Dünya nüfusu, göç hareketleri ve büyük şehirler Soruları
KPSS Coğrafya · 14 özgün soru · açıklamalı çözümler
Dünya nüfusu, göç hareketleri ve büyük şehirler — Konu Özeti
KPSS Coğrafya kapsamında Dünya nüfusu, göç hareketleri ve büyük şehirler konusunda bilmen gereken 5 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Manda yetiştiriciliği su kaynaklarının bol olduğu bataklık ve sulak ovalarda yaygındır; Türkiye'de Samsun, Tokat ve Diyarbakır gibi sulak ovalara sahip iller öne çıkar.
Türkiye'de uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanları Ankara, İstanbul ve Antalya gibi büyük şehirlerde yer alır.
Türkiye'de geçici (mevsimlik) nüfus hareketleri farklı ekonomik faaliyetlere bağlıdır: Akdeniz kıyılarında turizm, Doğu Karadeniz'de yaylacılık, büyük şehirlerde inşaat iş gücü ve Çukurova'da tarım işçiliği (pamuk, narenciye hasadı).
Kırsal yerleşmelerde yazın hayvanların otlatılması amacıyla yapılan mevsimlik göçlere yayla göçü denir.
Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi 1999'da küreselleşme ve hızlı şehir yaşamına tepki olarak kurulan, nüfusu 50.000'in altındaki şehirlerin 72 kriter üzerinden değerlendirildiği uluslararası belediyeler birliğidir.
Örnek Sorular
Soru 1
Doğu Karadeniz'in dağlık bir ilçesinde yaşayan Ahmet, her yıl Haziran başında sürüsünü alarak köyünün üzerindeki otlaklara çıkmakta ve Eylül sonunda geri dönmektedir. Bir araştırmacı, bu davranışı hangi coğrafi kavram çerçevesinde inceler?
A) Yayla göçü
B) Kentsel büyüme baskısına bağlı nüfus sıkışması
C) Uluslararası ekonomik göç
D) Mevsimlik tarım işçiliği
E) Sakin şehir (yavaş yaşam) hareketine katılım
Cevabı göster
Cevap: A) Yayla göçü
Ahmet'in davranışı, kırsal yerleşmelerde yazın hayvanların otlatılması amacıyla yapılan mevsimlik yer değiştirmenin birebir örneğidir; bu olgu yayla göçü olarak tanımlanır.
Soru 2
Türkiye'de uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanları aşağıdaki şehir gruplarının hangisinde toplanmıştır?
A) Sivas, Erzurum ve Kars
B) İstanbul, Ankara ve Antalya
C) Çorum, Yozgat ve Aksaray
D) Bartın, Sinop ve Zonguldak
E) Tunceli, Bingöl ve Muş
Cevabı göster
Cevap: B) İstanbul, Ankara ve Antalya
Türkiye'de uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanları İstanbul, Ankara ve Antalya gibi büyük şehirlerde yer almaktadır.
Soru 3
Türkiye'de farklı bölgelerde gözlemlenen mevsimlik nüfus hareketlerini tetikleyen ekonomik faaliyetler göz önünde bulundurulduğunda aşağıdaki üçlü eşleştirmelerden hangisinin tamamı doğrudur?
A) Ege kıyıları – zeytinyağı işleme; Doğu Anadolu – madencilik; Marmara – balıkçılık
B) Karadeniz kıyıları – turizm; İç Anadolu – tahıl hasadı; Marmara – tekstil üretimi
C) Akdeniz kıyıları – turizm; Doğu Karadeniz – yaylacılık; Çukurova – pamuk ve narenciye hasadı
D) Akdeniz kıyıları – yaylacılık; Doğu Karadeniz – turizm; büyük şehirler – tarım işçiliği
E) Çukurova – yaylacılık; Doğu Karadeniz – narenciye hasadı; büyük şehirler – hayvancılık
Cevabı göster
Cevap: C) Akdeniz kıyıları – turizm; Doğu Karadeniz – yaylacılık; Çukurova – pamuk ve narenciye hasadı
Türkiye'deki mevsimlik nüfus hareketleri için tamamı doğru olan üçlü eşleşme, Akdeniz kıyıları–turizm, Doğu Karadeniz–yaylacılık ve Çukurova–pamuk ve narenciye hasadı eşleşmesidir.
Soru 4
Üye olmak isteyen şehirleri 72 kriter üzerinden değerlendiren ve küreselleşmeye karşı yavaş şehir yaşamını savunan uluslararası belediyeler birliği hangi yılda kurulmuştur?
A) 1987
B) 1994
C) 2005
D) 1999
E) 2012
Cevabı göster
Cevap: D) 1999
Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi 1999 yılında kurulmuştur. Soru, 72 kriter ve yavaş şehir amacı niteliklerinden hareketle kuruluş yılının geri çağrılmasını ister.
Soru 5
"Yazın kırsal kesimlerdeki halk, hayvanlarını otlatmak amacıyla yüksek kesime çıkar; sonbaharda ise eski yerleşim yerine döner." Bu tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelmektedir?
A) Zorunlu göç
B) Sürgün
C) Beyin göçü
D) Ekonomik göç
E) Yayla göçü
Cevabı göster
Cevap: E) Yayla göçü
Kırsal alanlarda yazın hayvanları otlatmak için yüksek yaylalara çıkıp güzün geri dönme biçimindeki mevsimlik hareket, tanım olarak yayla göçüdür.
Soru 6
Türkiye'deki uluslararası hava trafiğinin coğrafi dağılımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ankara, İstanbul ve Antalya, uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanlarının bulunduğu büyük şehirler arasındadır.
B) İstanbul, Ankara ve İzmir, Türkiye'de uluslararası hava trafiğinin en yoğun olduğu üç şehri oluşturmaktadır.
C) Uluslararası uçuşlara açık havalimanları ağırlıklı olarak Ege kıyı şehirlerinde yoğunlaşmıştır.
D) Uluslararası havayolu bağlantıları, iç bölgelerdeki sanayi şehirlerinde daha fazla gelişme göstermiştir.
E) Karadeniz kıyı şehirleri, turizm kaynaklı uluslararası hava trafiğinin en fazla yaşandığı bölgedir.
Cevabı göster
Cevap: A) Ankara, İstanbul ve Antalya, uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanlarının bulunduğu büyük şehirler arasındadır.
Türkiye'de uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanları Ankara, İstanbul ve Antalya'dadır.
Soru 7
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yayla göçü kavramını doğru biçimde tanımlamaktadır?
A) Kentlerde artan nüfus yoğunluğuna karşı alınan bir yerleşim önlemi olarak ortaya çıkan harekettir.
B) Yalnızca kalıcı yerleşim yeri değişikliğini ifade eden bir nüfus hareketidir.
C) Kırsal yerleşmelerde yazın hayvanların otlatılması amacıyla yapılan mevsimlik bir yer değiştirmedir.
D) Tarım işçilerinin hasat dönemlerinde ovalara inmesiyle gerçekleşen bir hareketle eş anlamlıdır.
E) Nüfusu 50.000'in altındaki şehirlerin yavaş yaşam anlayışına geçişini tanımlayan bir süreçtir.
Cevabı göster
Cevap: C) Kırsal yerleşmelerde yazın hayvanların otlatılması amacıyla yapılan mevsimlik bir yer değiştirmedir.
Yayla göçü, kırsal yerleşmelerde yazın hayvanların otlatılması amacıyla yapılan mevsimlik bir yer değiştirmedir; doğru tanım budur.
Soru 8
Türkiye'deki mevsimlik (geçici) nüfus hareketleri ve bu hareketleri besleyen ekonomik faaliyetlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Akdeniz kıyılarında turizm sektörü, mevsimlik nüfus hareketlerinin başlıca tetikleyicilerinden biridir.
B) İç Anadolu'nun serin step alanları, Türkiye'deki yaylacılığa dayalı mevsimlik hareketlerin en yoğun yaşandığı bölgedir.
C) Doğu Karadeniz bölgesinde yaylacılık geleneği, mevsimlik nüfus hareketleriyle doğrudan ilişkilidir.
D) Çukurova'da pamuk ve narenciye hasadı dönemlerinde bölgeye yoğun mevsimlik işçi göçü yaşanır.
E) Büyük şehirlerde yoğunlaşan inşaat faaliyetleri, geçici iş gücü göçüne neden olmaktadır.
Cevabı göster
Cevap: B) İç Anadolu'nun serin step alanları, Türkiye'deki yaylacılığa dayalı mevsimlik hareketlerin en yoğun yaşandığı bölgedir.
Türkiye'de yaylacılığa dayalı mevsimlik nüfus hareketleri en yoğun biçimde Doğu Karadeniz bölgesinde görülür; İç Anadolu'nun step alanları yaylacılığın odağı değildir.
Soru 9
Yayla göçüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Yayla göçü mevsimlik bir nüfus hareketidir; kalıcı yerleşim yeri değişikliği anlamına gelmez.
B) Bu göç türü kırsal yerleşmelerde hayvancılık faaliyetiyle doğrudan ilişkilidir.
C) Yayla göçü ağırlıklı olarak yaz mevsiminde gerçekleşir.
D) Yayla göçü, fabrika işçisi gibi sanayi nüfusunun büyük şehirlere çekiliş sürecini tanımlar.
E) Yayla göçü, otlatma amacıyla hayvanların yüksek kesimlere çıkarılmasını kapsamaktadır.
Cevabı göster
Cevap: D) Yayla göçü, fabrika işçisi gibi sanayi nüfusunun büyük şehirlere çekiliş sürecini tanımlar.
Yayla göçü, kırsal yerleşmelerde yazın hayvanların otlatılması için yapılan mevsimlik bir göç türüdür; sanayi nüfusunun fabrika işçisi olarak büyük şehirlere çekilmesiyle hiçbir ilgisi yoktur.
Soru 10
Türkiye'de uluslararası havacılık trafiğine en yoğun şekilde katılan şehirlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hepsi Ege kıyısında yer alan ve kış turizmine açık şehirlerdir.
B) Hepsi Cittaslow (Sakin Şehir) kriterlerini karşılayan yavaş şehir ağının üyeleridir.
C) Hepsi iç bölgelerde konumlanmış ve sanayi üretiminde öne çıkan şehirlerdir.
D) Hepsi geçici (mevsimlik) nüfus hareketlerinin yoğun yaşandığı küçük yerleşim birimleridir.
E) Hepsi Türkiye'nin büyük nüfus merkezleri olup önemli havalimanlarına sahip metropollerdir.
Cevabı göster
Cevap: E) Hepsi Türkiye'nin büyük nüfus merkezleri olup önemli havalimanlarına sahip metropollerdir.
Türkiye'de uluslararası uçuşlara en fazla açık havalimanları Ankara, İstanbul ve Antalya gibi büyük şehirlerdedir; bu üç şehrin ortak paydası Türkiye'nin en kalabalık ve en önemli metropolleri olmalarıdır.
Soru 11
Karadeniz Bölgesi'nde yer alan ve nüfusu 38.000 olan bir ilçe, yerel yönetim anlayışını daha dingin ve sürdürülebilir bir çizgiye taşımak istemektedir. Bu ilçe, uluslararası bir belediyeler ağına başvurarak 72 farklı kriterde değerlendirilmektedir. Buna göre ilçenin başvurduğu bu ağ aşağıdakilerden hangisidir?
A) Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi
B) Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sağlıklı Şehirler Ağı
C) UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı
D) Akıllı Şehirler İttifakı (Smart Cities)
E) Avrupa Birliği Yeşil Başkent Programı
Cevabı göster
Cevap: A) Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi
İlçenin nüfusu (38.000) Cittaslow'un 50.000 eşiğinin altındadır ve değerlendirme 72 kriter üzerinden yapılmaktadır; bu iki ölçüt doğrudan Cittaslow (Sakin Şehir) hareketini işaret eder.
Soru 12
Türkiye'de mevsimlik nüfus hareketleri ile bunlara yol açan ekonomik faaliyetler eşleştirildiğinde hangisi yanlış bir eşleşmedir?
A) Akdeniz kıyıları — turizm
B) İç Anadolu — yaylacılık
C) Doğu Karadeniz — yaylacılık
D) Çukurova — pamuk ve narenciye hasadı
E) Büyük şehirler — inşaat iş gücü
Cevabı göster
Cevap: B) İç Anadolu — yaylacılık
Yaylacılığa dayalı mevsimlik hareket Türkiye'de esas olarak Doğu Karadeniz bölgesiyle özdeşleşir; İç Anadolu ise yaylacılıkla değil, başta tahıl tarımı olmak üzere farklı faaliyetlerle öne çıkar.
Soru 13
Cittaslow (Sakin Şehir) hareketiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Hareket, küreselleşmenin ve hızlı şehir yaşamının yarattığı baskılara karşı bir alternatif sunmaktadır.
B) Üye olmak isteyen şehirler 72 kriter üzerinden değerlendirme sürecinden geçmektedir.
C) Cittaslow hareketi 1999 yılında kurulmuştur.
D) Hareket, nüfusu 50.000'in altında kalan şehirleri hedef kitlesine almaktadır.
E) Cittaslow, yalnızca büyük metropollere ve nüfusu milyonu aşan şehirlere üyelik hakkı tanıyan bir ağdır.
Cevabı göster
Cevap: E) Cittaslow, yalnızca büyük metropollere ve nüfusu milyonu aşan şehirlere üyelik hakkı tanıyan bir ağdır.
Cittaslow, nüfusu 50.000'in ALTINDA kalan küçük şehirler için tasarlanmış bir harekettir; büyük metropollere ya da nüfusu milyonu aşan şehirlere üyelik hakkı tanımaz.
Soru 14
1999'da hızlı şehir yaşamına tepki olarak kurulan Cittaslow (Sakin Şehir) hareketine üye olabilmek için bir şehrin nüfusu en fazla kaç olabilir?
A) 500.000
B) 100.000
C) 50.000
D) 250.000
E) 1.000.000
Cevabı göster
Cevap: C) 50.000
Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi, nüfusu 50.000'in altındaki şehirlere açık olan uluslararası bir belediyeler birliğidir; bu nedenle üyelik için nüfus üst sınırı 50.000'dir.