Medeni hukuk dalları ve TMK temelleri: kişiler, aile (evlilik, velayet, vesayet), miras, eşya hukuku Soruları
KPSS Vatandaşlık · 13 özgün soru · açıklamalı çözümler
Medeni hukuk dalları ve TMK temelleri: kişiler, aile (evlilik, velayet, vesayet), miras, eşya hukuku — Konu Özeti
KPSS Vatandaşlık kapsamında Medeni hukuk dalları ve TMK temelleri: kişiler, aile (evlilik, velayet, vesayet), miras, eşya hukuku konusunda bilmen gereken 15 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Türk Medeni Kanunu'na göre evlat edinmede eşlerin en az 5 yıl evli veya 30 yaşını doldurmuş olması, evlat ile arada en az 18 yaş fark bulunması ve çocuğun en az 1 yıl bakılıp eğitilmiş olması aranır.
TMK m.2/1'e göre herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.
Miras hukukunda muris mirası bırakan, varis mirasçı, tereke ise kişinin ölümü anındaki mal varlığı ve borçlarının bütünü olup mirasçılara intikal eder.
Vesayet, korunmaya muhtaç kişilerin korunmasına ilişkin hukuk kurumudur ve velayet altında bulunmayan her küçük çocuk vesayet altına alınır.
Evlenmeyle ergin olan evli genç velayet ve vesayetten kurtularak bağımsız hukuki işlem ehliyeti kazanır; olağan evlenme yaşı 17 (veli izniyle), olağanüstü durumda mahkeme kararıyla 16 yaşına indirilebilir.
Aile hukuku evlenme, nişanlılık, boşanma, eşler arası mal rejimleri, velayet, vesayet, evlat edinme ve soy bağı gibi aile ilişkilerini düzenler.
Üst soy-alt soy hısımlığı birbirinin soyundan gelen kişiler arasındaki akrabalıktır (anne-çocuk, dede-torun); kardeşler arasındaki ilişki ise yan soy hısımlığıdır.
Kişiler hukuku; kişilerin türlerini, ehliyetlerini, hısımlığını, yerleşim yerini, kişiliğin başlangıç ve sona ermesini ile korunmasını düzenler, evlilik ise kişiler hukukuna değil aile hukukuna girer.
Mülkiyet hakkı; sahibine eşya üzerinde kullanma, semerlerinden yararlanma ve hukuk düzeninin sınırları içinde tasarrufta bulunma yetkisi veren tam ayni haktır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda aile hukuku bölümleri evlenme, nafaka, velayet ve boşanmadır; hısımlık bu bölümler arasında yer almaz.
İhkak-ı hak (kendine yardım hakkı) kişinin kendi hakkını bizzat güç kullanarak korumasıdır; örneğin otelcinin ödenmeyen ücret için müşterinin eşyası üzerinde hapis hakkı kullanması.
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemeleridir, vesayet görevini yürüten kişiye vasi denir ve vesayeti öğrenen nüfus memuru, idari makam, noter ve mahkemeler durumu yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür.
16 yaşını doldurmuş erkek veya kadının olağanüstü durumda pek önemli bir nedenle evlenmesine izin verme yetkisi Cumhuriyet savcılığına değil aile mahkemesine aittir.
Medeni hukuk (Türk Medeni Kanunu) dört alt dala ayrılır: kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku ve eşya hukuku.
Normal koşullarda gerçek kişiler, kısıtlı olmamak ve ayırt etme gücüne sahip olmak şartıyla 18 yaşını doldurunca ergin (reşit) sayılır.
Örnek Sorular
Soru 1
Kişiler hukuku ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Evlilik kurumunu doğrudan düzenler
B) Kişilik haklarının korunmasını kapsar
C) Hısımlık ilişkilerini konu edinir
D) Kişilerin hak ehliyetini düzenler
E) Yerleşim yeri kurallarını belirler
Cevabı göster
Cevap: A) Evlilik kurumunu doğrudan düzenler
Kişiler hukuku; ehliyet, hısımlık, yerleşim yeri, kişiliğin başlangıcı ve sona ermesi ile korunmasını düzenler.
Soru 2
Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken hangi ilkeye uymak zorundadır?
A) Eşitlik ilkesi
B) Dürüstlük kuralı
C) Hakkaniyet ilkesi
D) Yasallık ilkesi
E) Serbest irade ilkesi
Cevabı göster
Cevap: B) Dürüstlük kuralı
TMK m.2/1 açıkça 'herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır' hükmünü içerir. Bu kural, medeni hukukun temel ilkelerinden biridir.
Soru 3
Kişinin devlet yardımı beklemeksizin güç kullanarak kendi hakkını bizzat korumasına verilen hukuki ad aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hapis hakkı
B) Meşru müdafaa
C) İhkak-ı hak
D) Zorunluluk hali
E) Ön alım hakkı
Cevabı göster
Cevap: C) İhkak-ı hak
İhkak-ı hak (kendine yardım hakkı), kişinin kendi hakkını bizzat güç kullanarak korumasıdır. Hapis hakkı ise ihkak-ı hakkın somut bir örneğidir; meşru müdafaa ve zorunluluk hali ise ceza hukukuna ait farklı kavramlardır.
Soru 4
Türk Medeni Kanunu'na göre aşağıdaki seçeneklerden hangisi evlat edinme koşullarından biri değildir?
A) Eşlerin en az 5 yıl evli olması ya da 30 yaşını doldurmuş bulunması
B) Evlat edinen ile evlat edinilen arasında en az 18 yaş farkının bulunması
C) Çocuğun evlat edinilmeden önce en az 1 yıl bakılıp eğitilmiş olması
D) Evlat edinilen çocuğun 7 yaşını doldurmamış olması
E) Birlikte evlat edinmede eşlerin birlikte başvurmuş olması
Cevabı göster
Cevap: D) Evlat edinilen çocuğun 7 yaşını doldurmamış olması
TMK'ya göre evlat edinmede aranan koşullar şunlardır: eşlerin en az 5 yıl evli olması veya 30 yaşını doldurmuş bulunması, evlat ile arasında en az 18 yaş farkı ve çocuğun en az 1 yıl bakılıp eğitilmiş olması.
Soru 5
Miras hukukunda bir kimsenin ölümü anındaki mal varlığı ile borçlarının bütününü ifade eden ve mirasçılara intikal eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Muris
B) Varis
C) Miras payı
D) Saklı pay
E) Tereke
Cevabı göster
Cevap: E) Tereke
Tereke, kişinin ölümü anındaki mal varlığı ve borçlarının bütünüdür ve mirasçılara intikal eder.
Soru 6
Vesayet makamı olarak görev yapan mahkeme türü hangisidir?
A) Sulh hukuk mahkemesi
B) Asliye hukuk mahkemesi
C) Aile mahkemesi
D) İdare mahkemesi
E) Ticaret mahkemesi
Cevabı göster
Cevap: A) Sulh hukuk mahkemesi
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemeleridir. Vesayet görevini yürüten kişiye vasi denir. Vesayeti öğrenen nüfus memuru, noter ve mahkemeler durumu yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi aile hukukunun düzenlediği konular arasında yer almaz?
A) Eşler arasındaki yasal mal rejimleri
B) Taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkı
C) Velayet ve vesayet ilişkileri
D) Evlat edinme ve soybağı ilişkisi
E) Nişanlılık ve boşanma kurumları
Cevabı göster
Cevap: B) Taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkı
Aile hukuku; evlenme, nişanlılık, boşanma, eşler arası mal rejimleri, velayet, vesayet, evlat edinme ve soybağını düzenler. Taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkı ise aile hukukunun değil eşya hukukunun konusudur.
Soru 8
Birbirinin soyundan gelen kişiler arasındaki akrabalık türü ile kardeşler arasındaki akrabalık türü sırasıyla aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A) Yan soy hısımlığı — üst soy-alt soy hısımlığı
B) Sıhri hısımlık — kan hısımlığı
C) Üst soy-alt soy hısımlığı — yan soy hısımlığı
D) Kan hısımlığı — sıhri hısımlık
E) Birinci derece hısımlık — ikinci derece hısımlık
Cevabı göster
Cevap: C) Üst soy-alt soy hısımlığı — yan soy hısımlığı
Birbirinin soyundan gelen kişiler (anne-çocuk, dede-torun) arasındaki akrabalık üst soy-alt soy hısımlığıdır. Kardeşler ise ortak bir atadan gelip birbirinin soyundan gelmedikleri için yan soy hısımı sayılır.
Soru 9
Türk Medeni Kanunu'na göre velayet altında bulunmayan her küçük çocuğun korunmasına ilişkin hukuki kurum aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kayyımlık
B) Velayet
C) Yasal danışmanlık
D) Vesayet
E) Nafaka yükümlülüğü
Cevabı göster
Cevap: D) Vesayet
Vesayet, korunmaya muhtaç kişilerin korunmasına ilişkin bir hukuk kurumudur ve velayet altında bulunmayan her küçük çocuk vesayet altına alınır.
Soru 10
Eşya hukukunda sahibine; eşya üzerinde kullanma, semerelerinden yararlanma ve hukuk düzeninin sınırları içinde tasarrufta bulunma yetkisi veren tam ayni hak aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rehin hakkı
B) İntifa hakkı
C) Sükna hakkı
D) İrtifak hakkı
E) Mülkiyet hakkı
Cevabı göster
Cevap: E) Mülkiyet hakkı
Mülkiyet hakkı, sahibine eşyayı kullanma, semerelerinden yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi veren tam ayni haktır.
Soru 11
Türk Medeni Kanunu'na göre olağanüstü durumlarda pek önemli bir nedenin varlığı hâlinde kaç yaşındaki küçüklerin evlenmesine mahkeme kararıyla izin verilebilir?
A) 16
B) 15
C) 14
D) 17
E) 18
Cevabı göster
Cevap: A) 16
Olağan evlenme yaşı 17'dir (veli izniyle). Olağanüstü durumlarda ise mahkeme kararıyla bu yaş 16'ya indirilebilir. Evlenme kişiye erginlik sağlar; evlenen genç velayet ve vesayetten kurtulur.
Soru 12
Türk Medeni Kanunu'na göre gerçek kişilerde olağan koşullarda erginliğin (reşitliğin) kazanılması için aşağıdaki koşulların tamamının bir arada bulunması gerekmektedir. Bu koşulların hangisinde eksiksiz verildiği doğrudur?
A) 18 yaşını doldurmak, evli olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak
B) 18 yaşını doldurmak, kısıtlı olmamak, ayırt etme gücüne sahip olmak
C) 21 yaşını doldurmak, kısıtlı olmamak, Türk vatandaşı olmak
D) 18 yaşını doldurmak, mahkeme kararı almak, kısıtlı olmamak
E) 16 yaşını doldurmak, veli iznine sahip olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak
Cevabı göster
Cevap: B) 18 yaşını doldurmak, kısıtlı olmamak, ayırt etme gücüne sahip olmak
Olağan koşullarda erginlik; 18 yaşını doldurmak, kısıtlı olmamak ve ayırt etme gücüne sahip olmak şartlarıyla kazanılır. Evlilik ayrı bir erginlik yolu olup bu sorudaki 'olağan koşullar' ifadesinin dışında kalır.
Soru 13
Türk Medeni Kanunu'na göre medeni hukukun alt dalları aşağıdakilerden hangisinde eksiksiz ve doğru biçimde sıralanmıştır?
A) Kişiler hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku, eşya hukuku
B) Kişiler hukuku, borçlar hukuku, miras hukuku, eşya hukuku
C) Kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku
D) Aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, devletler özel hukuku
E) Kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, borçlar hukuku
Cevabı göster
Cevap: C) Kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku
Medeni hukuk (Türk Medeni Kanunu) dört alt dala ayrılır: kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku ve eşya hukuku. Borçlar hukuku medeni hukuktan bağımsız bir kanunda düzenlenir.