Temel hakların sınıflandırması: negatif statü (kişi), pozitif statü (sosyal-ekonomik), aktif statü (siyasi) ve kuşaklar Soruları

KPSS Vatandaşlık · 25 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Aşağıdaki kişi gruplarından hangisi siyasi partilere üye olabilir?

  1. A) Üniversite öğrencileri
  2. B) Aktif görevdeki hâkimler
  3. C) Sayıştay mensupları
  4. D) Lisede öğrenim gören öğrenciler
  5. E) Kamu görevinde çalışan memurlar
Cevabı göster

Cevap: A) Üniversite öğrencileri

Yükseköğretim öğrencileri (üniversite) siyasi partilere üye olabilir. Buna karşın yükseköğretim öncesi (lise) öğrenciler, Sayıştay dahil yüksek yargı mensupları ve memurlar siyasi partilere üye olamaz.

Soru 2

1982 Anayasası’nda dördü siyasi haklar ve ödevler, biri kişi hakları bölümünde düzenlenen seçeneklerden hangisi diğerlerinden farklıdır?

  1. A) Kamu hizmetlerine girme hakkı
  2. B) Süreli ve süresiz yayın hakkı
  3. C) Siyasi faaliyette bulunma hakkı
  4. D) Seçme ve seçilme hakkı
  5. E) Dilekçe hakkı
Cevabı göster

Cevap: B) Süreli ve süresiz yayın hakkı

Süreli ve süresiz yayın hakkı, basın özgürlüğüyle bağlantılı olarak kişi hak ve hürriyetleri (negatif statü) kapsamındadır.

Soru 3

Aşağıdaki tüzel kişilerden hangisi mal topluluğu niteliği taşır?

  1. A) Dernek
  2. B) Sendika
  3. C) Vakıf
  4. D) Siyasi parti
  5. E) Meslek odası
Cevabı göster

Cevap: C) Vakıf

Vakıflar, belirli bir amaca özgülenmiş mal topluluğu olduğundan mal topluluğu olarak sınıflandırılır. Dernek, sendika, siyasi parti ve meslek odası ise kişi topluluğudur.

Soru 4

"İsteme hakları" olarak da nitelendirilen pozitif statü hakları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A) Devletin bireyin özel alanına müdahale etmemesini isteyen koruyucu haklardır.
  2. B) Kişi topluluklarını devletin ve toplumun baskısına karşı korumaya yönelik haklardır.
  3. C) Bireyin devlet yönetimine katılmasına imkân tanıyan siyasi nitelikli haklardır.
  4. D) Bireyin devletten somut edim talep ettiği, devleti olumlu edime yükümlü kılan haklardır.
  5. E) Uluslararası antlaşmalarla tanınan, iç hukukta ise uygulanamayan haklardır.
Cevabı göster

Cevap: D) Bireyin devletten somut edim talep ettiği, devleti olumlu edime yükümlü kılan haklardır.

Pozitif statü hakları (isteme hakları), bireye devletten olumlu bir edim, hizmet ya da yardım isteme imkânı tanır; devlet pasif kalamaz, bu edimi sağlamakla yükümlüdür.

Soru 5

Sosyal devlet anlayışının unsurları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Halkın yönetime doğrudan katılımı
  2. B) Vergide adaletin sağlanması
  3. C) Sosyal ve ekonomik hakların tanınması
  4. D) Ekonomide kalkınma planlaması
  5. E) Kamu yararına kamulaştırma
Cevabı göster

Cevap: A) Halkın yönetime doğrudan katılımı

Sosyal devletin unsurları arasında kamulaştırma, devletleştirme, sosyal ve ekonomik hakların tanınması, adaletli vergi ve planlama sayılır; halkın yönetime doğrudan katılımı bu unsurlar arasında yer almaz.

Soru 6

1982 Anayasası'nda temel hak ve hürriyetler hangi üç ana bölüm altında düzenlenmiştir?

  1. A) Bireysel hak ve ödevler, kolektif haklar, sosyal dayanışma hakları
  2. B) Medeni hak ve ödevler, kültürel haklar, sosyal güvenlik hakları
  3. C) Kişinin hak ve ödevleri, sosyal-ekonomik hak ve ödevler, siyasi hak ve ödevler
  4. D) Negatif hak ve ödevler, pozitif sosyal haklar, uluslararası güvenceli haklar
  5. E) Özgürlük hak ve ödevleri, sosyal katılım hakları, siyasi denetim hakları
Cevabı göster

Cevap: C) Kişinin hak ve ödevleri, sosyal-ekonomik hak ve ödevler, siyasi hak ve ödevler

1982 Anayasası İkinci Kısım'da temel hak ve hürriyetleri; kişinin hak ve ödevleri, sosyal ve ekonomik hak ve ödevler, siyasi hak ve ödevler olmak üzere üç bölümde düzenlemiştir.

Soru 7

Siyasi haklar ya da katılma hakları olarak da adlandırılan aktif statü haklarının temel işlevi nedir?

  1. A) Vatandaşların devlet yönetiminde söz sahibi olmasını sağlamak
  2. B) Bireyin özel hayatına devletin müdahalesini yasaklamak
  3. C) Kişinin ekonomik alanda devlet desteği talep etmesine imkân tanımak
  4. D) Temel özgürlüklerin yargı yoluyla korunmasını güvence altına almak
  5. E) Devletin bireye sosyal güvence sağlamasını zorunlu kılmak
Cevabı göster

Cevap: A) Vatandaşların devlet yönetiminde söz sahibi olmasını sağlamak

Aktif statü hakları (siyasi haklar/katılma hakları), vatandaşın devlet yönetiminde söz sahibi olarak iradesini ortaya koymasını sağlayan haklardır.

Soru 8

Temel hakları negatif statü, pozitif statü ve aktif statü olmak üzere üç kategoriye ayıran hukukçu kimdir?

  1. A) Karel Vasak
  2. B) Hans Kelsen
  3. C) Georg Jellinek
  4. D) John Rawls
  5. E) Hugo Grotius
Cevabı göster

Cevap: C) Georg Jellinek

Hakları negatif, pozitif ve aktif statü olarak üçe ayıran sınıflandırmayı Alman hukukçu Georg Jellinek yapmıştır.

Soru 9

Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile dernek kurma hakkı, 1982 Anayasası'na göre hangi kategoriye girmektedir?

  1. A) Sosyal ve ekonomik haklar
  2. B) Siyasi haklar ve ödevler
  3. C) Aktif statü hakları
  4. D) Kişi hakları ve hürriyetleri
  5. E) Pozitif statü hakları
Cevabı göster

Cevap: D) Kişi hakları ve hürriyetleri

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ile dernek kurma hakkı, devletin müdahalesini yasaklayan kişi hakları ve hürriyetleri (negatif statü) arasındadır; sosyal-ekonomik veya siyasi haklar değildir.

Soru 10

Yerleşme hürriyetinin sınırlandırılma gerekçeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Devlet sırrını korumak
  2. B) Düzenli kentleşmeyi sağlamak
  3. C) Kamu mallarını korumak
  4. D) Sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak
  5. E) Suç işlenmesini önlemek
Cevabı göster

Cevap: A) Devlet sırrını korumak

Yerleşme hürriyeti; suç işlenmesini önleme, düzenli kentleşme, sosyal-ekonomik gelişme ve kamu mallarını koruma amaçlarıyla sınırlandırılabilir. 'Devlet sırrını korumak' bu gerekçeler arasında yer almaz.

Soru 11

Temel hakları kuşaklar (nesiller) itibarıyla birinci, ikinci ve üçüncü kuşak haklar biçiminde sınıflandıran hukukçu kimdir?

  1. A) Georg Jellinek
  2. B) Ronald Dworkin
  3. C) Karel Vasak
  4. D) Carl Schmitt
  5. E) Herbert Hart
Cevabı göster

Cevap: C) Karel Vasak

Hakları nesiller/kuşaklar itibarıyla sınıflandıran Çek asıllı Fransız hukukçu Karel Vasak'tır.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi, hak kategorileri bakımından diğerlerinden farklı bir statüde yer almaktadır?

  1. A) Kişi dokunulmazlığı hakkı ve güvenliği
  2. B) Konut dokunulmazlığı hakkı
  3. C) Özel hayatın gizliliği hakkı
  4. D) Çalışma ve sözleşme hürriyeti
  5. E) Haberleşme hürriyeti ve özgürlüğü
Cevabı göster

Cevap: D) Çalışma ve sözleşme hürriyeti

Çalışma ve sözleşme hürriyeti, sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü) arasında yer alır.

Soru 13

Temel hakların statü sınıflandırmasına göre aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tüm haklar aynı statü kategorisine aittir?

  1. A) Seçme hakkı, kamu hizmetine girme hakkı, vatan hizmeti ödevi
  2. B) Eğitim hakkı, dernek kurma hakkı, sağlık hakkı
  3. C) Toplantı ve gösteri hakkı, sendika kurma hakkı, seyahat hürriyeti
  4. D) Kamu hizmetine girme hakkı, eğitim hakkı, sağlık hakkı
  5. E) Yerleşme hürriyeti, seçme hakkı, dernek kurma hakkı
Cevabı göster

Cevap: A) Seçme hakkı, kamu hizmetine girme hakkı, vatan hizmeti ödevi

Seçme hakkı, kamu hizmetine girme hakkı ve vatan hizmeti ödevi; vatandaşın devlet yönetimine katılımıyla ilgili aktif statü haklarıdır. Diğer seçeneklerde farklı statülerden haklar karıştırılmıştır.

Soru 14

Sanayi Devrimi sonrasında doğan ve devlete kamu hizmeti sunma yükümlülüğü getiren hak kategorisi hangisidir?

  1. A) Birinci kuşak haklar (medeni ve siyasi haklar)
  2. B) İkinci kuşak haklar (sosyal ve ekonomik haklar)
  3. C) Üçüncü kuşak haklar (dayanışma hakları)
  4. D) Aktif statü hakları (siyasi katılım hakları)
  5. E) Dördüncü kuşak haklar (dijital haklar)
Cevabı göster

Cevap: B) İkinci kuşak haklar (sosyal ve ekonomik haklar)

İkinci kuşak haklar, Sanayi Devrimi sonrasında 19. yüzyılda ortaya çıkan sosyal ve ekonomik haklardır; devlete aktif olarak kamu hizmeti sunma yükümlülüğü yükler.

Soru 15

Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle hangi hak ve ödev alanlarının düzenlenemeyeceği aşağıdakilerin hangisinde doğru biçimde verilmiştir?

  1. A) Sosyal-ekonomik haklar ile siyasi hak ve ödevler
  2. B) Kişi hakları ve ödevleri ile sosyal-ekonomik hak ve ödevler
  3. C) Kişi hakları ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler
  4. D) Yalnızca sosyal ve ekonomik hak ve ödevler
  5. E) Siyasi haklar ile sosyal-ekonomik hak ve ödevler
Cevabı göster

Cevap: C) Kişi hakları ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci-ikinci bölümlerindeki temel haklar ile kişi hakları ve ödevleri ve dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler birlikte Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Vatandaşlık dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları