Seçim sistemi ve ilkeleri: genel-eşit-gizli-serbest-tek dereceli-açık sayım oy; d'Hondt yöntemi ve seçim barajı (yüzde 7) Soruları

KPSS Vatandaşlık · 15 özgün soru · açıklamalı çözümler

Seçim sistemi ve ilkeleri: genel-eşit-gizli-serbest-tek dereceli-açık sayım oy; d'Hondt yöntemi ve seçim barajı (yüzde 7) — Konu Özeti

KPSS Vatandaşlık kapsamında Seçim sistemi ve ilkeleri: genel-eşit-gizli-serbest-tek dereceli-açık sayım oy; d'Hondt yöntemi ve seçim barajı (yüzde 7) konusunda bilmen gereken 16 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.

Örnek Sorular

Soru 1

Seçim kanunlarındaki değişiklikler yürürlüğe girdikten ne kadar süre sonra uygulanabilir?

  1. A) En az bir yıl geçmesi gerekir.
  2. B) En az altı ay geçmesi gerekir.
  3. C) Değişiklik kanunlaştığı anda seçimlere uygulanabilir.
  4. D) Bir sonraki seçim döneminden itibaren en az iki yıl beklenmesi şarttır.
  5. E) Yüksek Seçim Kurulu'nun onayıyla derhal uygulamaya girilebilir.
Cevabı göster

Cevap: A) En az bir yıl geçmesi gerekir.

Seçimlerle ilgili yasal düzenlemeler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl geçmeden uygulanamaz. Bu kural, seçim öncesi keyfi değişikliklerin önüne geçmeyi amaçlar.

Soru 2

Aşağıdaki seçim ilkesi tanımlarından hangisi yanlış eşleştirilmiştir?

  1. A) Genel oy — ırk, cinsiyet, servet ayrımı gözetilmeksizin herkesin oy kullanabilmesi
  2. B) Eşit oy — her seçmenin yalnızca bir oy hakkına sahip olması
  3. C) Gizli oy — seçmenin oyunu başkalarından gizleyerek kullanması
  4. D) Serbest oy — seçmenin baskı ve etki altında kalmadan oy kullanması
  5. E) Serbest-rekabetçi seçim — yalnızca devlet destekli partilerin seçime katılabilmesi
Cevabı göster

Cevap: E) Serbest-rekabetçi seçim — yalnızca devlet destekli partilerin seçime katılabilmesi

Serbest-rekabetçi seçim; kişi ve partilere yasak konmamasını ve propaganda serbestliğini gerektirir — yalnızca devlet destekli partilere izin verilmesi bu ilkeyle doğrudan çelişir.

Soru 3

1982 Anayasası'nın 67. maddesine göre seçimler ve halk oylaması hangi denetim altında yapılmaktadır?

  1. A) Yürütme organının denetimi altında
  2. B) Yargı yönetim ve denetimi altında
  3. C) TBMM bünyesindeki seçim komisyonlarının denetimi altında
  4. D) Cumhurbaşkanlığı makamının gözetimi altında
  5. E) Siyasi partilerin ortak denetim kurulunun gözetimi altında
Cevabı göster

Cevap: B) Yargı yönetim ve denetimi altında

1982 Anayasası'nın 67. maddesine göre seçimler ve halk oylaması; serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.

Soru 4

Seçmenin kimi seçtiğinin üçüncü kişilerce görülebildiği 'açık oy-gizli tasnif' sistemi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Gizli oy ilkesini tam anlamıyla karşılayan bir sistemdir.
  2. B) Seçmenin serbest oy hakkını güvence altına alan bir sistemdir.
  3. C) Seçmen baskıdan korunamaz; gizli oyun amacına aykırıdır.
  4. D) Açık sayım ve döküm ilkesiyle özdeş bir uygulamadır.
  5. E) Sayım aşamasının kamuya açık olması yeterli güvenceyi sağlar.
Cevabı göster

Cevap: C) Seçmen baskıdan korunamaz; gizli oyun amacına aykırıdır.

Açık oy-gizli tasnif sisteminde seçmenin kimi seçtiği görülebildiğinden, gizli oy ilkesinin amacı olan baskıdan koruma sağlanamaz; bu nedenle 'seçmen baskıdan korunamaz' yargısı doğrudur.

Soru 5

TBMM'nin oluşumundaki seçim sistemi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) TBMM, iki turlu ve iki dereceli seçim sistemine göre oluşturulur.
  2. B) TBMM, iki turlu ve tek dereceli seçim sistemine göre oluşturulur.
  3. C) TBMM, tek turlu ve iki dereceli seçim sistemine göre oluşturulur.
  4. D) TBMM, tek turlu ve tek dereceli seçim sistemine göre oluşturulur.
  5. E) Tek turlu seçim, anayasada sayılan temel seçim ilkelerinden biridir.
Cevabı göster

Cevap: D) TBMM, tek turlu ve tek dereceli seçim sistemine göre oluşturulur.

TBMM tek turlu ve tek dereceli seçim sistemine göre oluşturulur. Tek turlu seçim bir seçim ilkesi değil, bir seçim yöntemidir; bu nedenle anayasadaki temel seçim ilkeleri arasında sayılmaz.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi demokratik devletin zorunlu seçim ilkelerinden biri değildir?

  1. A) Halkın vetosu
  2. B) Gizli oy
  3. C) Genel oy
  4. D) Eşit oy
  5. E) Açık sayım ve döküm
Cevabı göster

Cevap: A) Halkın vetosu

Halkın vetosu, yarı-doğrudan demokrasinin bir aracıdır ve demokratik devletin zorunlu seçim ilkeleri arasında yer almaz. Genel oy, gizli oy, eşit oy ve açık sayım-döküm ise demokratik seçimin vazgeçilmez ilkeleridir.

Soru 7

Türkiye'deki milletvekili genel seçimlerinde uygulanan seçim barajına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A) Yüzde 5 ülke barajını aşamayan partiler ve bağımsız adaylar milletvekili çıkaramaz.
  2. B) Yüzde 7 ülke barajını aşamayan siyasi partiler milletvekili çıkaramaz; bağımsız adaylar bu baraja tabi değildir.
  3. C) Yüzde 10 ülke barajını aşamayan partiler milletvekili çıkaramaz; bağımsız adaylar da aynı baraja tabidir.
  4. D) Yüzde 7 ülke barajı hem siyasi partiler hem de seçime bağımsız katılan adaylar için geçerlidir.
  5. E) Yüzde 3 seçim çevresi barajını aşamayan siyasi partiler ve bağımsız adaylar parlamentoya giremez.
Cevabı göster

Cevap: B) Yüzde 7 ülke barajını aşamayan siyasi partiler milletvekili çıkaramaz; bağımsız adaylar bu baraja tabi değildir.

Türkiye'de ülke geneli seçim barajı yüzde 7'dir; bu barajı geçemeyen siyasi partiler milletvekili çıkaramaz. Bağımsız adaylar bu baraja tabi değildir.

Soru 8

Türkiye'de 'gizli oy, açık sayım ve döküm' ilkesinin ilk kez uygulandığı seçim hangisidir?

  1. A) 1946 genel seçimleri
  2. B) 1954 genel seçimleri
  3. C) 1950 genel seçimleri
  4. D) 1961 anayasa referandumu
  5. E) 1973 genel seçimleri
Cevabı göster

Cevap: C) 1950 genel seçimleri

Gizli oy, açık sayım-döküm ilkesi 1950 yılında kabul edilmiş ve Türkiye'nin ilk demokratik seçimi sayılan 14 Mayıs 1950 genel seçimlerinde ilk kez uygulanmıştır.

Soru 9

Türkiye'de seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürüten kuruluşlar hangileridir?

  1. A) Adalet Bakanlığı ile bağlı il müdürlükleri
  2. B) Cumhurbaşkanlığı Seçim Koordinasyon Kurulu ile il valilikleri
  3. C) TBMM Seçim Komisyonu ile Yargıtay Başkanlığı
  4. D) İl ve İlçe Seçim Kurulları ile Yüksek Seçim Kurulu
  5. E) Siyasi partilerin oluşturduğu müşterek seçim komitesi
Cevabı göster

Cevap: D) İl ve İlçe Seçim Kurulları ile Yüksek Seçim Kurulu

Seçimlerin genel yönetim ve denetimi; yargı organı niteliğindeki İl ve İlçe Seçim Kurulları ile bunların bağlı olduğu üst kademedeki Yüksek Seçim Kurulu tarafından yürütülür.

Soru 10

Açık sayım ve döküm ilkesinin temel amacı nedir?

  1. A) Seçmenin kimliğini koruma altına almak
  2. B) Oy kullanma sürecinin hızlandırılmasını sağlamak
  3. C) Seçmenlerin oy tercihlerini eşit biçimde dağıtmak
  4. D) Seçmen kütüklerinin güncel tutulmasını güvence altına almak
  5. E) Seçimlere hile karıştırılmasını önlemek
Cevabı göster

Cevap: E) Seçimlere hile karıştırılmasını önlemek

Açık sayım ve döküm ilkesi, oyların kamuoyunun şahitliğinde açılıp sayılmasını ve tasnif edilmesini öngörür; bu sayede seçim hilelerinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Soru 11

TBMM seçimleri kaç yılda bir yapılır ve bu seçimleri denetleyen kurum hangisidir?

  1. A) Beş yılda bir — Yüksek Seçim Kurulu
  2. B) Dört yılda bir — Anayasa Mahkemesi
  3. C) Dört yılda bir — Yüksek Seçim Kurulu
  4. D) Beş yılda bir — Danıştay
  5. E) Altı yılda bir — İçişleri Bakanlığı
Cevabı göster

Cevap: A) Beş yılda bir — Yüksek Seçim Kurulu

TBMM seçimleri beş yılda bir yapılır; seçimlerin yargısal gözetim ve denetimi Yüksek Seçim Kurulu tarafından yürütülür.

Soru 12

Türkiye'de milletvekili genel seçimlerinde hangi temsil yöntemi uygulanmaktadır?

  1. A) En büyük artık usulü
  2. B) D'Hondt yöntemi
  3. C) Sainte-Laguë yöntemi
  4. D) İki turlu çoğunluk sistemi
  5. E) Tek transferli oy yöntemi
Cevabı göster

Cevap: B) D'Hondt yöntemi

Türkiye'de milletvekili genel seçimlerinde D'Hondt yöntemi uygulanmaktadır; en büyük artık usulü değil.

Soru 13

Türkiye'de hem tek dereceli seçim sistemine hem de çok partili sisteme geçilen yıl hangisidir?

  1. A) 1924
  2. B) 1931
  3. C) 1946
  4. D) 1950
  5. E) 1960
Cevabı göster

Cevap: C) 1946

Türkiye'de tek dereceli seçim sistemine ve çok partili siyasi hayata ilk kez 1946 yılında geçilmiştir; 1950 seçimi ise gizli oy ilkesini getirmiştir.

Soru 14

1982 Anayasası'nda seçmen yaşı kaç olarak belirlenmiştir ve bu düzenleme hangi yılda yapılmıştır?

  1. A) 21 yaş — 1982 Anayasası'nın ilk haliyle
  2. B) 20 yaş — 1987 değişikliğiyle
  3. C) 16 yaş — 2010 değişikliğiyle
  4. D) 18 yaş — 1995 değişikliğiyle
  5. E) 18 yaş — Anayasa'nın 1982'deki ilk metninde
Cevabı göster

Cevap: D) 18 yaş — 1995 değişikliğiyle

Seçmen yaşı, 1982 Anayasası'nın 67. maddesinde yapılan 1995 değişikliğiyle 18 olarak belirlenmiştir.

Soru 15

Tek dereceli seçim sisteminin ayırt edici özelliği nedir?

  1. A) Seçmenlerin önce yerel temsilcileri, ardından bu temsilciler aracılığıyla milletvekillerini seçmesi
  2. B) Her seçmenin birden fazla oy kullanabilmesi
  3. C) Seçim sonuçlarının iki aşamada kesinleşmesi
  4. D) Seçmenlerin temsilcilerini herhangi bir aracı olmaksızın doğrudan seçmesi
  5. E) Seçimin yalnızca kent merkezlerinde yapılması
Cevabı göster

Cevap: D) Seçmenlerin temsilcilerini herhangi bir aracı olmaksızın doğrudan seçmesi

Tek dereceli seçimde seçmenler, temsilcilerini ikinci derece seçmenler gibi herhangi bir aracı olmaksızın doğrudan seçer.

Üye olmadan örnek testi çöz → Ücretsiz hesap aç — Vatandaşlık dahil tüm konularda sınırsız soru çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları