Kamulaştırma, istimval ve devletleştirme: koşullar (kamu yararı, peşin bedel), prosedür ve geri alma hakkı Soruları

KPSS Vatandaşlık · 12 özgün soru · açıklamalı çözümler

Örnek Sorular

Soru 1

Anayasa'ya göre kamulaştırma bedelinin ödenmesinde benimsenen asıl yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Bedelin nakden ve peşin ödenmesi
  2. B) Bedelin her durumda beş yıla yayılarak taksitle ödenmesi
  3. C) Bedelin ayni (mal) olarak ödenmesi
  4. D) Bedelin ödenmesinin idarenin takdirine bırakılması
  5. E) Bedelin kamulaştırma tamamlandıktan sonra ödenmesi
Cevabı göster

Cevap: A) Bedelin nakden ve peşin ödenmesi

Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin ödenir; beş yıla kadar taksitlendirme yalnızca Anayasa'da sayılan istisnai kamulaştırmalarda mümkündür.

Soru 2

Olağanüstü dönemlerde özel mülkiyetteki taşınır malların mülkiyetinin veya kullanım hakkının bedel ödenerek zorla kamuya geçirilmesi hangi kurumu ifade eder?

  1. A) Kamulaştırma
  2. B) İstimval
  3. C) Kamulaştırmasız el atma
  4. D) Devletleştirme
  5. E) Trampa
Cevabı göster

Cevap: B) İstimval

Olağanüstü dönemlerde taşınır malların mülkiyet veya kullanım hakkının bedel ödenerek zorla kamuya geçirilmesi istimval olarak adlandırılmaktadır.

Soru 3

Kamulaştırma bedelinin ödeme şekline ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A) Kamulaştırma bedeli hiçbir koşulda taksitle bağlanamaz.
  2. B) Bedelin taksitle ödenebildiği hâllerde taksit süresi beş yılı geçemez.
  3. C) Peşin ödeme dışında taksitli ödeme hiçbir kamulaştırmada öngörülmemiştir.
  4. D) Küçük çiftçinin bizzat işlediği toprağın bedeli kural olarak taksitle ödenir.
  5. E) Taksit yalnızca tarım reformu kamulaştırmalarında, beş yıl sınırı olmaksızın uygulanır.
Cevabı göster

Cevap: B) Bedelin taksitle ödenebildiği hâllerde taksit süresi beş yılı geçemez.

Anayasa, bedelin taksitle ödenebildiği kamulaştırmalarda taksit süresinin beş yılı geçemeyeceğini öngörür; taksitler eşit olarak ödenir. Bu nedenle taksitin hiçbir koşulda mümkün olmadığını söyleyen ifade hatalıdır.

Soru 4

Kamulaştırılan taşınmazda mal sahibinin geri alma hakkının doğabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin gerçekleşmesi gerekir?

  1. A) Kamulaştırma kararının mal sahibine henüz tebliğ edilmemiş olması
  2. B) Kamulaştırma bedelinin mal sahibine hiç ödenmemiş olması
  3. C) İdarenin taşınmazı beş yıl içinde amacına tahsis etmemiş olması
  4. D) İdare mahkemesinin kamulaştırma işlemini iptal etmiş olması
  5. E) Taşınmazın daha sonra üçüncü kişilere satılmış olması
Cevabı göster

Cevap: C) İdarenin taşınmazı beş yıl içinde amacına tahsis etmemiş olması

Geri alma hakkı, kural olarak idarenin beş yıllık süre içinde taşınmazı kamulaştırma amacına uygun biçimde kullanmaması ve bu amaca tahsis etmemesi hâlinde doğar; yalnızca sürenin geçmesi değil, taşınmazın amaca uygun…

Soru 5

İdarenin özel mülkiyet üzerindeki tasarruf işlemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Kamulaştırma bu tasarruf işlemleri arasında yer alır.
  2. B) Devletleştirme bu tasarruf işlemleri arasında sayılır.
  3. C) Trampa, idarenin özel mülkiyet üzerindeki tasarruf işlemlerinden biridir.
  4. D) Hibe yoluyla edinim bu tasarruf işlemleri arasında sayılır.
  5. E) Geçici işgal bu tasarruf işlemleri arasında yer alır.
Cevabı göster

Cevap: D) Hibe yoluyla edinim bu tasarruf işlemleri arasında sayılır.

İdarenin özel mülkiyet üzerindeki tasarrufları başlığında kamulaştırma, devletleştirme, geçici işgal, trampa ve -hukuka aykırı fiilî bir durum olmasına karşın- kamulaştırmasız el atma incelenir.

Soru 6

Kamulaştırmasız el atma nasıl tanımlanır?

  1. A) Usul izlenmeden ve bedel ödemeden özel taşınmaza el konulması
  2. B) Taşınmaz edinmek için bedel ödenerek yapılan yasal el koyma işlemi
  3. C) Olağanüstü dönemde taşınır mallara bedel ödenerek el atılması
  4. D) Özel teşebbüslerin devlet mülkiyetine geçirilmesi işlemi
  5. E) Mahkeme kararıyla taşınmaza geçici olarak el atılması
Cevabı göster

Cevap: A) Usul izlenmeden ve bedel ödemeden özel taşınmaza el konulması

Kamulaştırmasız el atma, usulüne uygun bir işlem yapılmadan ve hiçbir bedel ödenmeden özel taşınmaza el konulmasıdır; bu yönüyle hukuka aykırı niteliktedir.

Soru 7

Anayasa'ya göre mülkiyet hakkının kısıtlanabilmesinin tek meşru gerekçesi nedir?

  1. A) Devlet güvenliği
  2. B) Kamu yararı
  3. C) Genel ahlak
  4. D) Kamu düzeni
  5. E) Sosyal adalet
Cevabı göster

Cevap: B) Kamu yararı

Mülkiyet hakkı yalnızca kamu yararı nedeniyle kısıtlanabilir; devlet güvenliği, genel ahlak, kamu düzeni veya sosyal adalet bu hakkın kısıtlanma gerekçesi değildir.

Soru 8

Şufa hakkı olarak da bilinen ön alım hakkı nasıl tanımlanır?

  1. A) Bir taşınmazın kamulaştırılması hâlinde mal sahibinin bedelini öncelikle talep etme hakkı
  2. B) İdarenin taşınmaz üzerindeki tasarruf işlemlerine itiraz etme hakkı
  3. C) Bir taşınmazın satılması hâlinde diğer alıcılara nazaran öncelikle satın alma hakkı
  4. D) Kamulaştırılan taşınmazın eski sahibine geri verilmesini talep etme hakkı
  5. E) Taşınmazın kira bedeli üzerinde öncelikli söz hakkı
Cevabı göster

Cevap: C) Bir taşınmazın satılması hâlinde diğer alıcılara nazaran öncelikle satın alma hakkı

Ön alım hakkı (şufa hakkı), bir taşınmazın satılması durumunda hak sahibinin diğer alıcılara göre önce satın alma hakkına sahip olmasıdır.

Soru 9

Kamulaştırma tanımına göre aşağıdakilerden hangisi bu kurumun zorunlu unsurlarından biri değildir?

  1. A) Kamu yararının bulunması
  2. B) El koyan öznenin devlet veya kamu tüzel kişisi olması
  3. C) Mal sahibine bir bedel ödenmesi
  4. D) Mal sahibinin rızasının alınmış olması
  5. E) Konusunun taşınmaz mal olması
Cevabı göster

Cevap: D) Mal sahibinin rızasının alınmış olması

Kamulaştırma; kamu yararının varlığı, yetkili bir kamu tüzel kişisince gerçekleştirilmesi, mal sahibine bedel ödenmesi ve konusunun taşınmaz mal olması koşullarını taşır.

Soru 10

Kamu yararı kavramının temel nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  1. A) Kâr amacı güdülmeksizin yürütülmesi
  2. B) İdarenin yerine getirdiği bir faaliyet olması
  3. C) Toplumun söz konusu hizmetten yararlanması
  4. D) Toplum için yaşamsal öneme sahip faaliyetleri kapsaması
  5. E) Bireysel çıkarın toplumsal çıkardan üstün tutulması
Cevabı göster

Cevap: E) Bireysel çıkarın toplumsal çıkardan üstün tutulması

Kamu yararı, kâr amacı güdülmeksizin idare tarafından yürütülen, toplumun yaşamsal faaliyetlerden yararlanmasını sağlayan kavramdır; bireysel çıkarın toplumsal çıkardan üstün tutulması ise kamu yararıyla doğrudan…

Soru 11

Devletleştirmenin kamulaştırmadan temel farkı nedir?

  1. A) Devletleştirme, kamulaştırmadan farklı olarak karşılıksız (bedelsiz) yapılır.
  2. B) Devletleştirme yalnızca bireylerin kişisel taşınmazlarını konu alır.
  3. C) Devletleştirmeye yalnızca olağanüstü dönemlerde başvurulabilir.
  4. D) Devletleştirme taşınmazla sınırlı değildir, özel teşebbüsleri de kapsar.
  5. E) Devletleştirme ancak yargı kararıyla gerçekleştirilebilir.
Cevabı göster

Cevap: D) Devletleştirme taşınmazla sınırlı değildir, özel teşebbüsleri de kapsar.

Devletleştirme, kamu hizmeti niteliğindeki özel teşebbüslerin devlet mülkiyetine geçirilmesidir ve kamulaştırmadan farklı olarak yalnızca taşınmazla sınırlı değildir; kamulaştırma ise taşınmaz mülkiyetini veya taşınmaz…

Soru 12

Kamulaştırma işlemine ilişkin bedel davaları hangi mahkemede görülür?

  1. A) Asliye Hukuk Mahkemesi
  2. B) İdare Mahkemesi
  3. C) Bölge Adliye Mahkemesi
  4. D) Danıştay
  5. E) Sulh Hukuk Mahkemesi
Cevabı göster

Cevap: A) Asliye Hukuk Mahkemesi

Kamulaştırma bedel davaları adli yargı kolunda, Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür; idare mahkemesi veya Danıştay bu davalarda görevli değildir.

Üye olmadan örnek testi aç → Ücretsiz hesap aç, Vatandaşlık dahil tüm konulardan solo test çöz

Diğer KPSS Vatandaşlık konuları