Hukuk devleti ilkesi: gerekleri (kanunilik, belirlilik, yargı bağımsızlığı, idarenin yargısal denetimi) Soruları

KPSS Vatandaşlık · 22 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Hukuk devletinin bir gereği olan belirlilik ilkesi çerçevesinde idareye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) İdare, takdir yetkisi kullanacağı alanlarda her olayı bambaşka ölçütlerle ele alabilir; önceden kural koyma zorunluluğu bulunmaz.
  2. B) Belirlilik ilkesi ceza hukukuna özgü bir ilke olup idarenin işlemleri için geçerli sayılmaz.
  3. C) İdare, takdir alanlarında dahi kararname ve yönetmelik gibi genel kurallara bağlı kalmak zorundadır.
  4. D) Belirlilik ilkesi, idarenin düzenleyici işlem yapmasını bütünüyle engelleyen bir kural niteliğindedir.
  5. E) İdare, belirlilik ilkesi nedeniyle takdir yetkisini kullanamaz; her işlemini bireysel kararla yürütür.
Cevabı göster

Cevap: C) İdare, takdir alanlarında dahi kararname ve yönetmelik gibi genel kurallara bağlı kalmak zorundadır.

Belirlilik ilkesi gereğince idare, takdir yetkisi bulunan alanlarda bile keyfi hareket edemez; kararname veya yönetmelik gibi genel kurallar çerçevesinde hareket etmek zorundadır.

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin temel gereklilikleri arasında yer almaz?

  1. A) Siyasi partilerin mali denetiminin sağlanması
  2. B) İdarenin eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi tutulması
  3. C) Kanunların anayasaya uygunluğunun denetlenmesi
  4. D) Yasaların herkes için eşit geçerliliğinin güvence altına alınması
  5. E) Yargı bağımsızlığının sağlanması
Cevabı göster

Cevap: A) Siyasi partilerin mali denetiminin sağlanması

Siyasi partilerin mali denetimi anayasal bir denetim mekanizması olmakla birlikte hukuk devleti ilkesinin temel gerekliliklerinden biri değildir; bu ilke idarenin yargısal denetimi, kanunların anayasallık denetimi ve…

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gerekleri arasında sayılır?

  1. A) Meclisin hükümet üzerinde mutlak denetim yetkisi
  2. B) Yerel yönetimlere tanınan özerk vergi koyma yetkisi
  3. C) Devlet başkanının dokunulmazlığı
  4. D) Kanuni hâkim güvencesi
  5. E) Siyasi partilere devlet finansmanı sağlanması
Cevabı göster

Cevap: D) Kanuni hâkim güvencesi

Kanuni hâkim güvencesi, bir kişinin suçlandığında önceden kanunla belirlenmiş hâkim önünde yargılanmasını ifade eder ve hukuk devletinin gereklerinden biridir.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi idarenin sahip olduğu yetkiler arasında yer almaz?

  1. A) Düzenleme yetkisi
  2. B) Yaptırım uygulama yetkisi
  3. C) Mal edinme yetkisi
  4. D) Örgütlenme yetkisi
  5. E) Yargılama yetkisi
Cevabı göster

Cevap: E) Yargılama yetkisi

Yargılama yetkisi idarenin değil yargı organının yetki alanındadır. İdarenin yetkileri; düzenleme, örgütlenme, mal edinme ve yaptırım uygulama yetkilerinden oluşur.

Soru 5

1982 Anayasası'nın, yürürlüğe girdiği ilk hâliyle, temel hak ve özgürlükler ile yargı denetimi bakımından kendisinden önceki anayasalarla karşılaştırıldığında öne çıkan temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Temel hak ve özgürlükleri daha geniş güvenceye kavuşturup yargı denetimini güçlendirmiştir.
  2. B) Hak ve özgürlükleri daha çok sınırlandırmış, yargı denetimini zayıflatıp yürütmeyi merkezileştirmiştir.
  3. C) Yürütmeyi zayıflatıp yasama üstünlüğünü pekiştirmiş, yargıyı ikincil konuma indirmiştir.
  4. D) Hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını tümüyle yargı kararlarına bırakmıştır.
  5. E) Yargı bağımsızlığını önceki anayasalardan daha ileri düzeye taşıyarak yürütme denetimini artırmıştır.
Cevabı göster

Cevap: B) Hak ve özgürlükleri daha çok sınırlandırmış, yargı denetimini zayıflatıp yürütmeyi merkezileştirmiştir.

1982 Anayasası, yürürlüğe girdiği ilk hâliyle temel hak ve özgürlükleri önceki anayasalara kıyasla daha çok sınırlandırmış, yargı denetimini görece zayıf bırakmış ve yürütme organını merkezileştirmiştir.

Soru 6

1982 Anayasası'na göre yargı bağımsızlığı ilkesi gereğince aşağıdakilerden hangisi yapılabilir?

  1. A) Yürütme organının, dava sonucunu etkilemek amacıyla hâkime resmi bir görüş bildirmesi
  2. B) Bakanın, mahkemeye bağlayıcı bir yönerge göndermesi
  3. C) Hâkimin, anayasaya ve vicdani kanaatine dayanarak bağımsız karar vermesi
  4. D) Cumhurbaşkanlığının, devam eden bir dava hakkında mahkemeye tavsiyede bulunması
  5. E) Meclis komisyonunun, yargılama sürecinde hâkime talimat iletmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Hâkimin, anayasaya ve vicdani kanaatine dayanarak bağımsız karar vermesi

Yargı bağımsızlığı ilkesine göre hiçbir organ, makam veya kişi mahkemelere ve hâkimlere emir, talimat veya tavsiyede bulunamaz. Hâkimler yalnızca anayasaya, kanuna ve vicdani kanaatlerine göre hüküm verebilir.

Soru 7

Tanzimat Fermanı'nın hukuki güvenceler açısından getirdiği düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) İdarenin keyfi işlem yapamayacağı güvencesi
  2. B) Kimsenin yasa dışı nedenlerle suçlanıp cezalandırılamayacağı ilkesi
  3. C) Suçlunun mirasçılarının da aynı cezaya çarptırılabileceği kuralı
  4. D) Kimsenin gizlice yargılanamayacağı güvencesi
  5. E) Suç gerekçesi olarak yalnızca yasada yazılı nedenlerin kabul edilmesi
Cevabı göster

Cevap: C) Suçlunun mirasçılarının da aynı cezaya çarptırılabileceği kuralı

Tanzimat Fermanı, suçlunun mirasçılarının cezalandırılamayacağını güvence altına almıştır; dolayısıyla mirasçıların aynı cezaya çarptırılabileceği ifadesi yanlıştır.

Soru 8

Kuvvetler ayrılığı ilkesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kuvvetler ayrılığı, yasama ile yürütme arasındaki ilişkiyi düzenler; yargı organını bu ilkenin kapsamı dışında bırakır.
  2. B) Kuvvetler ayrılığı, yasama, yürütme ve yargının görev ve yetkilerinin ayrılmasını anlatan anayasa hukuku ilkesidir.
  3. C) Kuvvetler ayrılığı ilkesi, üç organın da aynı siyasi çoğunluğun denetimi altında bulunmasını gerektirir.
  4. D) Kuvvetler ayrılığı, anayasa hukukuna değil idare hukukuna özgü teknik bir kavram olarak kabul edilir.
  5. E) Kuvvetler ayrılığı, hukuk devletinin değil demokratik devlet anlayışının temel unsuru olarak görülür.
Cevabı göster

Cevap: B) Kuvvetler ayrılığı, yasama, yürütme ve yargının görev ve yetkilerinin ayrılmasını anlatan anayasa hukuku ilkesidir.

Kuvvetler ayrılığı, anayasa hukukunun temel ilkelerinden biri olup yasama, yürütme ve yargı organlarının görev ve yetkilerinin ayrı tutulmasını öngörür; hukuk devleti ilkesiyle de desteklenir.

Soru 9

1982 Anayasası'na göre hâkimler görevlerinde bağımsız olup hüküm verirken hangi ölçütlere uygun davranmak zorundadır?

  1. A) Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre
  2. B) Yargıtay içtihatlarına ve mahkeme geleneklerine uygun olarak
  3. C) Uluslararası sözleşmelere ve mahkeme içtihatlarına uygun olarak
  4. D) Hükümetin izlediği politikaya ve vicdani kanaate uygun olarak
  5. E) Bakanlar kurulu kararnamelerine ve vicdani kanaate uygun olarak
Cevabı göster

Cevap: A) Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre

1982 Anayasası'na göre hâkimler görevlerinde bağımsızdır; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.

Soru 10

Devletten kaynaklanan temel hak ihlallerine karşı en etkili güvence mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kuvvetler birliği ilkesinin uygulanması
  2. B) Yürütme organının anayasal denetimi
  3. C) Cumhurbaşkanlığı veto yetkisi
  4. D) Hukuk devleti ilkesi
  5. E) Siyasi partilerin denetim işlevi
Cevabı göster

Cevap: D) Hukuk devleti ilkesi

Devletten kaynaklanan temel hak ihlallerine karşı en önemli güvence, yürütme ve idare işlemlerinin bağımsız yargı denetimine tabi tutulmasını sağlayan hukuk devleti ilkesidir.

Soru 11

Hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri olan idarenin mali sorumluluğu ne anlama gelir?

  1. A) İdarenin verdiği zararları tazmin etmek zorunda olması
  2. B) İdarenin vergi toplayarak kamu harcamalarını karşılaması
  3. C) İdarenin bütçe açıklarını kapatmak için borçlanabilmesi
  4. D) İdarenin özel şirketlerle ortak bütçe oluşturması
  5. E) İdarenin yargı organlarına mali destek sağlaması
Cevabı göster

Cevap: A) İdarenin verdiği zararları tazmin etmek zorunda olması

İdarenin mali sorumluluğu, idarenin eylem ve işlemleriyle bireylere verdiği zararları tazmin etmesi yükümlülüğüdür ve hukuk devletinin vazgeçilmez gereklerinden biridir.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin anayasal ilkeler arasında yer almaz?

  1. A) Duruşmaların kural olarak herkese açık yapılması
  2. B) Taraflardan peşin belge ücreti alınması
  3. C) Mahkeme kararlarının gerekçeli açıklanması
  4. D) Davaların mümkün olan en kısa sürede bitirilmesi
  5. E) Davaların en az giderle sonuçlandırılması
Cevabı göster

Cevap: B) Taraflardan peşin belge ücreti alınması

Anayasal yargılama ilkeleri; aleniyet, gerekçeli karar ve makul süre ile en az gider ilkelerini kapsar. Tarafların belge bedeli ödemesi zorunluluğu bu ilkeler arasında yer almaz.

Soru 13

Vergi hukukunda "kanunsuz vergi olamaz" biçiminde ifade edilen ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Genellik ilkesi
  2. B) Adalet ilkesi
  3. C) Eşitlik ilkesi
  4. D) Kanunilik ilkesi
  5. E) Sosyal devlet ilkesi
Cevabı göster

Cevap: D) Kanunilik ilkesi

"Kanunsuz vergi olamaz" ifadesi vergide kanunilik ilkesini karşılar; herhangi bir vergi ancak kanunla konulabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir.

Soru 14

Mahkeme kararlarının bağlayıcılığı bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Yürütme organı, kamu yararı gerekçesiyle mahkeme kararlarının uygulanmasını erteleyebilir.
  2. B) Yasama organı, çıkaracağı kanunla belirli mahkeme kararlarının etkisini sınırlayabilir.
  3. C) Cumhurbaşkanı, güvenlik gerekçesiyle mahkeme kararlarının yerine getirilmesini geciktirebilir.
  4. D) İdare, bir mahkeme kararı kesinleşene kadar onu icra etme yükümlülüğünden muaf tutulur.
  5. E) Yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarını değiştiremez ve gecikmeksizin yerine getirir.
Cevabı göster

Cevap: E) Yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarını değiştiremez ve gecikmeksizin yerine getirir.

Anayasa gereği yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarını hiçbir biçimde değiştiremez, yerine getirilmesini geciktiremez ve bu kararlarla bağlıdır.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin unsurları arasında yer almaz?

  1. A) Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması
  2. B) Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi
  3. C) Kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi
  4. D) Yargı bağımsızlığı
  5. E) İdarenin mali sorumluluğu
Cevabı göster

Cevap: B) Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi

Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi, demokratik meşruiyet ilkesiyle ilgilidir; hukuk devleti ilkesinin unsuru değildir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Vatandaşlık dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları