Dış kuvvetler: akarsu aşınım ve birikim şekilleri (vadi, kanyon, delta, birikinti konisi, peribacası) Soruları

KPSS Coğrafya · 29 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'de Fırat Nehri'nin başlıca kollarından biri hangisidir?

  1. A) Murat
  2. B) Zamantı
  3. C) Kelkit
  4. D) Devrez
  5. E) Filyos
Cevabı göster

Cevap: A) Murat

Murat Nehri, Fırat'ın en önemli kollarından biridir. Devrez Kızılırmak'a, Kelkit Yeşilırmak'a, Zamantı ise Seyhan'a bağlanır.

Soru 2

Tortum ve Sera göllerinin ortak oluşum biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Volkanik patlamayla oluşan krater gölü
  2. B) Tektonik çöküntü alanının suyla dolması
  3. C) Heyelanla vadinin tıkanıp set gölü oluşması
  4. D) Buzul erimesiyle biriken sular
  5. E) Birikinti yelpazesinin vadi önünü kapatması
Cevabı göster

Cevap: C) Heyelanla vadinin tıkanıp set gölü oluşması

Tortum ve Sera gölleri, akarsu vadilerinin heyelan (kütle hareketi) ile tıkanması sonucu oluşan heyelan set göllerine örnektir.

Soru 3

Mogan Gölü'nün oluşumunda belirleyici olan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Vadi önünün birikinti yelpazesiyle tıkanması
  2. B) Volkanik krater patlaması ardından çanağın su tutması
  3. C) Buzul aşındırmasıyla oluşan çukurun suyla dolması
  4. D) Tektonik çöküntü alanının suyla dolması
  5. E) Heyelanın vadi önünü kapatması
Cevabı göster

Cevap: A) Vadi önünün birikinti yelpazesiyle tıkanması

Mogan Gölü, bir vadinin önünün birikinti yelpazesi (alüvyal kon) tarafından tıkanmasıyla oluşan set gölüne örnektir.

Soru 4

Çukurova'nın delta ovası olarak oluşmasında hangi akarsular birlikte belirleyici rol oynamıştır?

  1. A) Fırat ve Dicle
  2. B) Göksu ve Manavgat
  3. C) Gediz ve Büyük Menderes
  4. D) Seyhan ve Ceyhan
  5. E) Kızılırmak ve Yeşilırmak
Cevabı göster

Cevap: D) Seyhan ve Ceyhan

Çukurova, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin Akdeniz'e döküldüğü alanda taşıdıkları alüvyonları biriktirmeleriyle oluşmuş Türkiye'nin en büyük delta ovasıdır.

Soru 5

Türkiye'de delta ovalarının en fazla hangi coğrafi bölgede yer aldığı bilinmektedir?

  1. A) Ege Bölgesi
  2. B) Akdeniz Bölgesi
  3. C) Karadeniz Bölgesi
  4. D) Marmara Bölgesi
  5. E) İç Anadolu Bölgesi
Cevabı göster

Cevap: A) Ege Bölgesi

Ege Bölgesi'nde Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes gibi akarsular; graben (çöküntü) hatları boyunca düşük eğimli vadilerde ve uygun kıyı çökelme koşullarında ilerleyerek çok sayıda delta ovası…

Soru 6

Aşağıdaki yer şekli – oluşturan kuvvet eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Valla Kanyonu – dış kuvvet (akarsu aşınımı)
  2. B) Meke Gölü – iç kuvvet (volkanizma)
  3. C) Sera Gölü – iç kuvvet (volkanizma)
  4. D) Sera Gölü – dış kuvvet (heyelan)
  5. E) Bolkar Dağları – iç kuvvet (orojenez)
Cevabı göster

Cevap: C) Sera Gölü – iç kuvvet (volkanizma)

Sera Gölü bir heyelan seti gölüdür, dolayısıyla dış kuvvetle (kütle hareketi) oluşmuştur. Seçenekte Sera Gölü'nün iç kuvvetle (volkanizma) oluştuğu iddia edilmesi yanlıştır.

Soru 7

Bir platonun yaylaya dönüşmesinde en etkili olan dış kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Rüzgarın aşındırma ve biriktirme faaliyeti
  2. B) Yeraltı suyunun kayaçları çözme faaliyeti
  3. C) Buzulların aşındırma faaliyeti
  4. D) Dalgaların kıyıyı aşındırma faaliyeti
  5. E) Akarsuların yüzeyi parçalayıp yarması
Cevabı göster

Cevap: E) Akarsuların yüzeyi parçalayıp yarması

Platolar, akarsuların yüzeyi aşındırıp parçalamasıyla yaylalara dönüşür; bu süreçte etken olan dış kuvvet akarsu aşınımıdır.

Soru 8

Türkiye'nin en büyük delta ovası aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bafra Ovası
  2. B) Çukurova
  3. C) Söke Ovası
  4. D) Çarşamba Ovası
  5. E) Silifke Ovası
Cevabı göster

Cevap: B) Çukurova

Çukurova, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin taşıdığı alüvyonlarla oluşmuştur ve Türkiye'nin en büyük delta ovasıdır.

Soru 9

Derin ve dik yamaçlı kanyon vadilerin oluşmasında belirleyici olan başlıca etken nedir?

  1. A) Akarsu havzasının çok geniş bir alana yayılması
  2. B) Yağış miktarının yüksek ve sürekli olması
  3. C) Akarsu kollarının sayıca fazla olması
  4. D) Eğim artışına bağlı güçlü yatak aşındırması
  5. E) Kıyıda deniz seviyesinin alçalması
Cevabı göster

Cevap: D) Eğim artışına bağlı güçlü yatak aşındırması

Eğim arttıkça akarsuyun akış hızı ve enerjisi yükselir; bu da güçlü yatak aşındırmasıyla derin ve dik yamaçlı kanyon vadilerin oluşumuna yol açar.

Soru 10

Aşağıdaki platolardan hangisi aşınım düzlüğü (peneplen) kökenlidir?

  1. A) Uzunyayla Platosu
  2. B) Çatalca-Kocaeli Platosu
  3. C) Gaziantep Platosu
  4. D) Erzurum-Kars Platosu
  5. E) Obruk Platosu
Cevabı göster

Cevap: B) Çatalca-Kocaeli Platosu

Çatalca-Kocaeli Platosu, aşınımla düzleşmiş (peneplen) yüzeylerin yükselmesiyle oluşmuş aşınım düzlüğü kökenli bir platodur.

Soru 11

Akarsularda menderesli (kıvrımlı) vadilerin oluşabilmesi için gereken temel koşul nedir?

  1. A) Akarsu havzasının kapalı bir depresyonda bulunması
  2. B) Akarsu yatağında sert kayaçların yer alması
  3. C) Yağış miktarının mevsimden mevsime çok değişmesi
  4. D) Eğimin azalmış olması
  5. E) Akarsuyun taşkın ovasının derin alüvyonlarla örtülü olması
Cevabı göster

Cevap: D) Eğimin azalmış olması

Eğim azalınca akış hızı düşer, akarsu yan aşındırmaya yönelir ve yatak kıvrımlar oluşturarak menderesli vadi şekli gelişir. Bu durum Türkiye'de en belirgin biçimde Ege ve Marmara bölgelerinde gözlenir.

Soru 12

Vadi yamaçlarından çıkan ve yağışlı dönemlerde debisi artan kaynak türü hangisidir?

  1. A) Yamaç kaynağı
  2. B) Artezyen kaynağı
  3. C) Fay kaynağı
  4. D) Vadi tabanı kaynağı
  5. E) Karstik kaynak
Cevabı göster

Cevap: A) Yamaç kaynağı

Yamaç kaynakları, geçirimli bir akiferin altındaki geçirimsiz tabakayla kesiştiği yamaç kesiminde yer altı suyunun yüzeye çıkmasıyla oluşan ve yağışlı dönemlerde debisi artan kaynak tipidir.

Soru 13

Aşağıdaki akarsu-baraj eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Çoruh – Deriner Barajı
  2. B) Kızılırmak – Hirfanlı Barajı
  3. C) Dicle – Keban Barajı
  4. D) Manavgat – Oymapınar Barajı
  5. E) Fırat – Keban Barajı
Cevabı göster

Cevap: C) Dicle – Keban Barajı

Keban Barajı Fırat Nehri üzerinde kurulmuştur; Dicle ile eşleştirilmesi yanlıştır. Diğer tüm eşleştirmeler doğrudur.

Soru 14

Türkiye'den kaynaklanan akarsular arasında, Basra Körfezi üzerinden Hint Okyanusu havzasına ulaşan akarsular hangileridir?

  1. A) Kura ve Aras
  2. B) Seyhan ve Ceyhan
  3. C) Çoruh ve Rioni
  4. D) Fırat ve Dicle
  5. E) Meriç ve Tunca
Cevabı göster

Cevap: D) Fırat ve Dicle

Fırat ve Dicle nehirleri Basra Körfezi yoluyla Hint Okyanusu havzasına dökülür ve Türkiye'den bu havzaya ulaşan tek akarsulardır.

Soru 15

Türkiye'de hiçbir akarsuyun denge profiline ulaşmadığının en güçlü göstergesi nedir?

  1. A) Akarsularda kanyon vadi yapılarının varlığını sürdürmesi
  2. B) Akarsuların tamamının iç denizlere dökülmesi
  3. C) Türkiye'deki akarsuların büyük bölümünün kısa ve hızlı akması
  4. D) Akarsuların düzensiz rejimli olması
  5. E) Tüm akarsularda taşkın ovalarının bulunması
Cevabı göster

Cevap: A) Akarsularda kanyon vadi yapılarının varlığını sürdürmesi

Kanyon vadiler, akarsuyun derine aşındırmasını sürdürdüğünü; yani henüz denge profiline ulaşmadığını gösteren güçlü bir işarettir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları