Demiryolu ulaşımı ve yüksek hızlı tren (YHT) Soruları
KPSS Coğrafya · 12 özgün soru · açıklamalı çözümler
Demiryolu ulaşımı ve yüksek hızlı tren (YHT) — Konu Özeti
KPSS Coğrafya kapsamında Demiryolu ulaşımı ve yüksek hızlı tren (YHT) konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Edirne; Sivas, Yozgat, Bilecik ve Karaman ile birlikte sıralandığında hızlı tren (YHT) güzergahında yer almayan ildir (Sivas, Yozgat, Bilecik ve Karaman YHT hatları üzerindedir).
Marmara Bölgesi'nin sanayi avantajları ulaşım kolaylığı, bol sermaye, yüksek teknoloji ve AR-GE, nitelikli iş gücü fazlalığı ve pazarlara yakınlıktır.
Ege Bölgesi'nde kış turizmi gelişmemiştir; bunun temel nedeni bölgede yüksek ve karlı dağ yapısının yeterince bulunmamasıdır.
Bir madenin işletilebilmesi için rezerv ve tenörün yeterli olması, ulaşım/erişimin kolay olması ve sermaye/teknolojinin yüksek olması koşulları gerekir.
Azor dinamik yüksek basıncının (Atlantik kökenli) etkili olduğu dönemde, özellikle yaz mevsiminde, tüm Türkiye sıcak ve kurak geçer.
Cilo Dağı (Hakkari Dağları) Türkiye'nin ikinci en yüksek noktasıdır.
Türkiye ile Gürcistan arasındaki demiryolu bağlantısı Canbaz İstasyonu üzerinden sağlanmaktadır.
Yüksek hızlı tren (YHT) ile İstanbul'dan Ankara'ya gidilen güzergah üzerindeki başlıca şehirler Kocaeli (İzmit), Sakarya (Adapazarı), Bilecik ve Eskişehir'dir; Bursa bu güzergah üzerinde değildir.
Türkiye'nin demiryolu ağı Ankara, Erzurum, Adana ve Malatya gibi şehirleri kapsar; ancak Antalya'ya ulaşan bir demiryolu hattı bulunmadığından İstanbul'dan yalnızca trenle Antalya'ya gitmek mümkün değildir.
Madencilikte en çok demiryolu ulaşımı tercih edildiğinden maden tesisleri demiryolu güzergahlarına yakın kurulma eğilimindedir.
Türkiye'de ilk Yüksek Hızlı Tren (YHT) hattı 2009 yılında Ankara–Eskişehir arasında hizmete girmiştir.
Çoruh Nehri akış hızı en fazla olan akarsuyumuzdur; üzerinde en yüksek barajımız Yusufeli Barajı bulunur ve rafting gibi su sporlarına elverişlidir.
Türkiye'de rafting için uygun akarsular Çoruh Nehri (Artvin), Dalaman Çayı (Muğla), Dim Çayı (Antalya) ve Munzur Çayı (Tunceli) iken, akış hızı düşük olan Tunca Nehri raftinge elverişli değildir.
Pamukkale'deki termal sular yüksek tansiyon, romatizma, siyatik ve damar sertliği gibi hastalıklara iyi gelir; ılık içildiğinde mide spazmlarına da faydalıdır.
Türkiye'den İran'a uzanan demiryolu bağlantısında Aziziye (Dereköy) sınır kapısı işlev görmektedir.
Türkiye'de yüksek hızlı tren (YHT) hatları Ankara, Eskişehir, Bilecik, İzmit, Adapazarı (Arifiye), Konya, Karaman, Kırıkkale, Yozgat, İstanbul ve Sivas şehirleri arasında hizmet vermektedir.
Sinop, yüksek enlemde olması nedeniyle gün batımının en uzun süre izlenebildiği Türkiye şehridir.
Türkiye'deki başlıca aktif hızlı tren (YHT) hatları Ankara–Eskişehir, Ankara–Konya, Ankara–İstanbul ve Ankara–Sivas hatlarıdır.
Dağlık ve engebeli alanlar tarımsal makine kullanımını ve ulaşım-sanayileşmeyi zorlaştırırken; kış turizmine zemin hazırlar, akarsuların akış hızını ve hidroelektrik potansiyelini artırır, gür çayırlı yüksek yamaçlar büyükbaş hayvancılığa elverişlidir.
Hava yolları en pahalı ulaşım türü olmakla birlikte günümüzde en hızlı gelişen ulaşım türüdür; Türkiye'nin en büyük havalimanı İstanbul Havalimanı, en büyük kargo havalimanı Şanlıurfa (GAP) Havalimanı'dır.
Türkiye'de Ro-Ro taşımacılığı İzmir, İstanbul, Samsun ve Çanakkale limanlarında yapılmakta olup, Trabzon bu taşımacılıkta öne çıkan limanlardan değildir.
Türkiye'de Bursa'da demiryolu ulaşımı bulunmazken, Mersin ve Kars demiryoluna sahip illerdir.
Örnek Sorular
Soru 1
Türkiye'de yüksek hızlı tren (YHT) hizmetinin ilk kez başlatıldığı hat ve yıl aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Ankara–Eskişehir, 2009
B) İstanbul–Ankara, 2014
C) Ankara–Sivas, 2019
D) Ankara–Konya, 2011
E) İzmir–Ankara, 2012
Cevabı göster
Cevap: A) Ankara–Eskişehir, 2009
Türkiye'de ilk YHT hattı 2009 yılında Ankara–Eskişehir arasında hizmete girmiştir.
Soru 2
İstanbul, İzmit, İzmir ve Adana gibi büyük sanayi merkezlerinin tamamında ortak olarak görülen özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tamamında büyük deniz limanı bulunması
B) Tamamının hem karayolu hem demiryolu bağlantısına sahip olması
C) Tamamının ham madde kaynakları açısından zengin olması
D) Tamamının yüksek hızlı tren ağına dahil olması
E) Tamamının uluslararası kara sınır kapısına sahip sınır şehri olması
Cevabı göster
Cevap: B) Tamamının hem karayolu hem demiryolu bağlantısına sahip olması
Dört şehrin tamamı için geçerli ortak özellik hem karayolu hem de demiryolu bağlantısına sahip olmalarıdır; büyük deniz limanı, ham madde zenginliği, YHT ağı ya da sınır kapısı bu şehirlerin tümü için birden ortak…
Soru 3
Edirne ile yüksek hızlı tren (YHT) ulaşımı konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Edirne'de hem konvansiyonel demiryolu hem de YHT hizmeti mevcuttur.
B) Edirne'de ne konvansiyonel demiryolu ne de YHT bulunmaktadır.
C) Edirne demiryolu ağına dahildir; ancak YHT hizmeti bulunmamaktadır.
D) Edirne'de YHT hizmeti mevcut ancak konvansiyonel demiryolu yoktur.
E) Edirne YHT ağına dahil edilmiş ilk Trakya şehridir.
Cevabı göster
Cevap: C) Edirne demiryolu ağına dahildir; ancak YHT hizmeti bulunmamaktadır.
Edirne'de konvansiyonel demiryolu ulaşımı bulunmakta, ancak yüksek hızlı tren (YHT) hizmeti verilmemektedir.
Soru 4
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Türkiye'deki yüksek hızlı tren (YHT) ağı hakkında yanlıştır?
A) Eskişehir YHT hatları üzerinde hizmet alan şehirler arasındadır.
B) Kırıkkale YHT ağı içinde yer almaktadır.
C) Yozgat YHT güzergahlarından geçen şehirler arasındadır.
D) Antalya YHT hatlarıyla İstanbul'a bağlanmıştır.
E) Sivas, Ankara ile YHT hattıyla bağlantılıdır.
Cevabı göster
Cevap: D) Antalya YHT hatlarıyla İstanbul'a bağlanmıştır.
Türkiye'de YHT hatları Ankara, Eskişehir, Bilecik, İzmit, Adapazarı, Konya, Karaman, Kırıkkale, Yozgat, İstanbul ve Sivas şehirleri arasında hizmet vermekte; Antalya'ya ise hiçbir YHT ya da konvansiyonel demiryolu…
Soru 5
Demiryolu ulaşımı bakımından Türkiye'deki iller değerlendirildiğinde aşağıdaki eşleşmelerden hangisi doğrudur?
A) Bursa demiryoluna sahipken Mersin'de demiryolu bulunmaz.
B) Kars ve Bursa'nın ikisi de demiryolu ağına dahildir.
C) Mersin, Kars ve Bursa'nın tamamı demiryolu ağı dışındadır.
D) Bursa demiryoluna sahipken Kars'ta demiryolu yoktur.
E) Mersin ve Kars demiryoluna sahipken Bursa'da demiryolu bulunmaz.
Cevabı göster
Cevap: E) Mersin ve Kars demiryoluna sahipken Bursa'da demiryolu bulunmaz.
Türkiye'de Bursa'da demiryolu ulaşımı bulunmazken Mersin ve Kars demiryoluna sahip illerdir.
Soru 6
Türkiye ile Gürcistan arasındaki demiryolu bağlantısı hangi istasyon aracılığıyla sağlanmaktadır?
A) Canbaz İstasyonu
B) Habur İstasyonu
C) Aziziye İstasyonu
D) Cilvegözü İstasyonu
E) Kapıkule İstasyonu
Cevabı göster
Cevap: A) Canbaz İstasyonu
Türkiye ile Gürcistan arasındaki demiryolu bağlantısı Canbaz İstasyonu üzerinden sağlanmaktadır.
Soru 7
Türkiye'nin demiryolu ağı göz önüne alındığında, İstanbul'dan yalnızca trenle ulaşılması mümkün olmayan şehir aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ankara
B) Antalya
C) Erzurum
D) Adana
E) Malatya
Cevabı göster
Cevap: B) Antalya
Antalya'ya ulaşan bir demiryolu hattı bulunmadığından İstanbul'dan yalnızca trenle Antalya'ya gitmek mümkün değildir; Ankara, Erzurum, Adana ve Malatya'nın tamamı demiryoluyla bağlantılıdır.
Soru 8
YHT ile İstanbul'dan Ankara'ya gidildiğinde güzergah üzerinde uğranılan şehirler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Kocaeli (İzmit)
B) Sakarya (Adapazarı)
C) Bursa
D) Bilecik
E) Eskişehir
Cevabı göster
Cevap: C) Bursa
İstanbul-Ankara YHT güzergahı Kocaeli, Sakarya, Bilecik ve Eskişehir üzerinden geçer; Bursa bu güzergahın dışında kalır.
Soru 9
Türkiye'deki ilk demiryolu hattının kurulduğu güzergah ve yıl aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) İstanbul–Edirne, 1872
B) Ankara–Eskişehir, 1892
C) Haydarpaşa–İzmit, 1873
D) İzmir–Aydın, 1856
E) Samsun–Sivas, 1930
Cevabı göster
Cevap: D) İzmir–Aydın, 1856
Türkiye'deki ilk demiryolu hattı 1856 yılında Sultan Abdülmecit döneminde İngilizler tarafından İzmir ile Aydın arasında kurulmuştur.
Soru 10
Madencilik faaliyetlerinde büyük tonajlı yük taşımak ekonomik açıdan zorunlu olduğundan maden tesisleri belirli bir ulaşım güzergahına yakın kurulma eğilimindedir. Bu durum hangi ulaşım türüne işaret etmektedir?
A) Karayolu
B) Denizyolu
C) Havayolu
D) Boru hattı
E) Demiryolu
Cevabı göster
Cevap: E) Demiryolu
Madencilikte ağır ve hacimli yük taşımacılığı için en ekonomik ve tercih edilen ulaşım türü demiryoludur; bu nedenle maden tesisleri demiryolu güzergahlarına yakın kurulur.
Soru 11
Aşağıda verilen illerden hangisi, diğerleriyle birlikte sıralandığında yüksek hızlı tren (YHT) güzergahında yer almayan ildir?
A) Edirne
B) Yozgat
C) Bilecik
D) Sivas
E) Karaman
Cevabı göster
Cevap: A) Edirne
Sivas, Yozgat, Bilecik ve Karaman YHT hatları üzerinde yer alırken Edirne'de yüksek hızlı tren hizmeti bulunmamaktadır; Edirne'nin konvansiyonel demiryolu bağlantısı mevcuttur ancak YHT güzergahında değildir.
Soru 12
Türkiye'deki başlıca aktif yüksek hızlı tren (YHT) hatları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
A) Ankara–İzmir
B) Ankara–Konya
C) İstanbul–Bursa
D) Ankara–Antalya
E) İstanbul–Edirne
Cevabı göster
Cevap: B) Ankara–Konya
Türkiye'nin başlıca aktif YHT hatları Ankara–Eskişehir, Ankara–Konya, Ankara–İstanbul ve Ankara–Sivas hatlarıdır; bu listede Ankara–Konya yer alır.