TBMM toplantı ve karar yetersayıları: toplantı (1/3=200), karar (salt çoğunluk min.151), özel çoğunluklar (3/5, 2/3) Soruları
KPSS Vatandaşlık · 23 özgün soru · açıklamalı çözümler
TBMM toplantı ve karar yetersayıları: toplantı (1/3=200), karar (salt çoğunluk min.151), özel çoğunluklar (3/5, 2/3) — Konu Özeti
KPSS Vatandaşlık kapsamında TBMM toplantı ve karar yetersayıları: toplantı (1/3=200), karar (salt çoğunluk min.151), özel çoğunluklar (3/5, 2/3) konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Bir belediyenin köye dönüşmesine Cumhurbaşkanı karar verebilir.
İl genel meclisi, il özel idaresinin karar organıdır ve ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur; il özel idaresinin en yüksek karar organı il genel meclisi, amiri ise validir.
2004 anayasa değişikliğiyle ölüm cezası anayasadan çıkarılmış ve buna bağlı olarak TBMM'nin ölüm cezasının yerine getirilmesine karar verme görevi meclisin görevleri arasından çıkarılmıştır.
Gensoru önergesinin gündeme alınmasına ilişkin oylamada üye tam sayısının en az dörtte birinin bir fazlası gerekir.
Af ilanı, TBMM'nin kanun biçiminde aldığı bir karardır (parlamento kararı değil).
Boşalan milletvekili sayısı TBMM üye tam sayısının yüzde beşini bulduğunda, üç ay içinde ara seçim yapılmasına karar verilir.
Yasama uyumsuzluğu, milletvekillerinin tam bağımsızlığını sağlamak amacıyla herhangi bir resmî veya özel işle görevlendirilmemesini ifade eden ilkedir.
Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine tek başına karar verebilme yetkisi, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişi sağlayan 2017 anayasa değişikliğiyle (Anayasa md. 116) tanınmıştır; 2007 değişikliği ise Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi ve görev süresiyle ilgiliydi.
Cumhurbaşkanlığını iki dönem yapan kişi normalde yeniden aday olamaz; ancak ikinci döneminde TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verirse bir kez daha aday olabilir.
Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'deki tek üyesi boşalırsa, boşalmayı izleyen 90. günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır; bunun için ayrıca bir karar alınmasına gerek yoktur, seçim Yüksek Seçim Kurulunca yürütülür.
Cumhurbaşkanı tarafından tekrar görüşülmek üzere geri gönderilen bir kanunun değiştirilmeden aynen kabul edilebilmesi için TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu (en az 301 oy) gerekir.
Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşürülmesine, yetkili komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulu gizli oyla karar verir.
Güvenoyu oylamasında katılanların salt çoğunluğu aranırken, güvensizlik (güveni düşürme) kararı için üye tam sayısının salt çoğunluğu gerekir.
İdari sistem içinde yer alan meclisler, en yüksek görüşme ve karar organlarıdır.
TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir ve bu durumda TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
Kanunlar TBMM'de 151'den az olmamak koşuluyla basit çoğunlukla (katılanların salt çoğunluğu) kabul edilir; ancak Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği bir kanun değiştirilmeden tekrar kabul edilecekse üye tam sayısının salt çoğunluğu (301) aranır.
Nitelikli (özel) çoğunluk aranan başlıca TBMM işlemleri seçimlerin yenilenmesi (3/5 - 360) ile genel/özel af ilanıdır (3/5 - 360); savaş ilanı, para basılmasına izin, dokunulmazlığın kaldırılması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesi ise basit (adi) çoğunlukla, yani toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karara bağlanır.
İl encümeni, il özel idaresinin hem danışma (yardımcı) organı hem de ikinci karar organı olma özelliğini taşıyan tek organdır.
TBMM'nin karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur (basit çoğunluk); ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151 milletvekilinden az olamaz.
Meclis soruşturmasında üç çoğunluk eşiği uygulanır: önerge için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301), soruşturma açılması için 3/5 (360) gizli oy, Yüce Divan'a sevk için 2/3 (400) gizli oy.
Cumhurbaşkanı, sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir; bu özel af yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasında tek aday kalması hâlinde oylama referandum şeklinde yapılır; aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alırsa seçilir, alamazsa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.
Örnek Sorular
Soru 1
Cumhurbaşkanına seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi hangi anayasa değişikliğiyle tanınmıştır?
A) 2017 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanına bu yetki tanınmıştır.
B) 2001 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanına bu yetki verilmiştir.
C) 2004 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanı bu yetkiyi kazanmıştır.
D) 2007 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanına bu yetki tanınmıştır.
E) 1982 anayasasının ilk hâliyle zaten bu yetki Cumhurbaşkanına aitti.
Cevabı göster
Cevap: A) 2017 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanına bu yetki tanınmıştır.
Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişi sağlayan 2017 anayasa değişikliğiyle (Anayasa md.
Soru 2
2004 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliğiyle TBMM'nin görevleri arasından aşağıdakilerden hangisi çıkarılmıştır?
A) Milletlerarası antlaşmaları onaylama
B) Ölüm cezasının infazına karar verme
C) Savaş ilanına karar verme
D) Para basılmasına izin verme
E) Seçimlerin yenilenmesine karar verme
Cevabı göster
Cevap: B) Ölüm cezasının infazına karar verme
2004 anayasa değişikliğiyle ölüm cezası Türk hukukundan tamamen kaldırılmış; buna bağlı olarak TBMM'nin ölüm cezasının infazına karar verme görevi de anayasadan çıkarılmıştır.
Soru 3
İki dönem Cumhurbaşkanlığı yapmış bir kişi hangi koşulda bir kez daha Cumhurbaşkanlığına aday olabilir?
A) Cumhurbaşkanlığı süresi toplamda on yılı aşmamışsa yeniden aday olabilir.
B) Anayasa Mahkemesinin vereceği özel izinle aday olabilir.
C) Adaylık başvurusunu bir milyon seçmen imzasıyla desteklerse aday olabilir.
D) Görev süresi dolmadan Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse aday olabilir.
E) Cumhurbaşkanlığından kendi isteğiyle istifa etmiş olması durumunda aday olabilir.
Cevabı göster
Cevap: D) Görev süresi dolmadan Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse aday olabilir.
Anayasaya göre iki dönem Cumhurbaşkanlığı yapan kişi yeniden aday olamaz; ancak görevdeyken Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse, görevdeki Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.
Soru 4
Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turuna tek adayla girilmesi durumunda aşağıdaki hukuki sonuçlardan hangisi doğrudur?
A) Tek aday olduğundan seçim otomatik kazanılmış sayılır ve süreç tamamlanır.
B) Oylama iptal edilir ve seçim kırk beş gün içinde baştan yenilenir.
C) Oylama referanduma dönüşür; aday salt çoğunluğu alamazsa sadece bu seçim yenilenir.
D) Üye tam sayısının 3/5 çoğunluğu aranır; sağlanamazsa Meclis feshedilir.
E) Oylama referanduma dönüşür; aday herhangi bir oy çokluğunu alırsa seçilir.
Cevabı göster
Cevap: C) Oylama referanduma dönüşür; aday salt çoğunluğu alamazsa sadece bu seçim yenilenir.
İkinci turda tek aday kalırsa oylama referandum biçimine dönüşür. Aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alırsa seçilir; alamazsa yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir, TBMM seçimi yenilenmez.
Soru 5
TBMM savaş gerekçesiyle seçimleri ertelemek isterse hangi çoğunlukla ve ne kadar süre için erteleme kararı alabilir?
A) Katılanların salt çoğunluğuyla (basit çoğunluk), bir yıl
B) Üye tam sayısının 3/5 çoğunluğuyla (360), bir yıl
C) Üye tam sayısının salt çoğunluğuyla (301), altı ay
D) Üye tam sayısının 2/3 çoğunluğuyla (400), iki yıl
E) Oybirliğiyle, süresiz
Cevabı göster
Cevap: A) Katılanların salt çoğunluğuyla (basit çoğunluk), bir yıl
Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse TBMM seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.
Soru 6
Aşağıdaki TBMM işlemlerinden hangisi nitelikli (özel) çoğunluk gerektirir?
A) Savaş ilanına karar verme
B) Seçimlerin yenilenmesine karar verme
C) Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verme
D) Olağan bir kanunun kabulü
E) Para basılmasına izin verme
Cevabı göster
Cevap: B) Seçimlerin yenilenmesine karar verme
Seçimlerin yenilenmesine karar verme TBMM'de üye tam sayısının beşte üçü (en az 360 oy) ile alınan nitelikli çoğunluk gerektiren bir işlemdir.
Soru 7
TSK'nın yabancı ülkelere gönderilmesine izin verme yetkisi kime aittir ve TBMM tatildeyken ani silahlı saldırı hâlinde bu konuda kim karar alabilir?
A) Yetki Genelkurmay Başkanındadır; tatilde Millî Savunma Bakanı TSK için karar verir.
B) Yetki Meclistedir; Meclis tatildeyken bu konuda karar alma imkânı bulunmaz.
C) Yetki Cumhurbaşkanındadır; bu konuda ayrıca Meclisin izni aranmamaktadır.
D) Yetki Millî Güvenlik Kuruluna aittir; ani bir saldırıda da Kurul karar verir.
E) Yetki Meclistedir; tatildeyken ani saldırıda Cumhurbaşkanı da karar verebilir.
Cevabı göster
Cevap: E) Yetki Meclistedir; tatildeyken ani saldırıda Cumhurbaşkanı da karar verebilir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesi veya yabancı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi Meclise (TBMM'ye) aittir.
Soru 8
Adi (basit) çoğunluk ile nitelikli çoğunluk arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
A) Adi çoğunluk gizli oyla, nitelikli çoğunluk açık oyla belirlenir.
B) Adi çoğunlukta gerekli oy sayısı sabit değilken, nitelikli çoğunlukta belirli ve sabit bir sayı aranır.
C) Adi çoğunluk 200, nitelikli çoğunluk 301 oy gerektirir.
D) Adi çoğunluk anayasa değişikliği için, nitelikli çoğunluk olağan kanunlar için kullanılır.
E) Adi çoğunluk üye tam sayısı üzerinden, nitelikli çoğunluk katılanlar üzerinden hesaplanır.
Cevabı göster
Cevap: B) Adi çoğunlukta gerekli oy sayısı sabit değilken, nitelikli çoğunlukta belirli ve sabit bir sayı aranır.
Adi (basit) çoğunlukta toplantıya katılanlara göre değişen bir oy sayısı söz konusudur; nitelikli çoğunlukta ise belirli ve sabit bir oy sayısı (örn. 301, 360, 400) şartı aranır.
Soru 9
TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verirse hangi seçimler bir arada gerçekleştirilir?
A) Bu durumda TBMM genel seçimi yenilenir, Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılmaz.
B) Bu durumda Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir, TBMM genel seçimi yapılmaz.
C) TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
D) Seçimler önce Cumhurbaşkanlığı, ardından TBMM sıralamasıyla ayrı ayrı yenilenir.
E) Yerel seçimler dâhil bütün seçimler aynı günde yapılır.
Cevabı göster
Cevap: C) TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
TBMM'nin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi hâlinde, hem TBMM genel seçimi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır; sadece birinin yenilenmesi söz konusu değildir.
Soru 10
Özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde kaç birleşim günü devamsızlık yapan milletvekilinin milletvekilliği düşürülebilir ve bu kararı almak için gereken çoğunluk nedir?
A) 3 birleşim günü; katılanların salt çoğunluğu
B) 5 birleşim günü; üye tam sayısının beşte üçü
C) 5 birleşim günü; katılanların salt çoğunluğu
D) 10 birleşim günü; üye tam sayısının salt çoğunluğu
E) 5 birleşim günü; üye tam sayısının salt çoğunluğu
Cevabı göster
Cevap: E) 5 birleşim günü; üye tam sayısının salt çoğunluğu
Özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde 5 birleşim günü devamsızlık hâlinde milletvekilliği düşürülebilir; bunun için TBMM Genel Kurulunun üye tam sayısının salt çoğunluğu (301 oy) gerekir.
Soru 11
Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'deki tek üyeliği boşaldığında ara seçim ne zaman yapılır?
A) Boşalmayı izleyen 90. günden sonraki ilk Pazar günü
B) Boşalmayı izleyen 30. günden sonraki ilk Pazar günü
C) Boşalmayı izleyen 45 gün içinde TBMM Başkanının belirleyeceği gün
D) Boşalmayı izleyen 60 gün içinde Cumhurbaşkanının belirleyeceği gün
E) Boşalmadan sonraki ilk genel seçimle birlikte
Cevabı göster
Cevap: A) Boşalmayı izleyen 90. günden sonraki ilk Pazar günü
Anayasaya göre bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de üyesinin kalmaması hâlinde, boşalmayı izleyen 90.
Soru 12
TBMM meclis soruşturması sürecindeki çoğunluk eşikleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Önerge: salt çoğunluk (301), soruşturma açılması: 2/3 (400), Yüce Divan sevki: 3/5 (360)
B) Önerge: 3/5 (360), soruşturma açılması: salt çoğunluk (301), Yüce Divan sevki: 2/3 (400)
C) Önerge: 2/3 (400), soruşturma açılması: salt çoğunluk (301), Yüce Divan sevki: 3/5 (360)
Meclis soruşturmasında önce önerge için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301), ardından soruşturma açılması için 3/5 (360) gizli oy, son olarak Yüce Divan'a sevk için 2/3 (400) gizli oy gerekir.
Soru 13
TBMM'nin karar yeter sayısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Karar yeter sayısı her zaman üye tam sayısının salt çoğunluğudur (301).
B) Karar yeter sayısı toplantıya katılanların üçte ikisidir.
C) Karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğu olmakla birlikte 200 oyun altına düşemez.
D) Karar yeter sayısı 100 milletvekili olup kararın ağırlığına göre artırılabilir.
E) Karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğu olmakla birlikte 151 oyun altına düşemez.
Cevabı göster
Cevap: E) Karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğu olmakla birlikte 151 oyun altına düşemez.
TBMM'nin karar yeter sayısı basit çoğunluktur (katılanların salt çoğunluğu); ancak bu sayı hiçbir zaman 151'in altına düşemez. Toplantı yeter sayısı ise 200'dür; bu ikisi karıştırılmamalıdır.
Soru 14
TBMM'nin genel veya özel af ilan edebilmesi için üyelerinin kaçta kaçının olumlu oy vermesi gerekir?
A) Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (en az 151)
B) Üye tam sayısının beşte üçü (en az 360)
C) Üye tam sayısının dörtte üçü (en az 450)
D) Üye tam sayısının üçte ikisi (en az 400)
E) Üye tam sayısının salt çoğunluğu (en az 301)
Cevabı göster
Cevap: B) Üye tam sayısının beşte üçü (en az 360)
Genel veya özel af ilanı için TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu, yani en az 360 milletvekilinin kararı gerekmektedir.
Soru 15
Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci turda gerekli çoğunluk sağlanamazsa izleyen süreç nasıl işler?
A) Birinci turda en fazla oy alan aday doğrudan seçilmiş sayılır.
B) TBMM kırk beş gün içinde olağanüstü toplanarak Cumhurbaşkanını seçer.
C) İkinci tur, ilk turdaki oylar geçersiz sayılarak dört hafta içinde yenilenir.
D) İzleyen ikinci pazar günü en çok oy alan iki aday yarışır; çoğunluğu alan seçilir.
E) Yenilenen seçim tüm adaylarla, ilk turdan otuz gün sonra aynı takvimde yapılır.
Cevabı göster
Cevap: D) İzleyen ikinci pazar günü en çok oy alan iki aday yarışır; çoğunluğu alan seçilir.
Birinci turda salt çoğunluk sağlanamazsa birinci turu izleyen ikinci pazar günü en çok oy alan iki aday arasında ikinci tur yapılır. İkinci turda geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir.