahiptir?

  1. A) Fırat Nehri'nin Doğu Anadolu'dan inen üst havzası
  2. B) Ergene Nehri'nin Trakya ovasından geçen bölümü
  3. C) Munzur–Kemaliye arasındaki derin kanyon bölümü
  4. D) Oymapınar yakınlarındaki Manavgat Nehri
  5. E) Çoruh Nehri'nin dağlık eğimli üst bölümü
Cevabı göster

Cevap: B) Ergene Nehri'nin Trakya ovasından geçen bölümü

Ergene Nehri alçak Trakya ovasından akar; yatak eğimi düşük olduğundan akış hızı ve hidroelektrik potansiyeli azdır. Diğer seçeneklerdeki akarsular yüksek eğimli dağlık alanlarda bulunur.

Soru 3

Ömerli Barajı başta olmak üzere İstanbul çevresindeki barajların hidroelektrik enerji üretimi yerine içme suyu teminine tahsis edilmesinin temel coğrafi gerekçesi nedir?

  1. A) Bölgedeki yağış miktarının yetersiz olması
  2. B) Akarsuların akış hızının mevsimsel değişim göstermesi
  3. C) Bölgenin yükselti ve eğim değerlerinin düşük olması
  4. D) Barajların teknik altyapısının enerji üretimine uygun olmaması
  5. E) İstanbul'da sanayinin gelişmemiş olması
Cevabı göster

Cevap: C) Bölgenin yükselti ve eğim değerlerinin düşük olması

İstanbul ve çevresinin yükseltisi düşük olduğundan akarsuların yatak eğimi azdır; bu durum hidroelektrik üretim için gerekli akış hızını sağlayamaz ve barajlar içme suyu amacıyla kullanılır.

Soru 4

Türkiye'de iç sularda akarsu taşımacılığının son derece sınırlı kalmasının başlıca coğrafi nedeni nedir?

  1. A) Ülkedeki akarsuların debisinin çok düşük olması
  2. B) Akarsu yataklarının büyük bölümünün kurak aylarda kuruması
  3. C) Akarsu yatak eğimlerinin ve akış hızlarının fazla olması
  4. D) Ekonomik açıdan uygun limanların yalnızca kıyılarda bulunması
  5. E) Yeterli tekne filosunun oluşturulamamış olması
Cevabı göster

Cevap: C) Akarsu yatak eğimlerinin ve akış hızlarının fazla olması

Türkiye'nin dağlık ve engebeli yapısı akarsuların yatak eğimini ve akış hızını artırır; bu nedenle akarsular gemi ve tekne seyrine elverişli değildir. Taşımacılık yalnızca Bartın ve Manavgat çaylarında yapılabilmektedir.

Soru 5

Seydişehir'deki alüminyum fabrikasının elektrik ihtiyacını karşılayan baraj aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Keban Barajı
  2. B) Karakaya Barajı
  3. C) Atatürk Barajı
  4. D) Oymapınar Barajı
  5. E) Hirfanlı Barajı
Cevabı göster

Cevap: D) Oymapınar Barajı

Oymapınar Barajı, Manavgat Nehri üzerinde kurulu olup ürettiği hidroelektrik enerjiyle Seydişehir alüminyum fabrikasını beslemektedir.

Soru 6

Türkiye'nin coğrafi bölgeleri hidroelektrik enerji potansiyeline göre sıralandığında hangi ikili çift doğrudur?

  1. A) En fazla: Karadeniz — En az: Güneydoğu Anadolu
  2. B) En fazla: İç Anadolu — En az: Ege
  3. C) En fazla: Ege — En az: Marmara
  4. D) En fazla: Güneydoğu Anadolu — En az: Akdeniz
  5. E) En fazla: Doğu Anadolu — En az: Marmara
Cevabı göster

Cevap: E) En fazla: Doğu Anadolu — En az: Marmara

Doğu Anadolu Türkiye'nin en yüksek ve en engebeli bölgesi olduğundan akarsuların yatak eğimi en fazla, dolayısıyla HES potansiyeli de en yüksek burada bulunur.

Soru 7

Türkiye'de büyük barajların inşası hidroelektrik üretim miktarını artırmasına karşın hidroelektriğin toplam elektrik üretimindeki oransal payının dalgalanma gösterebilmesinin en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının daha hızlı büyümesi
  2. B) Barajlarda teknik arızaların artması
  3. C) Hidroelektrik santrallerinin verimliliğinin düşmesi
  4. D) Yeni baraj inşaatlarının durma noktasına gelmesi
  5. E) Tüketicilerin elektrik tüketim alışkanlıklarının değişmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının daha hızlı büyümesi

Hidroelektrik üretim mutlak olarak artsa bile rüzgar ve güneş gibi diğer yenilenebilir kaynaklar daha hızlı büyürse, hidroelektriğin toplam üretim içindeki payı yüzdesel olarak dalgalanabilir veya gerileyebilir.

Soru 8

Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları içinde elektrik üretimine en büyük payı yapan kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Güneş enerjisi
  2. B) Hidroelektrik
  3. C) Rüzgâr enerjisi
  4. D) Jeotermal enerji
  5. E) Biyokütle enerjisi
Cevabı göster

Cevap: B) Hidroelektrik

Türkiye'nin yenilenebilir kaynaklarından elektrik üretiminde en büyük payı, akarsular üzerindeki santrallerden elde edilen hidroelektrik enerji oluşturur; güneş ve rüzgâr hızla büyümekle birlikte üretim payı bakımından…

Soru 9

Türkiye'de enerji kaynaklarının bölgesel dağılımı dikkate alındığında, aşağıdaki enerji türü–bölge eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Rüzgâr enerjisi — Ege Bölgesi
  2. B) Güneş enerjisi — Güneydoğu Anadolu Bölgesi
  3. C) Jeotermal enerji — Batı Anadolu
  4. D) Hidroelektrik enerji — Marmara Bölgesi
  5. E) Hidroelektrik enerji — Fırat–Dicle havzası
Cevabı göster

Cevap: D) Hidroelektrik enerji — Marmara Bölgesi

Marmara Bölgesi düz ve alçak topografyasıyla Türkiye'de hidroelektrik enerji potansiyeli en düşük bölgedir; bu nedenle hidroelektrik üretimle eşleştirilmesi yanlıştır.

Soru 10

Atatürk ve Karakaya barajları dikkate alındığında, Türkiye'de hidroelektrik enerji üretiminin en fazla yoğunlaştığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Marmara Bölgesi
  2. B) İç Anadolu Bölgesi (Kızılırmak çevresi)
  3. C) Doğu Karadeniz Bölümü
  4. D) Akdeniz Bölgesi
  5. E) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Cevabı göster

Cevap: E) Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Fırat Nehri üzerindeki Atatürk ve Karakaya barajları Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (GAP kapsamında) yer alır ve Türkiye'nin en fazla hidroelektrik üreten tesisleri arasındadır; bu nedenle HES üretimi bu bölgede…

Soru 11

Türkiye'de hidroelektrik enerji üretiminin yıldan yıla belirgin farklılıklar göstermesinin başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Yıllık yağış miktarı ve kar erimesindeki değişkenlik
  2. B) Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar nedeniyle üretim kısıtlaması uygulanması
  3. C) Hidroelektrik santrallerin teknolojik kapasitesinin değişmesi
  4. D) Baraj rezervuarlarının zamanla dolarak kapasitesini yitirmesi
  5. E) Enerji tüketimindeki yıllık mevsimsel farklılıklar
Cevabı göster

Cevap: A) Yıllık yağış miktarı ve kar erimesindeki değişkenlik

Hidroelektrik üretim, rezervuarları besleyen yağış ve kar erimesine bağlıdır; yağışlı yıllarda üretim artar, kurak yıllarda düşer. Bu iklim kaynaklı değişkenlik en temel nedeni oluşturur.

Soru 12

Bir bölgede gerçek alan ile iz düşüm alanı arasındaki farkın büyümesi, aşağıdaki sonuçların hangisiyle doğrudan ilişkilendirilir?

  1. A) Yer altı su rezervlerinin belirgin biçimde artması
  2. B) Hidroelektrik enerji potansiyelinin yükselmesi
  3. C) Akarsu taşıma kapasitesinin azalması
  4. D) Bölgede yağış miktarının artması
  5. E) Toprak erozyonunun azalması
Cevabı göster

Cevap: B) Hidroelektrik enerji potansiyelinin yükselmesi

Gerçek alan ile iz düşüm alanı arasındaki fark engebeli arazi ölçüsünü verir; bu fark büyüdükçe arazi daha engebeli, akarsuların yatak eğimi ve akış hızı daha yüksek, dolayısıyla hidroelektrik potansiyel de daha fazla…

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları