KPSS Vatandaşlık · 66 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Bir ülkede anayasanın değiştirilmesi için özel çoğunluk arandığı, bazı hükümlerin hiçbir koşulda değiştirilemediği ve belirli bir kabul döneminin ardından değişiklik yapılmasının yasaklandığı görülmektedir. Bu anayasa aşağıdaki kavramlardan hangisiyle tanımlanır?
A) Sert (katı) anayasa
B) Çerçeve anayasa
C) Geçici anayasa
D) Yumuşak anayasa
E) Nominal anayasa
Cevabı göster
Cevap: A) Sert (katı) anayasa
Soruda sayılan özellikler (özel çoğunluk, değiştirilemez hükümler, değişiklik yasağı süresi) sert (katı) anayasanın tipik göstergeleridir.
Soru 2
1982 Anayasası'nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Anayasa hükümleri yasama ve yürütme organlarını bağlar; yargı organlarını ve idare makamlarını ise bağlayıcılığının kapsamı dışında bırakır.
B) Anayasanın ilk üç maddesi de belirli koşullarda değiştirilebilir.
C) Anayasa hükümleri; yasama, yürütme, yargı organları ve idare makamları ile diğer kişi ve kuruluşları bağlar.
D) Kanunların anayasaya uygunluğu Danıştay tarafından denetlenir.
E) Anayasa üstünlüğü ilkesi olağanüstü dönemlerde uygulanmaz.
Cevabı göster
Cevap: C) Anayasa hükümleri; yasama, yürütme, yargı organları ve idare makamları ile diğer kişi ve kuruluşları bağlar.
Anayasa'ya göre anayasa hükümleri; yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer tüm kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
Soru 3
1982 Anayasası'nın 2. maddesinde hükümet sisteminin (parlamenter/başkanlık) düzenlenip düzenlenmediğine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak parlamenter sistem 2. maddede zımnen yer alır.
B) 'Demokratik devlet' ifadesi kapsamında parlamenter sistem 2. maddede sayılmıştır.
C) Hükümet sisteminin türü 2. maddede yer almaz; madde yalnızca nitelikleri sayar.
D) Parlamenter sistem 4. maddede değiştirilemez ilkeler arasında korunmuştur.
E) 2. maddede parlamenter sistem yerine doğrudan başkanlık sistemi benimsenmiştir.
Cevabı göster
Cevap: C) Hükümet sisteminin türü 2. maddede yer almaz; madde yalnızca nitelikleri sayar.
Anayasa'nın 2. maddesi demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti niteliklerini sayar; parlamenter ya da başkanlık gibi hükümet sisteminin türü bu maddede düzenlenmez. 'Hükümet sisteminin türü 2. maddede yer almaz; madde…
Soru 4
1982 Anayasası'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında aranan güvencelerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sınırlamanın yalnızca Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılması
B) Sınırlamanın hakkın özüne dokunabilmesi
C) Sınırlamanın sosyal devletin gereklerine uygun olması
Cevap: D) Sınırlamanın ölçülülük ilkesine uygun olması
13. maddeye göre temel hak sınırlamaları ancak kanunla yapılabilir; hakkın özüne dokunamaz ve ölçülülük ilkesine, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine uygun…
Soru 5
1982 Anayasası'na göre aşağıdaki ifadelerden hangisi suç ve cezalara ilişkin çekirdek güvencelerden birini doğru şekilde yansıtmaktadır?
A) Suç ve cezalar geriye yürütülebilir; bu kural olağanüstü hâl döneminde de uygulanır.
B) Suçluluğu hakkında kuvvetli şüphe bulunan kişi, dava açılmadan da suçlu sayılabilir.
C) Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; bu kural savaş döneminde dahi geçerliliğini korur.
D) Masumiyet karinesi olağan dönemlerde uygulanır; olağanüstü hâllerde askıya alınabilir.
E) Kişi, devlet güvenliğini tehdit ettiğine dair şüphe duyulduğunda dava açılmadan suçlu sayılabilir.
Cevabı göster
Cevap: C) Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; bu kural savaş döneminde dahi geçerliliğini korur.
1982 Anayasası'na göre suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi (cezaların geriye yürümezliği) ve masumiyet karinesi, savaş, seferberlik veya olağanüstü hâl dönemlerinde dahi askıya alınamayacak çekirdek güvenceler…
Soru 6
Anayasa yapma ya da değiştirme iktidarını ifade eden 'kurucu iktidar' kavramının asli ve tali biçimleri arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) Asli kurucu iktidar hukuki sınır tanımazken, tali kurucu iktidar değiştirilen anayasanın öngördüğü usullerle sınırlıdır.
B) Her iki tür de pozitif hukuk normlarıyla bağlıdır.
C) Asli kurucu iktidar mevcut anayasanın kurallarıyla sınırlıyken, tali kurucu iktidar sınırsızdır.
D) Tali kurucu iktidar devrim gibi olağanüstü durumlarda ortaya çıkarken, asli kurucu iktidar olağan dönemde kullanılır.
E) Her iki tür de aynı hukuki prosedürlere tabidir; aralarında nitelik farkı yoktur.
Cevabı göster
Cevap: A) Asli kurucu iktidar hukuki sınır tanımazken, tali kurucu iktidar değiştirilen anayasanın öngördüğü usullerle sınırlıdır.
Asli kurucu iktidar, devrim veya yeni devlet kurulması gibi olağanüstü durumlarda beliren ve hiçbir pozitif hukuk normuyla bağlı olmayan sınırsız iktidardır.
Soru 7
Aşağıdaki önermelerin hangisi 1982 Anayasası'nın egemenlik düzenlemesi (Madde 6) ile doğrudan bağdaşmaz?
A) Türk Milleti egemenliğini yalnızca TBMM aracılığıyla kullanır; başka hiçbir organ egemenlik yetkisi taşımaz.
B) Egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir.
C) Hiçbir kişi veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.
D) Türk Milleti egemenliğini Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanır.
E) Egemenliğin yetkili organlarca kullanılması, egemenliğin millete ait olduğu ilkesiyle çelişmez.
Cevabı göster
Cevap: A) Türk Milleti egemenliğini yalnızca TBMM aracılığıyla kullanır; başka hiçbir organ egemenlik yetkisi taşımaz.
1982 Anayasası'nın 6. maddesi 'Türk Milleti egemenliğini Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanır' der. Egemenliğin yalnızca TBMM tarafından kullanıldığı anlayışı 1921 ve 1924 Anayasaları'na…
Soru 8
1982 Anayasası'nın başlangıç bölümünde aşağıdaki ilkelerin hangisi açıkça sayılmıştır?
A) İnsan haklarına dayalı devlet, demokratik devlet ve hukukun üstünlüğü
B) Sosyal adalet, ekonomik planlama ve eşit seçim hakkı
C) Çoğunlukçu demokrasi, seçim serbestisi ve parti serbestisi
D) Cumhuriyetin değişmezliği, yargı bağımsızlığı ve basın özgürlüğü
E) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü, hürriyetçi demokrasi ve millî menfaatlerin üstünlüğü
Cevabı göster
Cevap: E) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü, hürriyetçi demokrasi ve millî menfaatlerin üstünlüğü
Başlangıç bölümünde anayasanın ve hukukun üstünlüğü, hürriyetçi demokrasi ile millî menfaatlerin üstünlüğü açıkça yer alır. Diğer seçeneklerdeki kavramlar başlangıç bölümünde bu şekilde sayılmamıştır.
Soru 9
Olağan dönemde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle aşağıdaki haklardan hangisi düzenlenebilir?
A) Sağlık hakkı
B) Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
C) Mülkiyet hakkı
D) Basın hürriyeti
E) Seyahat hürriyeti
Cevabı göster
Cevap: A) Sağlık hakkı
Olağan dönemde Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle temel hak ve özgürlükler ile kişi hak ve ödevleri düzenlenemez; bu alanda yalnızca sosyal ve ekonomik haklara ilişkin düzenleme yapılabilir.
Soru 10
1961 ve 1982 Anayasaları karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Kuvvetler ayrılığı ile başlangıç kısmı ilk kez 1961 Anayasası'nda yer almıştır.
B) Anayasalara başlangıç kısmı ilk kez 1982 Anayasası ile eklenmiştir.
C) Anayasa Mahkemesi 1924 Anayasası döneminde kurulmuştur.
D) Kuvvetler ayrılığı Türk hukukuna ilk kez 1982 Anayasası ile girmiştir.
Cevap: A) Kuvvetler ayrılığı ile başlangıç kısmı ilk kez 1961 Anayasası'nda yer almıştır.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi Türk anayasa hukukuna 1961 Anayasası ile girmiş, başlangıç kısmı da ilk kez bu anayasada yer almıştır; Anayasa Mahkemesi de 1961 Anayasası ile kurulmuştur, 1924 döneminde böyle bir kurum…
Soru 11
1982 Anayasası'nın 10. maddesinde düzenlenen pozitif ayrımcılık (olumlu ayrımcılık) tedbirlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Pozitif ayrımcılık tedbirleri eşitliğe aykırı sayılarak iptal edilir.
B) Engelli bireyler için alınan tedbirler pozitif ayrımcılık sayılmaz.
C) Kadın, çocuk, yaşlı ile malul ve gaziler lehine tedbirler eşitliğe aykırı görülemez.
D) Pozitif ayrımcılık ekonomik alanda uygulanır; siyasete taşınamaz.
E) Pozitif ayrımcılık hükmünün kapsamı kadınlar için daraltılmıştır.
Cevabı göster
Cevap: C) Kadın, çocuk, yaşlı ile malul ve gaziler lehine tedbirler eşitliğe aykırı görülemez.
10. maddeye göre kadınlar (2004) ile çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ve malul/gaziler (2010) lehine alınan tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı kabul edilmiştir.…
Soru 12
1982 Anayasası'nın 176. maddesi uyarınca Başlangıç kısmı ile madde kenar başlıkları arasındaki hukuki farka ilişkin aşağıdaki eşleştirme doğru mudur?
A) Başlangıç kısmı Anayasa metnine dahildir; kenar başlıkları yalnızca maddenin konusunu gösterir ve Anayasa metninden sayılmaz
B) Kenar başlıkları Anayasa metnine dahildir; Başlangıç kısmı ise yalnızca yorumda yol gösterici işlev taşır
C) Her ikisi de Anayasa metnine dahil olup bağlayıcılıkları eşittir
D) Her ikisi de Anayasa metninden sayılmaz; yalnızca yorumda yardımcı araç niteliğindedir
E) Başlangıç kısmı sembolik değer taşır; kenar başlıkları ise Anayasa metninin ayrılmaz parçasıdır
Cevabı göster
Cevap: A) Başlangıç kısmı Anayasa metnine dahildir; kenar başlıkları yalnızca maddenin konusunu gösterir ve Anayasa metninden sayılmaz
Anayasa'nın 176. maddesi açıkça; Başlangıç kısmının Anayasa metnine dahil olduğunu, madde kenar başlıklarının ise ilgili maddenin konusunu gösterdiğini ve Anayasa metni sayılmadığını hükme bağlamaktadır.
Soru 13
Sosyal devlet anlayışı çerçevesinde gelir ve servet eşitsizliklerini azaltmaya yönelik kullanılan araçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Vergi politikalarının kullanılması
B) Özel mülkiyetin büsbütün kaldırılması
C) Toprak reformunun uygulanması
D) Devletleştirme yoluna gidilmesi
E) Sosyal amaçlı kamulaştırma yapılması
Cevabı göster
Cevap: B) Özel mülkiyetin büsbütün kaldırılması
Vergi politikaları, kamulaştırma, toprak reformu ve devletleştirme sosyal devletin eşitsizliği gidermekte başvurduğu araçlardır.
Soru 14
Cumhuriyet devlet biçimi ile hükümet biçimi olarak Cumhuriyet arasındaki temel farkı doğru şekilde açıklayan ifade hangisidir?
A) Devlet biçimi Cumhuriyet seçimle oluşan organları; hükümet biçimi Cumhuriyet ise egemenliğin topluma ait olduğu düzeni anlatır.
B) Her iki kavram da aynı anlama gelir; ikisi arasında herhangi bir ayrım yoktur.
C) Devlet biçimi Cumhuriyet egemenliğin topluma ait olduğu düzeni; hükümet biçimi Cumhuriyet ise organların seçimle oluştuğu sistemi anlatır.
D) Devlet biçimi Cumhuriyet egemenliğin tek kişide toplandığı; hükümet biçimi ise halkın yönetimde yer aldığı sistemi anlatır.
E) Devlet biçimi Cumhuriyet parlamenter sistemi; hükümet biçimi Cumhuriyet ise başkanlık sistemini ifade eder.
Cevabı göster
Cevap: C) Devlet biçimi Cumhuriyet egemenliğin topluma ait olduğu düzeni; hükümet biçimi Cumhuriyet ise organların seçimle oluştuğu sistemi anlatır.
Devlet biçimi olarak Cumhuriyet, egemenliğin bir azınlığa ya da hanedana değil toplumun tümüne ait olduğu biçimdir.
Soru 15
Anayasa değişikliklerinin Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilmesi uygulaması, 1982 Anayasası'nın hangi ilkesiyle doğrudan ilişkilidir?
A) Hukuk devleti ilkesi
B) Sosyal devlet ilkesi
C) Demokratik devlet ilkesi
D) Laik devlet ilkesi
E) Üniter devlet ilkesi
Cevabı göster
Cevap: C) Demokratik devlet ilkesi
Anayasa değişikliklerinin Cumhurbaşkanı tarafından gerekli görüldüğünde halkoyuna sunulabilmesi, halkın irade ve katılımını esas alan demokratik devlet ilkesiyle bağdaşır; bu uygulama hukuk devleti ilkesiyle değil,…