Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve seçim yenileme: TBMM soruşturması (3/5 → 2/3 Yüce Divan), karşılıklı erken seçim Soruları

KPSS Vatandaşlık · 16 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Cumhurbaşkanının TBMM tarafından değil doğrudan halk tarafından seçilmesine karar veren referandum hangi yılda yapılmıştır?

  1. A) 2007
  2. B) 2004
  3. C) 2001
  4. D) 2010
  5. E) 2017
Cevabı göster

Cevap: A) 2007

2007 yılında gerçekleştirilen referandumla Cumhurbaşkanının TBMM tarafından değil halk tarafından seçilmesi kabul edilmiş ve cumhurbaşkanlığı hükümeti modeline geçiş sürecinin temeli atılmıştır.

Soru 2

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı aşağıdaki yetkilerinden hangisini kullanamaz hâle gelir?

  1. A) Kanunları yayımlama yetkisi
  2. B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi
  3. C) Seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi
  4. D) Üst kademe kamu görevlisi atama yetkisi
  5. E) Uluslararası antlaşmaları onaylama yetkisi
Cevabı göster

Cevap: C) Seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz; bu yetki soruşturma açılmasıyla birlikte askıya alınır.

Soru 3

Meclis soruşturması, Anayasa hukukunda nasıl tanımlanmaktadır?

  1. A) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumluluğunu araştıran, yaptırımı Yüce Divan olan denetim aracı
  2. B) Meclisin cumhurbaşkanını siyaseten denetlediği ve sonucunda güvensizlik oyu yaptırımının uygulandığı bir siyasi denetim aracı
  3. C) TBMM'nin kamu kurumlarını mali yönden denetlediği ve yaptırımı Sayıştay kararıyla belirlenen bağımsız bir bütçe denetim aracı
  4. D) Cumhurbaşkanı hakkında siyasi sorumluluk araştırılmasını sağlayan ve sonucunda görevden uzaklaştırma yaptırımı doğuran bir meclis işlemi
  5. E) Milletvekillerinin bakanlara sözlü soru yöneltmesini ve bakanlardan sözlü yanıt almasını sağlayan olağan bir meclis denetim mekanizması
Cevabı göster

Cevap: A) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumluluğunu araştıran, yaptırımı Yüce Divan olan denetim aracı

Meclis soruşturması; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumluluklarının araştırılmasını sağlayan, yaptırımı Yüce Divan olan bir Meclis denetim aracıdır.

Soru 4

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) YSK, seçimlere ilişkin şikâyet ve itirazları kesin olarak karara bağlar.
  2. B) YSK, TBMM üyeleri ve Cumhurbaşkanının seçim tutanaklarını kabul eder.
  3. C) YSK, seçim kanunlarını çıkarma yetkisine sahiptir.
  4. D) YSK, seçim çevrelerini ve her çevreden çıkacak milletvekili sayısını belirler.
  5. E) YSK, seçimlerin düzenli yönetimini sağlama görevini üstlenir.
Cevabı göster

Cevap: C) YSK, seçim kanunlarını çıkarma yetkisine sahiptir.

Seçim kanunlarını çıkarma yetkisi TBMM'ye aittir; YSK bu yetkiye sahip değildir.

Soru 5

İkinci döneminde bulunan bir Cumhurbaşkanı, aşağıdaki hangi koşulda üçüncü kez Cumhurbaşkanlığına aday olabilir?

  1. A) Cumhurbaşkanının bizzat seçimlerin yenilenmesine karar vermesi hâlinde
  2. B) Anayasa Mahkemesi'nin seçimlerin iptaline karar vermesi hâlinde
  3. C) Mevcut döneminin yarısını doldurmadan görevden ayrılması hâlinde
  4. D) TBMM'nin erken seçim kararı alması hâlinde
  5. E) Kamuoyu yoklamalarında destek oranının belirli bir eşiği aşması hâlinde
Cevabı göster

Cevap: D) TBMM'nin erken seçim kararı alması hâlinde

İkinci döneminde bulunan Cumhurbaşkanı normalde bir daha aday olamaz; ancak TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilirse bu kısıtlama kalkar ve Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Soru 6

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde, milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından kim, hangi organa karşı sorumludur?

  1. A) Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanına karşı
  2. B) Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesine karşı
  3. C) Millî Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanına karşı
  4. D) Bakanlar Kurulu, TBMM'ye karşı
  5. E) Cumhurbaşkanı, TBMM'ye karşı
Cevabı göster

Cevap: E) Cumhurbaşkanı, TBMM'ye karşı

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Cumhurbaşkanı, TBMM'ye karşı sorumludur.

Soru 7

Yürürlükteki Anayasaya göre, görev döneminde suç işlediği iddia edilen bir Cumhurbaşkanı, görevden ayrıldıktan sonra nasıl yargılanır?

  1. A) Olağan ceza mahkemelerinde genel hükümlere göre yargılanır; özel Yüce Divan usulü görevle birlikte ortadan kalkar.
  2. B) Özel Yüce Divan usulü işletilemez; ancak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla denetim yapılabilir.
  3. C) Kendisine isnat edilen fiiller bakımından özel Yüce Divan usulü, görev sona erse dahi geçerliliğini korur.
  4. D) Görev süresiyle sınırlı tam dokunulmazlık gereği bu fiillerden ötürü sonradan kovuşturma yürütülemez.
  5. E) Sadece vatana ihanet niteliğindeki fiiller bakımından Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesine sevk edilebilir.
Cevabı göster

Cevap: C) Kendisine isnat edilen fiiller bakımından özel Yüce Divan usulü, görev sona erse dahi geçerliliğini korur.

Yürürlükteki Anayasaya göre, Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar bakımından özel Yüce Divan usulü görev bittikten sonra da geçerliliğini korur.

Soru 8

Cumhurbaşkanı hakkındaki cezai soruşturma sürecinde hangi aşamada TBMM üye tam sayısının 'beşte üç' çoğunluğunun gizli oyu aranmaktadır?

  1. A) Soruşturma açılmasına karar verilmesi
  2. B) Komisyon üyelerinin seçimi
  3. C) Yüce Divana sevk kararının alınması
  4. D) Soruşturma açılması talebine ilişkin önergenin verilmesi
  5. E) Soruşturma raporunun Genel Kurulda oylanması
Cevabı göster

Cevap: A) Soruşturma açılmasına karar verilmesi

Soruşturma açılması talebinde salt çoğunluk (301), soruşturma açılmasına karar verilmesinde beşte üç (360) ve Yüce Divana sevkte üçte iki (400) gizli oy aranır. Beşte üç eşiği soruşturma açılma kararına aittir.

Soru 9

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bir bakanın Yüce Divana sevk edilebilmesi için kaç milletvekilinin gizli oyu gerekmektedir?

  1. A) En az 301 (salt çoğunluk)
  2. B) En az 400 (üçte iki çoğunluk)
  3. C) En az 450 (dörtte üç çoğunluk)
  4. D) En az 200 (üçte bir çoğunluk)
  5. E) En az 360 (beşte üç çoğunluk)
Cevabı göster

Cevap: B) En az 400 (üçte iki çoğunluk)

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın Yüce Divana sevki için TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin (600 üzerinden 400) gizli oyuna ihtiyaç vardır.

Soru 10

Uluslararası antlaşmalar bağlamında Cumhurbaşkanının görevi ile TBMM'nin yetkisi nasıl ayrışmaktadır?

  1. A) Antlaşmaları müzakere etmek TBMM'nin, onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanının görevidir.
  2. B) Antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak münhasıran TBMM'nin, uygun bulmak Cumhurbaşkanının yetkisidir.
  3. C) Hem onaylama hem yayımlama yetkisi TBMM'ye aittir; Cumhurbaşkanının bu süreçte rolü yoktur.
  4. D) Antlaşmaları onaylamak TBMM'nin, yayımlamak ise Resmî Gazete Müdürlüğünün görevidir.
  5. E) Antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanının; onaylamayı uygun bulmak TBMM'nin yetkisidir.
Cevabı göster

Cevap: E) Antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanının; onaylamayı uygun bulmak TBMM'nin yetkisidir.

Uluslararası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanına ait görevlerdir. TBMM ise onaylama işlemini uygun bulma yetkisine sahiptir; bu iki işlev farklı organlara paylaştırılmıştır.

Soru 11

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan Yüce Divana sevk edildiğinde görevi ne zaman sona erer?

  1. A) Yüce Divana sevk kararıyla birlikte kendiliğinden
  2. B) Yüce Divan mahkûmiyet kararı verdikten sonra
  3. C) Sevk kararının ardından Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınmasıyla
  4. D) TBMM'nin ayrıca görevden alma kararı almasıyla
  5. E) Anayasa Mahkemesi'nin göreve devam yasağı koymasıyla
Cevabı göster

Cevap: A) Yüce Divana sevk kararıyla birlikte kendiliğinden

Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer; ayrıca bir görevden alma işlemine gerek yoktur.

Soru 12

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gereken çoğunluk eşiği aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A) Üye tam sayısının salt çoğunluğu (301 oy)
  2. B) Üye tam sayısının beşte üçü (360 oy)
  3. C) Üye tam sayısının dörtte üçü (450 oy)
  4. D) Üye tam sayısının üçte ikisi (400 oy)
  5. E) Üye tam sayısının üçte biri (200 oy)
Cevabı göster

Cevap: B) Üye tam sayısının beşte üçü (360 oy)

Anayasaya göre TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla yani 360 oyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Seçimleri yenileme yetkisi hem TBMM'ye hem de Cumhurbaşkanına aittir.

Soru 13

Parlamento kararlarını resmî olarak yayımlamak kimin görevidir?

  1. A) Cumhurbaşkanı
  2. B) Başbakan
  3. C) TBMM Başkanı
  4. D) Anayasa Mahkemesi Başkanı
  5. E) Cumhurbaşkanı yardımcısı
Cevabı göster

Cevap: C) TBMM Başkanı

Meclis (parlamento) kararlarını yayımlamak, Cumhurbaşkanının değil TBMM Başkanının görevidir. Cumhurbaşkanı kanunları yayımlar; parlamento kararlarının yayımı TBMM Başkanına aittir.

Soru 14

Cumhurbaşkanı hakkında cezai soruşturma sürecini başlatmak için TBMM'de nasıl bir önerge verilmesi gerekmektedir?

  1. A) TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin imzaladığı önerge
  2. B) TBMM üye tam sayısının beşte üçünün imzaladığı önerge
  3. C) TBMM üye tam sayısının üçte birinin imzaladığı önerge
  4. D) TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önerge
  5. E) TBMM üye tam sayısının dörtte birinin imzaladığı önerge
Cevabı göster

Cevap: D) TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önerge

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılması talebinin ilk adımı, TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergedir. Bu, üçte iki ya da beşte üç gibi daha yüksek eşiklerden düşüktür.

Soru 15

2017 anayasa değişikliklerinden önceki düzenlemeye göre, görev döneminde suç işlediği iddia edilen Cumhurbaşkanı görevden ayrıldıktan sonra Yüce Divan usulüne tabi tutulabilir miydi?

  1. A) Evet; özel Yüce Divan usulü görev sona erdikten sonra da aynen uygulanmaya devam ederdi.
  2. B) Hayır; bu usul görev süresiyle sınırlıydı ve görev bittikten sonra özel hüküm uygulanmazdı.
  3. C) Evet; ancak bu usul yalnızca vatana ihanet suçuyla sınırlı biçimde işletilirdi.
  4. D) Hayır; görevdeki Cumhurbaşkanına karşı hiçbir biçimde cezai soruşturma açılamazdı.
  5. E) Evet; fakat ancak Anayasa Mahkemesinin izniyle ve genel hükümlere göre yargılanabilirdi.
Cevabı göster

Cevap: B) Hayır; bu usul görev süresiyle sınırlıydı ve görev bittikten sonra özel hüküm uygulanmazdı.

2017 öncesi eski düzenlemeye göre, Cumhurbaşkanının görev döneminde işlediği iddia edilen suçlar için özel Yüce Divan hükmü görev bittikten sonra uygulanmazdı. Bu durum yürürlükteki düzenlemeden farklıdır.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Vatandaşlık dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları