Barajlar, hidroelektrik ve sulama projeleri Soruları

KPSS Coğrafya · 16 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Türkiye'de barajların (yapay göllerin) kullanım amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Toprak erozyonunu önlemek
  2. B) Tarım alanlarını sulamak
  3. C) İçme ve kullanma suyu sağlamak
  4. D) Taşkın ve sel riskini azaltmak
  5. E) Su ürünleri yetiştirmek
Cevabı göster

Cevap: A) Toprak erozyonunu önlemek

Barajlar elektrik üretimi, içme suyu sağlama, tarımda sulama, su ürünleri yetiştirme ve taşkın önleme amaçlarıyla kurulur; toprak erozyonunu önlemek barajların doğrudan işlevleri arasında sayılmaz.

Soru 2

Barajlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Barajlar tarımsal sulama amacıyla kullanılır.
  2. B) Barajlar erozyonla mücadelede doğrudan kullanılan yapılardır.
  3. C) Barajlar taşkın riskini azaltmaya yardımcı olur.
  4. D) Barajlar hidroelektrik enerji üretiminde işlev görür.
  5. E) Barajlar içme suyu temini amacıyla da kurulabilir.
Cevabı göster

Cevap: B) Barajlar erozyonla mücadelede doğrudan kullanılan yapılardır.

Barajlar erozyon mücadelesi için kullanılmaz; aksine, akarsuların taşıdığı alüvyonlar baraj haznelerinde birikerek barajların kendisini olumsuz etkiler.

Soru 3

Bir bölgede kapsamlı sulama uygulamalarına geçilmesiyle birlikte beklenen değişimler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Nadas alanlarının daralması
  2. B) Tarımsal ürün çeşitliliğinin artması
  3. C) Çayır-mera alanlarının genişlemesi
  4. D) Verim ve gelirin yükselmesi
  5. E) Tarım arazilerinin genişlemesi
Cevabı göster

Cevap: C) Çayır-mera alanlarının genişlemesi

Sulamayla nadas azalır, ürün çeşitlenir, tarla genişler ve verim yükselir; çayır-mera alanları ise tarıma açıldıkça daralır, dolayısıyla bu alanların genişlemesi sulamanın beklenen bir sonucu değildir.

Soru 4

Deriner ve Karkamış santrallerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Her ikisi de linyite dayalı termik santral olarak çalışmaktadır.
  2. B) Her ikisi de doğalgaz kullanarak elektrik üretmektedir.
  3. C) Deriner bir HES, Karkamış ise doğalgaz santralidir.
  4. D) Her ikisi de hidroelektrik santral olarak elektrik üretmektedir.
  5. E) Her ikisi de güneş enerjisine dayalı yenilenebilir santrallerdir.
Cevabı göster

Cevap: D) Her ikisi de hidroelektrik santral olarak elektrik üretmektedir.

Deriner ve Karkamış santralleri hidroelektrik santral (HES) olarak çalışır; her ikisi de yenilenebilir bir kaynak olan hidroelektrikle üretim yapar.

Soru 5

İç Anadolu'nun güney kesimi ile Güneydoğu Anadolu'da mısır üretiminin 2000'li yıllardan itibaren belirgin biçimde artmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Küresel ısınmanın bölge sıcaklıklarını mısır yetiştiriciliğine uygun kılması
  2. B) Genetiği değiştirilmiş mısır tohumlarının tarıma girmesi
  3. C) Devlet destekli mısır ihracat primlerinin üreticileri özendirmesi
  4. D) Verimli toprakların diğer ürünlerden mısır üretimine kaydırılması
  5. E) Büyük tarımsal kalkınma projeleriyle sulanabilen alanların genişlemesi
Cevabı göster

Cevap: E) Büyük tarımsal kalkınma projeleriyle sulanabilen alanların genişlemesi

Mısır bol ısı ve su isteyen bir bitkidir; bu bölgelerde mısır üretiminin artmasının temel nedeni GAP ve Konya Ovası gibi büyük kalkınma projeleriyle sulanabilen alanların genişlemesidir.

Soru 6

Türkiye'de elektrik üretimi açısından en büyük kapasiteye sahip hidroelektrik santral hangisidir?

  1. A) Atatürk Barajı
  2. B) Deriner Barajı
  3. C) Karakaya Barajı
  4. D) Hirfanlı Barajı
  5. E) Keban Barajı
Cevabı göster

Cevap: A) Atatürk Barajı

Türkiye'de kurulu gücü en yüksek hidroelektrik santral Atatürk Barajı'dır; Fırat Nehri üzerinde yer alan baraj, kurulu güç (kapasite) bakımından birinci sıradadır.

Soru 7

Türkiye'de sulama ve hidroelektrik üretimini birlikte kapsayan büyük kalkınma projelerinin başlatıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) 1950'ler
  2. B) 1960'lar
  3. C) 1970'ler
  4. D) 1980'ler
  5. E) 1990'lar
Cevabı göster

Cevap: C) 1970'ler

Sulama ve hidroelektrik üretimini birlikte kapsayan büyük bölgesel kalkınma projesi olan GAP'ın (Güneydoğu Anadolu Projesi) temelleri 1970'lerde atılmıştır; bu dönemde Fırat ve Dicle havzalarında sulama ile enerji…

Soru 8

GAP ve KOP projeleri hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Her iki proje de tamamlanmış olup işletme aşamasına geçmiştir.
  2. B) GAP tamamlanmış, KOP ise henüz planlama aşamasındadır.
  3. C) Her iki projede de enerji üretimi ön planda tutulmakta, sulama ikinci planda kalmaktadır.
  4. D) GAP ve KOP, sulamanın ön planda olduğu ve 2020'li yıllar itibarıyla uygulaması süren bölgesel projelerdir.
  5. E) GAP yalnızca enerji üretimine, KOP ise yalnızca ulaşım altyapısına odaklanmaktadır.
Cevabı göster

Cevap: D) GAP ve KOP, sulamanın ön planda olduğu ve 2020'li yıllar itibarıyla uygulaması süren bölgesel projelerdir.

GAP ve KOP, sulamanın öncelikli hedef olduğu ve 2020'li yıllar itibarıyla uygulaması devam eden büyük bölgesel kalkınma projeleridir.

Soru 9

Artezyen kaynakları aşağıdaki özelliklerden hangisiyle tanımlanır?

  1. A) Yüzey akışına bağlı olarak yağış dönemlerinde ortaya çıkan geçici kaynaklar
  2. B) Geçirimsiz tabakalar arasında basınç altındaki suyun sondaj açıldığında yükseldiği kaynaklar
  3. C) Yalnızca karstik bölgelerde yer altından kendiliğinden fışkıran kaynaklar
  4. D) Dağlık alanlarda kar erimesiyle beslenen ve sulama için kullanılmayan kaynaklar
  5. E) Tatlı su kaynaklarının deniz suyu tarafından kirletilmesiyle oluşan tuzlu su kaynakları
Cevabı göster

Cevap: B) Geçirimsiz tabakalar arasında basınç altındaki suyun sondaj açıldığında yükseldiği kaynaklar

Artezyen kaynakları, iki geçirimsiz tabaka arasında basınç altında sıkışmış (basınçlı/örtülü akifer) yer altı suyundan oluşur; sondajla ulaşıldığında su, basınç etkisiyle açıldığı düzeyin üzerine yükselir ve çoğu zaman…

Soru 10

Bir ülkede belirli bir dönemde toplam elektrik üretimi artarken hidroelektrik üretim miktarı yaklaşık sabit kalmıştır. Bu durum aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğurur?

  1. A) Hidroelektriğin toplam üretim içindeki payı artmıştır.
  2. B) Toplam elektrik üretimi azalmış, hidroelektrik payı sabit kalmıştır.
  3. C) Hidroelektriğin toplam üretim içindeki payı azalmıştır.
  4. D) Hidroelektrik üretim miktarı da toplam üretimle orantılı biçimde artmıştır.
  5. E) Toplam üretim sabit kalırken hidroelektrik payı yükselmiştir.
Cevabı göster

Cevap: C) Hidroelektriğin toplam üretim içindeki payı azalmıştır.

Toplam üretim artarken hidroelektrik miktarı sabit kalırsa pay (oran) kaçınılmaz olarak düşer. Miktar artmamış olsa da toplam içindeki dilim küçülmüştür.

Soru 11

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile ilgili aşağıdaki ifadelerin hangisi doğrudur?

  1. A) GAP, Fırat havzasında uygulanan ve 7 ili kapsayan bir sulama projesidir.
  2. B) GAP, Türkiye'nin en büyük bütünleşik sulama-hidroelektrik kalkınma projesi olup Fırat ve Dicle havzalarında 9 ili kapsar.
  3. C) Konya Ovası Projesi (KOP), Güneydoğu Anadolu'da yürütülen ve GAP'ı tamamlayan bir sulama projesidir.
  4. D) GAP kapsamındaki iller Dicle havzasında yer alır ve proje enerji üretimini kapsamaz.
  5. E) GAP, Karadeniz havzasındaki illeri kapsayan, sulama ve ulaşım altyapısını hedefleyen bir kalkınma projesidir.
Cevabı göster

Cevap: B) GAP, Türkiye'nin en büyük bütünleşik sulama-hidroelektrik kalkınma projesi olup Fırat ve Dicle havzalarında 9 ili kapsar.

GAP; Fırat ve Dicle havzalarında sulama ve enerji üretimini kapsayan, 9 ili içine alan Türkiye'nin en büyük bütünleşik sulama-hidroelektrik kalkınma projesidir. KOP ise İç Anadolu'da yürütülmektedir.

Soru 12

Türkiye'nin iç kesimlerinde kuraklığa dayanıklı ürünlerin yetiştirildiği yörelerde tarımsal ürün çeşitliliğinin artmasını açıklayan etkenlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kimyasal gübre kullanımının artması
  2. B) Küresel ısınmaya bağlı sıcaklıkların yükselmesi
  3. C) Tarım ürünlerine yönelik ihracat primlerinin artması
  4. D) Genetiği değiştirilmiş tohumların yaygınlaşması
  5. E) Tarım makinelerinin kullanımının yaygınlaşması
Cevabı göster

Cevap: E) Tarım makinelerinin kullanımının yaygınlaşması

Tarım makinelerinin yaygınlaşması, daha geniş alanların işlenmesini ve farklı ürünlerin ekim-hasat sürecinin kolaylaşmasını sağlayarak ürün çeşitliliğini artırabilir.

Soru 13

Aşağıda verilen baraj–akarsu eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A) Atatürk – Yeşilırmak
  2. B) Kralkızı – Dicle
  3. C) Hirfanlı – Kızılırmak
  4. D) Sarıyar – Sakarya
  5. E) Deriner – Çoruh
Cevabı göster

Cevap: A) Atatürk – Yeşilırmak

Atatürk Barajı Fırat Nehri üzerinde kurulmuştur; Yeşilırmak üzerindeki başlıca barajlar Suat Uğurlu ve Hasan Uğurlu'dur. Bu nedenle 'Atatürk – Yeşilırmak' eşleştirmesi yanlıştır.

Soru 14

Keban Barajı hangi akarsu üzerinde kurulmuştur?

  1. A) Kızılırmak
  2. B) Dicle
  3. C) Fırat
  4. D) Sakarya
  5. E) Yeşilırmak
Cevabı göster

Cevap: C) Fırat

Keban Barajı Fırat Nehri üzerinde kurulmuştur. Hirfanlı Barajı ise Kızılırmak üzerindedir; bu iki baraj sıkça karıştırılır.

Soru 15

Türkiye'de özellikle İç Anadolu'da yaygın olan nadas uygulamasının (nadas alanlarının) zaman içinde azalmasının temel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) GAP ve KOP projeleriyle sulama olanaklarının artması
  2. B) Kimyasal gübre kullanımının yaygınlaşması
  3. C) Kuraklığa dayanıklı tohum çeşitlerinin kullanılması
  4. D) Nöbetleşe (münavebeli) ekimin yaygınlaşması
  5. E) Küresel ısınmaya bağlı yağış miktarının artması
Cevabı göster

Cevap: E) Küresel ısınmaya bağlı yağış miktarının artması

Nadas alanları; sulama olanaklarının artması, gübre kullanımının yaygınlaşması, kuraklığa dayanıklı tohum çeşitlerinin kullanılması ve nöbetleşe ekimin yaygınlaşmasıyla azalmıştır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Coğrafya dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Coğrafya konuları