Köy yönetimi: organları (muhtar, ihtiyar meclisi/heyeti, köy derneği), köy tüzel kişiliği; imece ve salma Soruları
KPSS Vatandaşlık · 11 özgün soru · açıklamalı çözümler
Köy yönetimi: organları (muhtar, ihtiyar meclisi/heyeti, köy derneği), köy tüzel kişiliği; imece ve salma — Konu Özeti
KPSS Vatandaşlık kapsamında Köy yönetimi: organları (muhtar, ihtiyar meclisi/heyeti, köy derneği), köy tüzel kişiliği; imece ve salma konusunda bilmen gereken 12 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
İmece, köyün zorunlu işlerini görmek için köylülerin ortaklaşa çalışması yöntemidir.
Tüzel kişiliği olan köyler nüfusu 150'den fazla 2.000'den az olan yerlerde, İçişleri Bakanlığı kararı/onayı ile kurulur.
Köy tüzel kişiliğinin organları köy derneği, ihtiyar meclisi (ihtiyar heyeti) ve muhtardır.
Köy bütçesinin gelirleri imece, salma ve diğer gelirlerden (cezalar, harç, ücretler, arazi gelirleri, bağışlar) oluşur.
Muhtar köyün başı, yürütme organı ve temsilcisidir; seçimle iş başına gelir.
İhtiyar meclisi (ihtiyar heyeti) köyün karar organıdır; köy öğretmeni ve köy imamından oluşan doğal üyeler ile seçilmiş üyelerden meydana gelir.
Köy derneği, köydeki kadın ve erkek bütün seçmenlerden oluşan topluluktur; muhtar ile ihtiyar meclisi üyelerini seçer ve bazı idari kararları alır.
Muhtarın görevleri devlet işleri ve köy işleri olmak üzere ikiye ayrılır.
Köy muhtarını ve ihtiyar heyeti üyelerini görevden alma yetkisi il veya ilçe idare kurullarına aittir; vali, İçişleri Bakanı veya il genel meclisi bu yetkiye sahip değildir.
Siyasi partiler köy muhtarlığına (muhtar adaylığına) aday gösteremez.
Salma, ihtiyar meclisi kararıyla köyde oturanlardan ve köyle maddi ilişkisi olanlardan ödeme güçlerine göre hane başına alınan bedeldir.
Mahallelerin tüzel kişiliği yoktur; belediye meclisi ya da il/ilçe idare kurulu kararı ve valinin onayıyla kurulur, organları seçimle gelir ve siyasi partiler mahalle yönetimine aday gösteremez.
Örnek Sorular
Soru 1
Köy bütçesinin gelirleri incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi bu gelirler arasında gösterilemez?
A) İl özel idaresi hibe payı
B) İmeceyle görülen ortak işler
C) Köy arazisinden elde edilen gelirler
D) Köye yapılan bağışlar
E) Hane başına alınan salma
Cevabı göster
Cevap: A) İl özel idaresi hibe payı
Köy bütçesi gelirleri imece, salma ve diğer gelirlerden (cezalar, harçlar, ücretler, arazi gelirleri, bağışlar) oluşur.
Soru 2
Türkiye'de tüzel kişiliğe sahip bir köyün kurulabilmesi için nüfus koşulu ve onay mercii açısından hangisi doğrudur?
A) Nüfus 500'den fazla olmalı; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onayı gerekir.
B) Nüfus 150'den fazla 2.000'den az olmalı; İçişleri Bakanlığı kararı/onayı gereklidir.
C) Nüfus 150'den fazla 2.000'den az olmalı; belediye meclisinin kararı yeterlidir.
D) Nüfus 2.000'den fazla olmalı; Bakanlar Kurulu kararıyla kurulur.
E) Nüfus 100 ile 500 arasında olmalı; il genel meclisinin onayıyla kurulur.
Cevabı göster
Cevap: B) Nüfus 150'den fazla 2.000'den az olmalı; İçişleri Bakanlığı kararı/onayı gereklidir.
Köy Kanunu'na göre tüzel kişilikli köy kurulabilmesi için nüfusun 150'den fazla ve 2.000'den az olması şarttır; kurulma işlemi İçişleri Bakanlığı kararı/onayına bağlıdır.
Soru 3
İmece kavramı aşağıdakilerden hangisi ile en doğru biçimde tanımlanır?
A) Köy bütçesine katkı amacıyla ihtiyar meclisi kararıyla hanelerden toplanan parasal bedel
B) Devletin köylere altyapı inşaatı için ayırdığı hibe kaynağı
C) Köyün zorunlu işlerini yerine getirmek için köylülerin birlikte çalışması yöntemi
D) Muhtar tarafından koordine edilen ücretli köy hizmetleri düzeni
E) İl özel idaresinin köylere yönelik teknik yardım programı
Cevabı göster
Cevap: C) Köyün zorunlu işlerini yerine getirmek için köylülerin birlikte çalışması yöntemi
İmece; köyün zorunlu işleri için köylülerin ortaklaşa, ücret almaksızın çalışmasıdır. Parasal bedel içermediği için salmayla karıştırılmamalıdır.
Soru 4
Bir köyde muhtar ile ihtiyar heyeti üyelerinin görevden alınması gerektiğinde bu yetkiyi kullanmaya kim yetkilidir?
Köy muhtarı ve ihtiyar heyeti üyelerini görevden alma yetkisi il idare kurulu veya ilçe idare kuruluna aittir. Vali, İçişleri Bakanı ve il genel meclisi bu yetkiye sahip değildir.
Soru 5
Köy hukukunda "salma" kavramı en doğru biçimde nasıl tanımlanır?
A) Köy işlerini görmek için köylülerin ortaklaşa ve ücretsiz çalışması
B) Muhtarın belirlediği, yalnızca köyde oturanlardan eşit alınan vergi
C) İhtiyar meclisi kararıyla ödeme gücüne göre hane başına alınan para
D) İl özel idaresinin köy altyapı projeleri için topladığı özel fon
E) Devletin köy hizmetleri karşılığı uyguladığı sabit kamu tarifesi
Cevabı göster
Cevap: C) İhtiyar meclisi kararıyla ödeme gücüne göre hane başına alınan para
Salma; ihtiyar meclisi kararıyla köyde oturanlardan ve köyle maddi ilişkisi olanlardan ödeme güçlerine göre hane başına alınan parasal bedeldir. İmeceden farklı olarak fiili çalışma değil, para ödemeye dayalıdır.
Soru 6
Muhtarın köy yönetimindeki konumu düşünüldüğünde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Muhtar, köyün karar organı olup ihtiyar heyetini yönetir.
B) Muhtar, tüzel kişiliği olmayan mahalle yönetiminin de başıdır.
C) Muhtar, valinin atadığı ve denetim altında tuttuğu bir temsilcidir.
D) Muhtar, köy derneğinin asıl organı olup köy öğretmeniyle birlikte çalışır.
E) Muhtar, köyün yürütme organı ve temsilcisidir; seçimle göreve gelir.
Cevabı göster
Cevap: E) Muhtar, köyün yürütme organı ve temsilcisidir; seçimle göreve gelir.
Muhtar; köyün başı, yürütme organı ve dışa karşı temsilcisidir. Göreve seçimle gelir; atanmaz. Karar organı ihtiyar meclisidir.
Soru 7
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi köy muhtarlığı seçimleriyle ilgili doğru bir bilgiyi yansıtır?
A) Siyasi partiler muhtar adaylarını yazılı olarak ilçe seçim kuruluna bildirir.
B) Muhtar adayları yalnızca köy derneğinin önerisiyle belirlenir.
C) Siyasi partiler, muhtar adaylığına aday gösterme hakkına sahip değildir.
D) Her siyasi partinin muhtarlık seçimlerinde en az bir aday çıkarması zorunludur.
E) Muhtar adayları için siyasi parti desteği şart olmakla birlikte zorunlu değildir.
Cevabı göster
Cevap: C) Siyasi partiler, muhtar adaylığına aday gösterme hakkına sahip değildir.
Siyasi partiler köy muhtarlığına aday gösteremez; muhtarlık seçimleri partisiz bağımsız adaylık esasına dayanır.
Soru 8
İhtiyar meclisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) İhtiyar meclisi köyün karar organıdır.
B) Köy öğretmeni ihtiyar meclisinin doğal üyesidir.
C) İhtiyar meclisi hem doğal hem seçilmiş üyelerden oluşur.
D) Köy imamı ihtiyar meclisine doğal üye olarak katılır.
E) İhtiyar meclisinin tüm üyeleri köy derneğince seçilir.
Cevabı göster
Cevap: E) İhtiyar meclisinin tüm üyeleri köy derneğince seçilir.
İhtiyar meclisi; seçilmiş üyelerin yanı sıra köy öğretmeni ve köy imamı gibi doğal (tabii) üyelerden de oluşur. Bu nedenle tüm üyelerinin köy derneğince seçildiği ifadesi yanlıştır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi köy tüzel kişiliğinin organlarından biridir?
A) İhtiyar meclisi
B) Köy imamı
C) Köy korucusu
D) Köy öğretmeni
E) Köy muhtarlık kâtibi
Cevabı göster
Cevap: A) İhtiyar meclisi
Köy tüzel kişiliğinin organları köy derneği, ihtiyar meclisi (ihtiyar heyeti) ve muhtardır.
Soru 10
Muhtar, görevleri itibarıyla hangi iki ana kategoride değerlendirilir?
A) Yargı işleri ve idari işler
B) Devlet işleri ve köy işleri
C) Merkezi idare işleri ve yerel meclis işleri
D) İl özel idaresi işleri ve belediye işleri
E) Köy derneği işleri ve ihtiyar meclisi işleri
Cevabı göster
Cevap: B) Devlet işleri ve köy işleri
Köy Kanunu'na göre muhtarın görevleri devlet adına yürütülen devlet işleri ve köy tüzel kişiliğine ilişkin köy işleri olmak üzere iki ayrı kategoride ele alınır.
Soru 11
Köy derneğinin yapısı ve işlevi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Köy derneği yalnızca erkek seçmenlerden oluşur ve muhtar adaylarını belirler.
B) Köy derneği ihtiyar meclisinin bir alt komisyonudur; kararları meclis tarafından onaylanır.
C) Köy derneği köydeki kadın ve erkek tüm seçmenlerden oluşur; muhtar ile ihtiyar meclisi üyelerini seçer.
D) Köy derneği ihtiyar meclisi üyelerini seçer; muhtarın belirlenmesi ise valinin atamasına bırakılmıştır.
E) Köy derneği, köy tüzel kişiliğinin yürütme organı olup muhtara bağlı biçimde çalışır.
Cevabı göster
Cevap: C) Köy derneği köydeki kadın ve erkek tüm seçmenlerden oluşur; muhtar ile ihtiyar meclisi üyelerini seçer.
Köy derneği; köydeki kadın ve erkek bütün seçmenleri kapsar ve hem muhtar hem de ihtiyar meclisi üyelerini seçer. Yürütme organı değil, seçim ve bazı idari kararları alan bir topluluktur.