Hukuki yaptırım (müeyyide) türleri: ceza, cebri icra, tazminat, hükümsüzlük (butlan/yokluk), iptal Soruları

KPSS Vatandaşlık · 48 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Mutlak butlana ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Mutlak butlan, yalnızca belirli bir kişinin talebiyle ileri sürülebilir.
  2. B) İşlem emredici hükümlere aykırı olduğunda söz konusu olur.
  3. C) Hâkim, mutlak butlanı re'sen gözetir.
  4. D) Kurucu unsurları tam olan hukuki işlemlere uygulanır.
  5. E) Mutlak butlana tabi işlem başından itibaren geçersiz sayılır.
Cevabı göster

Cevap: A) Mutlak butlan, yalnızca belirli bir kişinin talebiyle ileri sürülebilir.

Mutlak butlana herkes tarafından her zaman dayanılabilir ve hâkim onu re'sen gözetir; talep belirli bir kişiyle sınırlı değildir. Bu özellik, yalnızca ilgili tarafın ileri sürebileceği nisbî butlandan farkıdır.

Soru 2

Bir kişinin, hukuka ya da sözleşmeye aykırı davranışı sonucunda başkasında meydana gelen zararı gidermesi zorunluluğunu doğuran hukuki yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Ceza
  2. B) Tazminat
  3. C) Cebri icra
  4. D) Hükümsüzlük
  5. E) İptal
Cevabı göster

Cevap: B) Tazminat

Hukuka ya da sözleşmeye aykırılık nedeniyle doğan zararın ödetilmesi yaptırımı tazminattır.

Soru 3

Türk Ceza Kanunu'nda sağır ve dilsizlerin tam ceza ehliyetine kavuşma yaşının diğer bireylere göre üç yıl geç belirlenmesinin (18 yerine 21) temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Sağır ve dilsiz bireylerin suç işleme kapasitesi sağlıklı bireylerden daha düşük kabul edilmektedir.
  2. B) İletişim ve zihinsel gelişimleri engel nedeniyle geç tamamlanır; ayırt etme gücünü geç kazanırlar.
  3. C) İndirimli ceza rejimi, cezasızlığı ödüllendirmek yerine toplumsal rehabilitasyonu teşvik amacı taşır.
  4. D) 18 yaşında tam ehliyete ulaşanlarla eşitlik için bu bireylere daha uzun geçiş süreci tanınmıştır.
  5. E) Sağır ve dilsizlerin ceza sorumluluğu tamamen kaldırılmış; 21 yaş sisteme dahil oluş yaşıdır.
Cevabı göster

Cevap: B) İletişim ve zihinsel gelişimleri engel nedeniyle geç tamamlanır; ayırt etme gücünü geç kazanırlar.

Kanun koyucu, sağır ve dilsiz bireylerin iletişim ve sosyal gelişim süreçlerinin engelleri nedeniyle daha geç olgunlaştığını ve ayırt etme gücünü tam anlamıyla daha geç kazandığını esas almıştır.

Soru 4

Bir kişinin suç işlemesi hâlinde kanunun o kişiye yönelttiği yaptırım türü hangisidir?

  1. A) Ceza
  2. B) Cebri icra
  3. C) Hükümsüzlük
  4. D) Tazminat
  5. E) İptal
Cevabı göster

Cevap: A) Ceza

Kanunun suç işleyen kişiye uyguladığı yaptırım türü cezadır.

Soru 5

Taraflar, bir taşınmazın satışına ilişkin sözleşmeyi sözlü olarak yapmış; kanun bu tür sözleşmeler için resmi şekil şartı (noter onayı) zorunluluğu öngörmüştür. Satıcı daha sonra pişman olarak sözleşmenin geçersizliğini ileri sürmüş, ancak alıcı dava açmamıştır. Bu durumda hâkimin tutumu aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

  1. A) Hâkim, taraflardan birinin dava açmasını beklemeli; re'sen harekete geçemez.
  2. B) Hâkim, sözleşmeyi yokluk yaptırımıyla değerlendirmeli; kurucu unsurlardan biri eksiktir.
  3. C) Hâkim, emredici şekil şartına aykırılık nedeniyle mutlak butlanı re'sen tespit etmelidir.
  4. D) Hâkim, tazminata hükmetmeli; ortada bir zarar bulunmakta ve sorumlu taraf bellidir.
  5. E) Hâkim, sözleşmeyi geçmişe etkili değil yalnızca ileriye dönük geçersiz saymalıdır.
Cevabı göster

Cevap: C) Hâkim, emredici şekil şartına aykırılık nedeniyle mutlak butlanı re'sen tespit etmelidir.

Kanunun emredici hükmü olan resmi şekil şartına aykırılık, kurucu unsurları tam olan sözleşmeyi mutlak butlana tabi kılar.

Soru 6

Medeni hukuk açısından imam nikâhıyla gerçekleştirilen birliktelik hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Yokluk yaptırımına tabidir; evlilik hiç kurulmamış sayılır ve geçersizliği için dava açılmasına gerek yoktur.
  2. B) Mutlak butlan yaptırımına tabidir; hâkim tarafından re'sen geçersiz sayılır.
  3. C) Nisbî butlan yaptırımına tabidir; iptal davası açılmadıkça geçerliliğini korur.
  4. D) Geçerli bir evlilik sayılır; ancak hukuki sonuçları resmî nikâhtan daha sınırlıdır.
  5. E) Cebri icra yaptırımına tabidir; taraflar zorla resmî nikâha yönlendirilir.
Cevabı göster

Cevap: A) Yokluk yaptırımına tabidir; evlilik hiç kurulmamış sayılır ve geçersizliği için dava açılmasına gerek yoktur.

Evlendirme memuru önünde yapılmayan evlilik, kurucu unsur (resmî memur) eksikliği nedeniyle yokluk yaptırımına tabidir; işlem hiç doğmamış sayılır ve dava gerekmez.

Soru 7

Mutlak butlan yaptırımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Mutlak butlana konu işlemin kurucu unsurları tamdır; sorun işlemin geçerlilik şartlarındadır.
  2. B) Mutlak butlan yaptırımı, işlemin kanunun emredici hükümlerine aykırı olması durumunda gündeme gelir.
  3. C) Mutlak butlana tabi işlem, baştan itibaren (geçmişe etkili olarak) geçersiz sayılır.
  4. D) Mutlak butlan hâlinde hâkim, tarafların talebini beklemeksizin geçersizliği re'sen dikkate alır.
  5. E) Mutlak butlanda geçersizlik ancak ilgili tarafların dava açmasıyla sonuç doğurur; hâkim bunu kendiliğinden gözetemez.
Cevabı göster

Cevap: E) Mutlak butlanda geçersizlik ancak ilgili tarafların dava açmasıyla sonuç doğurur; hâkim bunu kendiliğinden gözetemez.

Mutlak butlanda hâkim geçersizliği re'sen (kendiliğinden) gözetir; tarafların dava açmasına gerek yoktur.

Soru 8

Bir hukuki işlemin kanunun öngördüğü biçimde yapılmaması ya da kanuna aykırı gerçekleştirilmesi sonucunda o işlemin hiçbir hukuki sonuç doğuramaması durumu hangi kavramla ifade edilir?

  1. A) Yokluk
  2. B) Tazminat
  3. C) Cebri icra
  4. D) Hükümsüzlük
  5. E) İptal
Cevabı göster

Cevap: D) Hükümsüzlük

Hükümsüzlük (butlan), bir hukuki işlemin kanunun öngördüğü biçimde yapılmaması ya da kanuna aykırı gerçekleştirilmesi nedeniyle hukuki sonuç doğurmamasıdır.

Soru 9

Bir kişi ahlaka aykırı davrandığında çevresinin kınamasıyla, hukuk kuralına aykırı davrandığında ise farklı bir sonuçla karşılaşır. Hukuki (maddi) yaptırımı, ahlak ve din kurallarının manevi yaptırımından ayıran asıl özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hukuki yaptırım büyük ölçüde kişinin vicdanında oluşan pişmanlık ve suçluluk duygusuyla sınırlıdır.
  2. B) Hukuki yaptırım kamu otoritesince zorla işletilebilen somut bir sonuç doğurur; manevi yaptırım ise toplumsal kınamadan ibarettir.
  3. C) Hukuki yaptırım gönüllülük esasına dayanır; kişi isterse sonucu kabul eder, istemezse uygulanmaz.
  4. D) Hukuki yaptırım daha çok dinî inancı güçlü kişiler için bağlayıcıyken, manevi yaptırım geniş kesimleri kapsar.
  5. E) Manevi yaptırım mahkeme kararıyla, hukuki yaptırım ise toplumun ortak vicdanıyla belirlenir.
Cevabı göster

Cevap: B) Hukuki yaptırım kamu otoritesince zorla işletilebilen somut bir sonuç doğurur; manevi yaptırım ise toplumsal kınamadan ibarettir.

Hukuki (maddi) yaptırımı manevi yaptırımdan ayıran asıl özellik, kamu otoritesince zorla işletilebilmesidir: hukuk kuralı çiğnendiğinde ceza, cebri icra, tazminat gibi somut sonuçlar devlet eliyle işletilir.

Soru 10

Ayşe, komşusu Kemal tarafından darp edilmiş ve bu nedenle suç duyurusunda bulunmuştur. Kemal hakkında soruşturma başlatılmış, ardından dava açılmıştır. Avukat Selin ise Kemal'in yanında duruşmalara girerek savunma yapmaktadır. Buna göre Ayşe ve Avukat Selin için ceza yargılamasındaki doğru hukuki nitelendirme hangisidir?

  1. A) Ayşe müşteki, Avukat Selin ise müdafidir.
  2. B) Ayşe sanık, Avukat Selin ise müdafidir.
  3. C) Ayşe müdafi, Avukat Selin müştekidir.
  4. D) Ayşe şüpheli, Avukat Selin ise savcıdır.
  5. E) Ayşe müşteki, Avukat Selin ise savcıdır.
Cevabı göster

Cevap: A) Ayşe müşteki, Avukat Selin ise müdafidir.

Suç eyleminden zarar gören Ayşe müşteki (mağdur) konumundadır. Avukat Selin, sanık Kemal'in savunmasını yaptığından müdafidir.

Soru 11

Türk hukukuna göre ayırt etme gücü bulunmayan biriyle yapılan evlilik işlemi hangi yaptırım türüne tabidir?

  1. A) Yokluk
  2. B) Tazminat
  3. C) Nispi butlan
  4. D) Mutlak butlan
  5. E) Cebri icra
Cevabı göster

Cevap: D) Mutlak butlan

Ayırt etme gücü olmayan kişiyle yapılan evlilik işlemi kurucu unsurları tam olmakla birlikte kanunun emredici hükümlerine aykırıdır; bu nedenle yokluk değil mutlak butlan yaptırımına tabidir.

Soru 12

Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen ceza türleri arasında yer almayan yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Adli para cezası
  2. B) Kısas
  3. C) Süreli hapis cezası
  4. D) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası
  5. E) Müebbet hapis cezası
Cevabı göster

Cevap: B) Kısas

Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen ceza türleri adli para cezası ile hapis cezalarıdır (süreli hapis, müebbet hapis, ağırlaştırılmış müebbet hapis). Kısas, modern Türk ceza hukukunda yer almayan bir yaptırımdır.

Soru 13

Hukuki yaptırım türleri karşılaştırıldığında, hükümsüzlük (butlan) ile diğer yaptırımlar arasındaki ayrımı doğru yansıtan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hükümsüzlük, geçerli biçimde kurulmayan ya da kanuna aykırı yapılan işlemin hukuki sonuç doğurmamasıdır.
  2. B) Hükümsüzlük, cebri icra gibi borçlunun edimini devlet gücüyle zorla yerine getirtmeyi amaçlayan bir icra yaptırımıdır.
  3. C) Hükümsüzlük, tazminat gibi hukuka aykırı eylemden doğan zararın parayla giderilmesini sağlayan bir yaptırımdır.
  4. D) Hükümsüzlük, yoklukta olduğu gibi suç sayılan eyleme verilen ve kişinin özgürlüğünü kısıtlayan bir ceza türüdür.
  5. E) Hükümsüzlükte, yoklukta olduğu gibi işlemin kurucu unsurlarından biri hiç bulunmadığı için işlem baştan itibaren yok sayılır.
Cevabı göster

Cevap: A) Hükümsüzlük, geçerli biçimde kurulmayan ya da kanuna aykırı yapılan işlemin hukuki sonuç doğurmamasıdır.

Doğru ifade, hükümsüzlüğü 'geçerli biçimde kurulmayan veya kanuna aykırı yapılan işlemin hukuki sonuç doğurmaması' olarak tanımlayan ifadedir.

Soru 14

Kanunun, suç işleyen kişiye uyguladığı yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Hükümsüzlük
  2. B) Cebri icra
  3. C) Ceza
  4. D) Tazminat
  5. E) İptal
Cevabı göster

Cevap: C) Ceza

Suç işleyen kişiye kanun tarafından uygulanan yaptırım türü cezadır. Diğer yaptırım türleri (tazminat, cebri icra, hükümsüzlük, iptal) farklı aykırılık durumlarında uygulanır.

Soru 15

Kesinleşmiş bir mahkeme kararına rağmen borcunu ödemeyen kişinin malvarlığına, devlet organları eliyle el konularak borcun zorla karşılanması hangi yaptırım türüdür?

  1. A) Tazminat
  2. B) Hükümsüzlük
  3. C) Cebri icra
  4. D) Ceza
  5. E) İptal
Cevabı göster

Cevap: C) Cebri icra

Borçlunun malvarlığına devlet organları eliyle el konularak borcun zorla karşılanması cebri icradır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Vatandaşlık dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları