İdare hukukunun tanımı ve özellikleri: organik-fonksiyonel idare, kamu gücü ayrıcalıkları, sui generis nitelik Soruları
KPSS Vatandaşlık · 26 özgün soru · açıklamalı çözümler
Örnek Sorular
Soru 1
Aşağıdaki tanımlardan hangisi idari işlemi doğru şekilde ifade etmektedir?
A) İdarenin, kamu gücü kullanarak ve kamu hukuku çerçevesinde fonksiyonunu yerine getirdiği işlem
B) Yasama organının irade açıklaması yoluyla genel ve soyut kural koymasını sağlayan işlem
C) İki tarafın karşılıklı rızasıyla, eşit konumdaki taraflar arasında borç doğuran özel hukuk işlemi
D) Mahkemelerin yargısal denetim yetkisi kapsamında verdiği bağlayıcı kararlar
E) Cumhurbaşkanlığının yasama sürecine katılmak amacıyla düzenlediği tasarruflar
Cevabı göster
Cevap: A) İdarenin, kamu gücü kullanarak ve kamu hukuku çerçevesinde fonksiyonunu yerine getirdiği işlem
İdari işlem, idarenin kamu gücü kullanarak ve kamu hukuku çerçevesinde fonksiyonunu yerine getirmek için yaptığı tek taraflı işlemdir; eşit taraflar arasındaki özel hukuk işlemleriyle veya yargısal kararlarla…
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi hizmet mallarının doğru tanımıdır?
A) Doğal nitelikleri gereği herkesin ortak yararlandığı, bir kamu hizmetine özgülenmemiş mallardır.
B) Bir kamu hizmetinin görülmesi için zorunlu olup o göreve özgülenmiş kamu mallarıdır.
C) Halkın bir kısmının ya da tamamının ortak kullanımına bırakılan mallardır.
D) Devlete ait olup hiçbir kısıtlama olmaksızın serbestçe devredilebilen mallardır.
E) Özel kişilerin idareye bağışladığı taşınmazlardan oluşan mallardır.
Cevabı göster
Cevap: B) Bir kamu hizmetinin görülmesi için zorunlu olup o göreve özgülenmiş kamu mallarıdır.
Hizmet malları, bir kamu hizmetinin görülmesi için zorunlu olan ve o hizmete özgülenmiş kamu mallarıdır. Sahipsiz mallar ve orta malları farklı kamu malı kategorileridir.
Soru 3
Deniz kıyısı, akarsu yatağı, hava sahası gibi varlıklar idare hukukunda hangi kamu malı kategorisine dahildir?
A) Hizmet malları
B) Orta malları
C) Özel idare malları
D) Sahipsiz mallar
E) Tahsis yoluyla oluşturulan kamu malları
Cevabı göster
Cevap: D) Sahipsiz mallar
Sahipsiz mallar, doğal nitelikleri gereği doğrudan herkesin ortak yararlanmasına açık olan kamu mallarıdır; deniz kıyısı, akarsu yatağı ve hava sahası bu gruba girer.
Soru 4
Kamu hukuku tüzel kişilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kuruluş ve işleyişleri özel hukuk hükümlerine göre belirlenir.
B) Kamu gücü kullanma ayrıcalıkları ile donatılmışlardır.
C) Güçlerini ve ayrıcalıklarını doğrudan devletten alırlar.
D) Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulurlar.
E) Üzerlerinde merkezî idarenin idari vesayet denetimi uygulanabilir.
Cevabı göster
Cevap: A) Kuruluş ve işleyişleri özel hukuk hükümlerine göre belirlenir.
Kamu hukuku tüzel kişilerinin kuruluş ve işleyişleri kamu hukuku esaslarına göre düzenlenir; bu nedenle 'özel hukuk hükümlerine göre belirlenir' ifadesi yanlıştır.
Soru 5
İdare dışından, idarenin hiçbir organı veya görevlisi olmayan bir kişinin idare adına irade açıklamasıyla ortaya çıkan sakatlık hangisidir?
A) Yetki tecavüzü
B) Yetki gasbı
C) Şekil ihlali
D) Usul sakatlığı
E) Fonksiyon gasbı
Cevabı göster
Cevap: B) Yetki gasbı
Yetki gasbı; idareye tamamen yabancı (idare dışından) bir kişinin idare adına irade açıklaması durumunda ortaya çıkan sakatlıktır. Yetki tecavüzünden farkı, burada kişi idare içi hiyerarşide yer almamaktadır.
Soru 6
Devlet ve kamu tüzel kişilerinin tahvil, bono gibi senetler karşılığında halktan borç para aldığı sözleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Abonman sözleşmesi
B) İmtiyaz sözleşmesi
C) İltizam sözleşmesi
D) İstikraz sözleşmesi
E) Emanet usulü sözleşmesi
Cevabı göster
Cevap: D) İstikraz sözleşmesi
İstikraz (borçlanma) sözleşmesi, devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinin tahvil, bono vb. senetler karşılığında halktan borç para almasını sağlayan kamu hukuku sözleşmesidir.
Soru 7
Elektrik, su veya doğalgaz gibi endüstriyel ve ticari nitelikteki kamu hizmetlerinden sürekli yararlanmak amacıyla yapılan abonelik sözleşmesi hangisidir?
A) Abonman sözleşmesi
B) Kamu istikraz sözleşmesi
C) İltizam sözleşmesi
D) İmtiyaz sözleşmesi
E) Yap-işlet-devret sözleşmesi
Cevabı göster
Cevap: A) Abonman sözleşmesi
Abonman sözleşmesi, endüstriyel ve ticari nitelikteki kamu hizmetlerinden yararlananların hizmeti sunan kuruluşla yaptıkları, süreklilik gösteren abonelik türü sözleşmedir; elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri bunun…
Soru 8
İdare hukukunun diğer hukuk dallarından farklı olarak "tedvin edilmemiş" olmasından ne anlaşılmaktadır?
A) İdare hukuku kurallarının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olması
B) İdare hukukunun yalnızca örf ve adet hukukundan ibaret bulunması ve yazılı kural içermemesi
C) "İdare Kanunu" adıyla bağımsız bir kanunun mevcut olmaması ve kuralların tek bir kitapta toplanmamış olması
D) İdare hukukunun henüz bağımsız bir hukuk dalı sayılmaması ve medeni hukukun altında kalması
E) İdare hukuku kurallarının doğrudan yasama organınca değil, idare mahkemelerince belirlenmesi
Cevabı göster
Cevap: C) "İdare Kanunu" adıyla bağımsız bir kanunun mevcut olmaması ve kuralların tek bir kitapta toplanmamış olması
Tedvin edilmemiş olması, idare hukukunun 'İdare Kanunu' adıyla tek bir kanunda toplanmamış olduğu anlamına gelir; kurallar çeşitli mevzuat ve içtihatlarla dağınık biçimde vardır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Kamu İktisadi Kuruluşu'nun (KİK) ayırt edici özelliğidir?
A) Sermayesinin bir kısmı özel sektörden oluşur ve rekabete açık piyasalarda faaliyet gösterir.
B) Kamu yararına faaliyet gösteren ancak kâr amacı güden bağımsız bir kuruluştur.
C) Yabancı sermayeli ortaklıklar kurabilmesi nedeniyle karma ekonomi modeline örnek gösterilir.
D) Mahalli idarelere bağlı olarak yerel hizmet sunan işletmelerdir.
E) Sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mallar üretir.
Cevabı göster
Cevap: E) Sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki mallar üretir.
KİK'in temel özelliği; sermayesinin tamamının devlete ait olması ve tekel niteliğindeki malların üretilmesidir; bu yönüyle ekonomik devlet teşebbüslerinden ayrılır.
Soru 10
Aynı idare bünyesinde üst makamların alt derecedeki makamlar üzerinde sahip olduğu genel hukuki güç idare hukukunda hangi kavramla adlandırılır?
A) Vesayet yetkisi
B) Hiyerarşi yetkisi
C) İmza yetkisi
D) Yetki devri
E) Denetim yetkisi
Cevabı göster
Cevap: B) Hiyerarşi yetkisi
Hiyerarşi yetkisi, aynı idare bünyesinde üst makam veya memurların alt derecedeki makam ve memurlar üzerinde sahip olduğu genel hukuki güçtür; bu yetki aynı kurum içindeki dikey denetimi ifade eder.
Soru 11
İdari işlemlerin irade sayısına göre sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Basit işlem, en az iki ayrı kurulun ortak kararıyla oluşan ve birden çok iradenin katıldığı bir işlemdir.
B) Kurul kararları tek bir iradeyle alındığından basit işlem niteliği taşır.
C) Basit işlem, tek bir kamu görevlisinin iradesiyle oluşur; amirin memura uyarma cezası vermesi örnektir.
D) Birden fazla görevlinin iradesini aynı yönde açıklamasıyla oluşan işleme basit işlem denir.
E) Basit işlem, farklı yönlerdeki iradelerin birleşmesiyle meydana gelen bileşik bir işlemdir.
Cevabı göster
Cevap: C) Basit işlem, tek bir kamu görevlisinin iradesiyle oluşur; amirin memura uyarma cezası vermesi örnektir.
Basit işlem, tek bir kamu görevlisinin iradesiyle oluşan işlemdir; amirin memura uyarma cezası vermesi tipik örneğidir. Birden fazla iradenin katıldığı kolektif, müşterek veya kurul kararları basit işlem sayılmaz.
Soru 12
Kamu tüzel kişiliğinin tanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Kâr amacıyla kurulan, kamu gücü kullanmayan ve ticaret hukukuna tabi tüzel kişidir.
B) Yargı denetimine kapalı olan ve doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı çalışan bir yürütme birimidir.
C) Bireylerce özel hukuk çerçevesinde kurulan ve kamu çıkarına hizmet eden dernek ya da vakıftır.
D) Uluslararası bir antlaşmayla kurulan ve üye devletlerin kimi egemenlik haklarını devrettiği supranasyonal bir yapıdır.
E) Kamu yararı amacıyla kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, üstün yetkilerle donatılmış örgütlenmedir.
Cevabı göster
Cevap: E) Kamu yararı amacıyla kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, üstün yetkilerle donatılmış örgütlenmedir.
Kamu tüzel kişiliği, kamu yararı amacıyla kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan ve üstün yetki ile ayrıcalıklara sahip örgütlenmedir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi idari fonksiyonun özelliklerinden biri değildir?
A) Konusu kamu hizmetleri olan ve kamu yararını amaçlayan bir devlet fonksiyonudur.
B) Yasama organının onayına bağlı olarak işlerlik kazanan, koşullu bir faaliyettir.
C) Kamu gücü kullanılarak yürütülür ve tüm bireyleri kapsar.
D) Sürekli, tek taraflı ve icrai nitelik taşır.
E) İdari işlem ve eylemlerle yerine getirilir; resen harekete geçme özelliğine sahiptir.
Cevabı göster
Cevap: B) Yasama organının onayına bağlı olarak işlerlik kazanan, koşullu bir faaliyettir.
İdari fonksiyon; resen (kendiliğinden) harekete geçen, sürekli, tek taraflı ve icrai nitelikte bir devlet fonksiyonudur. Yasama onayına bağlı koşullu bir faaliyet değildir.
Soru 14
İdarenin kamu yararını sağlamak amacıyla özel kişilere karşı sahip olduğu üstün yetki ve ayrıcalıkları ifade eden kavram hangisidir?
A) Kamu hizmeti
B) Kamu yararı
C) Kamu düzeni
D) Kamu gücü
E) İdari fonksiyon
Cevabı göster
Cevap: D) Kamu gücü
Kamu gücü; idarenin kamu yararını gerçekleştirmek için özel kişiler karşısında sahip olduğu üstün yetki ve ayrıcalıklar bütünüdür.
Soru 15
Kamu hizmeti kavramının tanımına en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) Toplum için hayati değer ve önem taşıyan faaliyetlerin idare tarafından yürütülerek kamuya sunulması
B) Uluslararası kuruluşlar tarafından yürütülen ve devlet sınırlarını aşan insani yardım faaliyetleri
C) Devletin yasama sürecinde kural koyarak bireylerin kamu yararına hizmet etmesini zorunlu kılması
D) Mahkemelerin kamu düzenini sağlamak amacıyla aldığı zorunlu tedbir kararları
E) Özel girişimcilerin rekabet ortamında ticari amaçla yürüttüğü, bireylerin talep ettiği hizmetler
Cevabı göster
Cevap: A) Toplum için hayati değer ve önem taşıyan faaliyetlerin idare tarafından yürütülerek kamuya sunulması
Kamu hizmeti; toplumun yaşaması için değer ve önem taşıyan faaliyetlerin idare tarafından yürütülerek kamuya sunulmasıdır. Özel ticari faaliyet veya yargısal tedbir kararları bu tanımın dışındadır.