Taşra teşkilatı: il (vali), ilçe (kaymakam), bucak; yetki genişliği ilkesi ve yetki devri Soruları

KPSS Vatandaşlık · 17 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Yetki devri kavramı aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanabilir?

  1. A) Üst makamın astın kararını onaylayarak ortak irade oluşturması
  2. B) Karar alma yetkisinin üst makamdan ayrılarak ast makama geçmesi
  3. C) Valinin merkeze danışmadan merkez adına karar alması
  4. D) Merkezi idarenin yerel yönetimleri denetim altında tutması
  5. E) Bir konudaki yetkinin yasayla düzenlenerek idari birime verilmesi
Cevabı göster

Cevap: B) Karar alma yetkisinin üst makamdan ayrılarak ast makama geçmesi

Yetki devrinde karar alma yetkisi devreden makamdan (üst) ayrılır ve devredilen makama (ast) geçer; yetki artık üstte değil asttadır.

Soru 2

Aşağıdaki görevlilerden hangisi merkezi idarenin taşra teşkilatı içinde değil, yerel yönetimler içinde yer alır?

  1. A) Kaymakam
  2. B) İl idare kurulu üyesi
  3. C) Köy muhtarı
  4. D) İl idare şube başkanı
  5. E) Bölge idaresi amiri
Cevabı göster

Cevap: C) Köy muhtarı

Köy muhtarı, merkezi idarenin taşra teşkilatına değil yerel yönetimler içinde köy idaresine dahildir. Kaymakam, il idare kurulu üyesi ve il idare şube başkanı ise merkezi idarenin taşra teşkilatı mensuplarıdır.

Soru 3

Valinin hukuki statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Vali, devlet tüzel kişiliğini değil yalnızca kendi kişisel yetkisini temsil eder.
  2. B) Vali, il halkı tarafından doğrudan seçimle göreve gelen bir makamdır.
  3. C) Vali, yerel yönetim organı sıfatıyla il genel meclisine karşı sorumludur.
  4. D) Vali, devlet tüzel kişiliğini temsil eder; göreviyle ilgili yetkileri kanunla düzenlenir.
  5. E) Valinin görev süresi anayasayla 5 yıl olarak belirlenmiştir.
Cevabı göster

Cevap: D) Vali, devlet tüzel kişiliğini temsil eder; göreviyle ilgili yetkileri kanunla düzenlenir.

Vali, merkezi idarenin taşradaki temsilcisi olarak devlet tüzel kişiliğini temsil eder; göreviyle ilgili yetkileri 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu gibi kanunlarla düzenlenir.

Soru 4

İlçe idaresinin Türk idare sistemi içindeki yeri aşağıdakilerden hangisiyle doğru ifade edilmektedir?

  1. A) Mahalli idare kapsamındadır ve tüzel kişiliği vardır.
  2. B) Merkezi idarenin başkent teşkilatı içinde yer alır.
  3. C) Hem merkezi idare hem de mahalli idare içinde eş zamanlı olarak yer alır.
  4. D) Yerel yönetimler içinde sayılmakla birlikte merkezi idarenin denetimine tabidir.
  5. E) Merkezi idarenin taşra teşkilatında yer alır ve mahalli idare değildir.
Cevabı göster

Cevap: E) Merkezi idarenin taşra teşkilatında yer alır ve mahalli idare değildir.

İlçe idaresi, merkezi idarenin taşra teşkilatı içindedir ve yerel yönetim (mahalli idare) değildir.

Soru 5

Memurlara verilen mazeret iznini, ilçe düzeyinde kim verme yetkisine sahiptir?

  1. A) Kaymakam
  2. B) Vali
  3. C) Kurumun genel müdürü
  4. D) İçişleri Bakanı
  5. E) İlçe belediye başkanı
Cevabı göster

Cevap: A) Kaymakam

Mazeret iznini ilde vali, ilçede kaymakam verir. İlçe düzeyinde bu yetki kaymakamdadır.

Soru 6

Yetki genişliği ilkesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Yetki genişliği anayasal değil, kanuni düzeyde bir düzenlemedir.
  2. B) Yetki genişliğinde taşraya devredilen yetkilerde merkeze hesap verme yükümlülüğü sona erer.
  3. C) Yetki genişliği 1961 Anayasası'nda yer almış, 1982 Anayasası'nda kaldırılmıştır.
  4. D) Yetki genişliği 1982 Anayasası'nda düzenlenmiş olup merkeze hesap verme yükümlülüğü sürer.
  5. E) Yetki genişliği, taşra örgütlerinin merkezden bağımsızlaşması demektir.
Cevabı göster

Cevap: D) Yetki genişliği 1982 Anayasası'nda düzenlenmiş olup merkeze hesap verme yükümlülüğü sürer.

Yetki genişliği ilkesi 1982 Anayasası'nda açıkça düzenlenmiştir; yetkiler taşraya devredilse de merkeze hesap verme yükümlülüğü sürer.

Soru 7

Türk hukuku açısından belediye kurulması zorunlu olan yerler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

  1. A) Sadece il merkezlerinde
  2. B) Nüfusu 2.000'i aşan yerleşim birimlerinde
  3. C) İl ve ilçe merkezlerinde
  4. D) İl, ilçe ve bucak merkezlerinde
  5. E) Nüfusu 5.000'i aşan yerleşim birimlerinde
Cevabı göster

Cevap: C) İl ve ilçe merkezlerinde

Kanun gereği il ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur; bu kural bucak merkezlerini kapsamamaktadır.

Soru 8

"Taşra örgütünde valinin, merkeze danışmadan merkez adına karar alıp uygulayabilmesi" hangi ilkenin tanımıdır?

  1. A) Yetki devri
  2. B) Yerinden yönetim
  3. C) İdari vesayet
  4. D) Hiyerarşi
  5. E) Yetki genişliği
Cevabı göster

Cevap: E) Yetki genişliği

Yetki genişliği (deconcentration), valinin merkeze danışmaksızın merkez adına karar alabilmesini ifade eden ilkedir; bu sayede merkezden yönetimin bürokrasi ve kırtasiye gibi sakıncaları giderilir.

Soru 9

"Üst makamın ast makam ve memurlar üzerinde sahip olduğu, başkent ile taşra bütünlüğünü sağlayan hukuki denetim gücü" aşağıdaki kavramlardan hangisiyle tanımlanır?

  1. A) Hiyerarşi
  2. B) Yetki genişliği
  3. C) İdari vesayet
  4. D) Yetki devri
  5. E) Yerinden yönetim
Cevabı göster

Cevap: A) Hiyerarşi

Hiyerarşi, üst makamın ast makam ve memurlar üzerinde sahip olduğu hukuki güçtür ve Bakan–Vali, Vali–Kaymakam ilişkisi örnek gösterilebilir.

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetimin değil, merkezi idarenin taşra teşkilatının yürütme organıdır?

  1. A) Büyükşehir belediye başkanı
  2. B) Vali
  3. C) İlçe belediye başkanı
  4. D) Köy muhtarı
  5. E) Mahalle muhtarı
Cevabı göster

Cevap: B) Vali

Vali, il genel idaresinin başı olarak merkezi idarenin taşra teşkilatının yürütme organıdır.

Soru 11

İl genel idaresinin organları aşağıdakilerden hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

  1. A) Vali, il genel meclisi ve il encümeni
  2. B) Kaymakam, ilçe idare kurulu ve ilçe idare şube başkanlıkları
  3. C) Vali, il idare kurulu ve il idare şube başkanlıkları
  4. D) Vali, il özel idaresi ve bölge müdürlükleri
  5. E) Vali, belediye encümeni ve il idare şube başkanlıkları
Cevabı göster

Cevap: C) Vali, il idare kurulu ve il idare şube başkanlıkları

İl genel idaresi; vali, il idare kurulu ve il idare şube başkanlıklarından oluşur. Kaymakam ile ilçe idare kurulundan oluşan yapı ise ilçe idaresine aittir.

Soru 12

5216 sayılı Kanun'a göre bir ilde büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için aranan temel nüfus koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İl merkez ilçesinin nüfusunun 100.000'den fazla olması
  2. B) İlin toplam nüfusunun 750.000'den fazla olması
  3. C) İl merkez nüfusunun 500.000'den fazla olması
  4. D) İlin toplam nüfusunun 250.000'den fazla olması
  5. E) İlde nüfusu 50.000'i aşan en az iki ilçe bulunması
Cevabı göster

Cevap: B) İlin toplam nüfusunun 750.000'den fazla olması

6360 sayılı Kanun ile değişik 5216 sayılı Kanun'a göre toplam nüfusu 750.000'den fazla olan illerin il belediyeleri, kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. Esas alınan ölçüt ilin toplam nüfusudur.

Soru 13

Valinin il özel idaresi kapsamındaki yetki devrine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Vali, il özel idaresinin tüzel kişiliğini değil devleti temsil eder.
  2. B) Vali, il özel idaresinin başı olmayıp dışarıdan atanan bir denetçidir.
  3. C) Vali, il özel idaresinin başı olup yetkilerini kaymakamlara da devredebilir.
  4. D) Valinin il özel idaresindeki yetki devri İçişleri Bakanlığı onayına bağlıdır.
  5. E) Vali, yetkilerini kaymakamlara değil belediye başkanlarına devredebilir.
Cevabı göster

Cevap: C) Vali, il özel idaresinin başı olup yetkilerini kaymakamlara da devredebilir.

Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir; görev ve yetkilerinin bir kısmını vali yardımcılarına, il özel idaresi yöneticilerine ve kaymakamlara devredebilir.

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi merkezi idarenin taşra organı değil, mahalli idarenin bir organıdır?

  1. A) Bucak komisyonu
  2. B) İlçe idare kurulu
  3. C) Kaymakam
  4. D) İl idare şube başkanlığı
  5. E) Köy derneği
Cevabı göster

Cevap: E) Köy derneği

Köy derneği, köy idaresinin yani mahalli idarenin bir organıdır. Bucak komisyonu, ilçe idare kurulu, kaymakam ve il idare şube başkanlığı ise merkezi idarenin taşra organlarıdır.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi atama yoluyla değil, doğrudan seçimle göreve gelen bir mahalli idare yöneticisidir?

  1. A) İl valisi
  2. B) Belediye başkanı
  3. C) İl emniyet müdürü
  4. D) İl mal müdürü
  5. E) İlçe kaymakamı
Cevabı göster

Cevap: B) Belediye başkanı

Belediye başkanı, mahalli idarenin başı olup halk tarafından doğrudan seçimle göreve gelir. İl valisi, ilçe kaymakamı, il emniyet müdürü ve il mal müdürü ise merkezi idarenin atamayla göreve gelen görevlileridir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Vatandaşlık dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları