Ağır sanayi: demir-çelik, petrokimya, çimento Soruları
KPSS Coğrafya · 40 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Sanayi tesislerinin kuruluş yeri ile belirleyici faktör eşleşmesi değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir eşleşmedir?
A) İstanbul'daki unlu mamuller sanayisi – ham madde yakınlığı
B) Batman rafinerisi – ham madde (petrol) yakınlığı
C) Konya şeker fabrikası – ham madde yakınlığı
D) İskenderun demir-çelik – ulaşım/liman
E) Karabük demir-çelik – ham madde/enerji kaynağı yakınlığı
Cevabı göster
Cevap: A) İstanbul'daki unlu mamuller sanayisi – ham madde yakınlığı
İstanbul'daki unlu mamuller sanayi ham maddeye yakınlıkla değil pazar faktörüyle (tüketim merkezi) kurulur; diğer eşleşmelerin tamamı doğrudur.
Soru 2
Türkiye'deki çimento ve şeker fabrikalarının sayısı ve dağılımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Çimento fabrikası sayısı şeker fabrikası sayısından fazladır ve her ikisi de ülke geneline yayılmıştır
B) Şeker fabrikası sayısı çimento fabrikası sayısından fazladır ve her ikisi de kıyı kuşağında yoğunlaşır
C) Çimento ve şeker fabrikalarının sayısı birbirine eşittir ve ağırlıklı olarak Batı Anadolu'da toplanmıştır
D) Çimento fabrikaları kıyı kentlerinde, şeker fabrikaları ise İç Anadolu'da bulunur
E) Hem çimento hem şeker fabrikaları daha çok Marmara Bölgesi'nde kümelenmiştir
Cevabı göster
Cevap: A) Çimento fabrikası sayısı şeker fabrikası sayısından fazladır ve her ikisi de ülke geneline yayılmıştır
Türkiye'de çimento fabrikalarının sayısı şeker fabrikalarının sayısından belirgin biçimde fazladır; her iki sanayi de hammaddeye ve pazara bağlı olarak ülke geneline yaygın bir dağılım gösterir.
Soru 3
İskenderun demir-çelik fabrikasının kuruluş yeri belirlenirken en belirleyici etken aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bölgede demir cevheri yataklarının bulunması
B) Taş kömürü havzasına yakınlık
C) Şehrin yakınında elektrik santralinin bulunması
D) Bölgenin yoğun nüfuslu olması nedeniyle ucuz iş gücü
E) Liman ve ulaşım olanakları
Cevabı göster
Cevap: E) Liman ve ulaşım olanakları
İskenderun demir-çelik fabrikasının kuruluş yerini belirleyen başlıca etken hammaddeye yakınlık değil, liman ve ulaşım olanaklarıdır.
Soru 4
İskenderun'un (Hatay) en önemli sanayi kolu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Petrokimya
B) Tekstil ve dokuma
C) Şeker ve gıda işleme
D) Demir-çelik (İsdemir)
E) Otomotiv montaj
Cevabı göster
Cevap: D) Demir-çelik (İsdemir)
İskenderun, Akdeniz kıyısında en önemli sanayi kolu demir-çelik (İsdemir) olan bir liman kentidir.
Soru 5
Türkiye'de nikel madeni hangi illerde çıkarılmaktadır?
A) Kütahya, Afyonkarahisar ve Erzincan
B) Manisa, Eskişehir ve Bitlis
C) Sivas, Elazığ ve Kırıkkale
D) Zonguldak, Bartın ve Karabük
E) Hatay, Adana ve Mersin
Cevabı göster
Cevap: B) Manisa, Eskişehir ve Bitlis
Türkiye'de nikel; Manisa'nın Gördes, Eskişehir'in Mihalıççık ve Bitlis'in Pancarlı ilçeleri çevresinde çıkarılmaktadır. Paslanmaz çelik ve pil/batarya teknolojisinde önemli bir hammaddedir.
Soru 6
Kdz. Ereğlisi demir-çelik fabrikasında kullanılan demir cevheri nereden temin edilmektedir?
A) Fabrika çevresindeki Ereğli demir yataklarından
B) Malatya'nın Hekimhan ilçesinden
C) Sivas'ın Divriği ilçesinden
D) Elazığ çevresindeki demir madenlerinden
E) Kırıkkale'deki yeraltı kaynaklarından
Cevabı göster
Cevap: C) Sivas'ın Divriği ilçesinden
Kdz. Ereğlisi'nde demir yatağı yoktur; fabrika için gereken demir cevheri Sivas'ın Divriği ilçesinden getirilmektedir.
Soru 7
Demir-çelik gibi metalürji sanayisinin kuruluş yerinde taş kömürü varlığı aşağıdaki faktörlerden hangisini temsil eder?
A) Enerji kaynağı faktörü
B) Pazar faktörü
C) Ulaşım faktörü
D) Ham madde faktörü
E) Nitelikli iş gücü faktörü
Cevabı göster
Cevap: A) Enerji kaynağı faktörü
Kuruluş yeri sınıflamasında demir-çelik (metalürji) sanayisi için taş kömürü ham madde değil enerji kaynağı faktörü olarak değerlendirilir.
Soru 8
Aşağıdaki ağır sanayi kuruluşlarından hangisi Kırıkkale'de bulunmaktadır?
A) Alüminyum tesisi ve kâğıt fabrikası
B) Şeker fabrikası ve tekstil sanayi
C) Vagon sanayisi ve demir-çelik dışı metalürji
D) Demir-çelik fabrikası, silah sanayi ve petrol rafinerisi
E) Petrokimya kompleksi ve gemi inşaat sanayii
Cevabı göster
Cevap: D) Demir-çelik fabrikası, silah sanayi ve petrol rafinerisi
Kırıkkale'de demir-çelik fabrikası, silah sanayi ve petrol rafinerisi gibi ağır sanayi kuruluşları bulunmaktadır.
Soru 9
İskenderun ve Karabük gibi metalürji (demir-çelik) merkezleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Her iki merkez de demir cevherini çevresindeki yataklardan çıkarır
B) Metalürji tesisleri genellikle ham madde yatağının üzerine kurulur
C) Bu merkezler ham maddelerinin bir kısmını başka bölgelerden getirir
D) Karabük ham maddesini yerinde üretirken İskenderun deniz yoluyla taşır
E) İskenderun demir cevherini doğrudan Divriği yataklarından çıkarır
Cevabı göster
Cevap: C) Bu merkezler ham maddelerinin bir kısmını başka bölgelerden getirir
İskenderun ve Karabük gibi metalürji merkezleri ham maddelerini çevredeki yataklardan değil başka bölgelerden getirir; bu nedenle metalürji tesisleri ham maddenin yakınına kurulmak zorunda değildir.
Soru 10
Ulaşım faktörünün sanayi tesislerinin kuruluş yerini belirlediğine kanıt olarak gösterilebilecek örnekler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Konya şeker fabrikasının şeker pancarı üretim alanlarına yakın olması
B) İzmit ve İzmir petrol rafinerilerinin liman yakınına konumlanması
C) Samsun bakır işletmelerinin liman ve maden bağlantısı gözetilerek kurulması
D) İskenderun demir-çelik fabrikasının liman kıyısına kurulması
E) İzmit'te petrokimya tesislerinin deniz taşımacılığından yararlanacak biçimde konumlanması
Cevabı göster
Cevap: A) Konya şeker fabrikasının şeker pancarı üretim alanlarına yakın olması
Konya şeker fabrikası ham maddeye (şeker pancarına) yakınlık ilkesiyle kurulmuştur, ulaşım faktörünün değil ham madde faktörünün örneğidir.
Soru 11
Sivas ve Adapazarı'nda üretilen vagon türleri sırasıyla aşağıdakilerden hangileridir?
A) Sivas – yolcu vagonu, Adapazarı – yük vagonu
B) Sivas – yük vagonu, Adapazarı – yolcu vagonu
C) Her iki kentte de yalnızca yük vagonu üretilir
D) Sivas – lokomotif, Adapazarı – yük vagonu
E) Her iki kentte de yolcu ve yük vagonu birlikte üretilir
Cevabı göster
Cevap: B) Sivas – yük vagonu, Adapazarı – yolcu vagonu
Sivas'ta yük vagonu, Adapazarı'nda yolcu vagonu üretimi yapılmaktadır.
Soru 12
Elazığ'ın sanayi profiliyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Elazığ'da demir-çelik fabrikası ile birlikte şeker ve çimento sanayisi bulunur
B) Elazığ'da demir-çelik fabrikası yoktur; şeker, çimento, şarap, tekstil ve mobilya sanayileri vardır
C) Elazığ Türkiye'nin en büyük demir-çelik üretim merkezlerinden biridir
D) Elazığ'da yalnızca şeker ve tekstil fabrikaları bulunur, başka sanayi yoktur
E) Elazığ'daki demir-çelik fabrikası hurda demire dayalı üretim yapar
Cevabı göster
Cevap: B) Elazığ'da demir-çelik fabrikası yoktur; şeker, çimento, şarap, tekstil ve mobilya sanayileri vardır
Elazığ'da demir-çelik fabrikası bulunmaz; Elazığ'da şeker, çimento, şarap, tekstil ve mobilya sanayileri yer almaktadır.
Soru 13
Cam, çimento, tuğla ve seramik-porselen sanayilerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ham maddelerinin taş ve toprağa dayalı olması
B) Kuruldukları yerde demir cevheri bulunması zorunluluğu
C) Ham maddelerinin petrole dayalı olması
D) Ham maddelerinin tarımsal ürünlere dayalı olması
E) Büyük ölçekli enerji tüketimi nedeniyle kömür havzalarına yakın kurulmaları
Cevabı göster
Cevap: A) Ham maddelerinin taş ve toprağa dayalı olması
Cam, çimento, tuğla ve seramik-porselen sanayilerinin ham maddeleri taş ve toprağa dayanır. Bu nedenle çimento sanayisi ham maddeye yakınlık ilkesiyle kurulur.
Soru 14
Türkiye'nin liman kentleri kıyaslandığında, hava kirliliğinin en yoğun yaşanması hangi kentte beklenir ve bunun temel nedeni nedir?
A) Zonguldak – kömür madenciliği ve demir-çelik sanayisine dayalı ağır endüstrileşme
B) Mersin – petrokimya tesislerinden kaynaklanan sanayi atıkları ve yoğun liman trafiği
C) İskenderun – turizm faaliyetlerinin ve yoğun nüfusun yarattığı trafik kaynaklı emisyonlar
D) Trabzon – yoğun kara trafiği ve transit yük taşımacılığına bağlı egzoz emisyonları
E) Samsun – gübre ve kimya fabrikalarının yarattığı sanayi kirliliği
Cevabı göster
Cevap: A) Zonguldak – kömür madenciliği ve demir-çelik sanayisine dayalı ağır endüstrileşme
Zonguldak, kömür madenciliği ve demir-çelik gibi ağır sanayi kollarına ev sahipliği yaptığından liman kentleri arasında hava kirliliğinin en yoğun beklendiği kent olarak kabul edilir.
Soru 15
Türkiye'de demir-çelik fabrikalarının bulunduğu başlıca iller arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Ereğli (Zonguldak)
B) Karabük
C) İskenderun
D) Sivas
E) Trabzon
Cevabı göster
Cevap: E) Trabzon
Türkiye'de demir-çelik fabrikaları başlıca Ereğli (Zonguldak), Karabük, İskenderun ve Sivas'ta bulunur; Trabzon bu merkezler arasında yer almaz.