Kamu görevlileri ve memurluğa giriş: istihdam türleri (memur, sözleşmeli, işçi), genel-özel giriş koşulları, aday memurluk Soruları
KPSS Vatandaşlık · 10 özgün soru · açıklamalı çözümler
Kamu görevlileri ve memurluğa giriş: istihdam türleri (memur, sözleşmeli, işçi), genel-özel giriş koşulları, aday memurluk — Konu Özeti
KPSS Vatandaşlık kapsamında Kamu görevlileri ve memurluğa giriş: istihdam türleri (memur, sözleşmeli, işçi), genel-özel giriş koşulları, aday memurluk konusunda bilmen gereken 12 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre adaylık süresi içinde başarısız olan aday memur devlet memurluğundan çıkarılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre memur olmanın genel şartları arasında vatandaşlık ve yaş yer alır; öğrenim durumu ve cinsiyet genel şart değil özel şart/ayrım yasağı kapsamındadır.
Kariyer, memurların bulundukları kademeden en üst kademelere kadar yükselmesi; liyakat ise memurluğa girme, ilerleme ve görevin sona ermesini yetenek esasına dayandırarak hizmette tarafsızlığı sağlamaktır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre adaylık sürecinde başarısız olan memur 3 yıl süreyle memurluğa tekrar başvuramaz.
Memurların sınıflandırılmasına ilişkin sorularda 'adalet hizmetleri sınıfı' gibi gerçekte var olmayan sınıf isimleri çeldirici olarak kullanılır; adalet hizmetleri sınıfı devlet memuru sınıfları arasında yer almaz.
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kamu görevlilerini üçe ayırır: genel idare esasına göre asli ve sürekli kamu hizmeti gören memurlar, projelerde uzmanlık gerektiren işlerde sözleşmeyle çalıştırılan sözleşmeli personel ve özel hukuk hükümlerine göre hizmet sözleşmesiyle çalışan işçiler.
1982 Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokulu bitirmiş olmak, kısıtlı ve kamu hizmetinden yasaklı olmamak, askerlik ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak gerekir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aday devlet memurluğu (adaylık) süresi en az bir, en çok iki yıldır.
Cumhurbaşkanlığına bağlı, özel bütçeli kamu tüzel kişiliğine sahip ofisler Dijital Dönüşüm Ofisi, Finans Ofisi, İnsan Kaynakları Ofisi ve Yatırım Ofisi'dir; Basın Ofisi bu ofisler arasında yer almaz.
1982 Anayasası'na göre hâkim ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı mensupları, memur statüsündeki kamu görevlileri (işçi niteliği taşımayanlar), Silahlı Kuvvetler mensupları ve yükseköğretim öncesi öğrenciler siyasi partilere üye olamaz.
Aday memur adaylık süresi içinde yalnızca kendi kurumunda çalıştırılabilir, başka kurumlara nakledilemez.
Örnek Sorular
Soru 1
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aday memurun adaylık süresince kurumlar arası nakli bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Atama onayı alındığında istediği herhangi bir kuruma nakledilebilir.
B) Kurumun talebi hâlinde başka bir kuruma serbestçe nakledilebilir.
C) Adaylık süresince yalnızca kendi kurumunda çalıştırılır, başka kuruma nakledilemez.
D) Bakanlık onayıyla adaylık süresince bir kez nakil hakkı kullanabilir.
E) Kariyer planı kapsamında farklı kurumlarda dönüşümlü olarak görevlendirilir.
Cevabı göster
Cevap: C) Adaylık süresince yalnızca kendi kurumunda çalıştırılır, başka kuruma nakledilemez.
657 sayılı DMK gereği aday memur, adaylık süresi boyunca yalnızca atandığı kurumda çalıştırılabilir; bu süre içinde kurumlar arası nakli kanunca yasaklanmıştır.
Soru 2
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde aday devlet memurunun adaylık süresine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Adaylık süresi en az bir yıl, en çok iki yıldır.
B) Adaylık süresi en az altı ay, en çok bir yıldır.
C) Adaylık süresi en az iki yıl, en çok üç yıldır.
D) Adaylık süresi sabit olup bir yıldır.
E) Adaylık süresi kurumun takdirine bırakılmış olup herhangi bir üst sınır yoktur.
Cevabı göster
Cevap: A) Adaylık süresi en az bir yıl, en çok iki yıldır.
657 sayılı DMK'ya göre adaylık süresi en az bir, en çok iki yıl olarak belirlenmiştir; bu süre içinde temel ve hazırlayıcı eğitimler tamamlanır.
Soru 3
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre, adaylık döneminde başarısız sayılarak memuriyetten çıkarılan kişi ne kadar süre devlet memurluğuna tekrar başvuramaz?
A) 1 yıl
B) 3 yıl
C) 5 yıl
D) 2 yıl
E) Süresiz yasak uygulanır
Cevabı göster
Cevap: B) 3 yıl
657 sayılı DMK'ya göre adaylık sürecinde başarısız olan ve memuriyetten çıkarılan kişi 3 yıl boyunca devlet memurluğuna tekrar başvurma hakkından yoksun kalır.
Soru 4
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi devlet memurluğuna girişte aranan genel şartlardan biridir?
A) En az beş yıl iş deneyimine sahip olmak
B) Erkek olmak
C) Girdiği merkezi sınavda birinci olmak
D) Türk vatandaşı olmak
E) Belirli bir siyasi partiye üye olmak
Cevabı göster
Cevap: D) Türk vatandaşı olmak
657 sayılı DMK'nın 48. maddesinde genel şartlar arasında Türk vatandaşı olmak açıkça sayılır. Cinsiyet, sınavda birinci olmak, iş deneyimi süresi veya siyasi parti üyeliği genel şart değildir; cinsiyet zaten ayrım…
Soru 5
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca adaylık süreci içinde başarısız bulunan aday memurun karşılaşacağı hukuki sonuç nedir?
A) Yeniden eğitime alınarak başarısızlığı giderilir.
B) Sözleşmeli personel statüsüne geçirilir.
C) Uyarma cezasıyla adaylık süresi uzatılır.
D) Başka bir kuruma nakledilerek ikinci hak tanınır.
657 sayılı DMK gereği adaylık süresi içinde başarısız olan aday memurun kurumuyla ilişiği kesilir ve memuriyetten çıkarılır; ikinci bir deneme ya da statü değişikliği hakkı tanınmaz.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda öngörülen devlet memuru hizmet sınıfları arasında yer almaz?
A) Adalet Hizmetleri Sınıfı
B) Yardımcı Hizmetler Sınıfı
C) Teknik Hizmetler Sınıfı
D) Emniyet Hizmetleri Sınıfı
E) Genel İdare Hizmetleri Sınıfı
Cevabı göster
Cevap: A) Adalet Hizmetleri Sınıfı
657 sayılı DMK'da Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler, Sağlık ve Yardımcı Sağlık, Eğitim ve Öğretim, Avukatlık, Din Hizmetleri, Emniyet, Mülki İdare Amirliği, Milli İstihbarat, Yardımcı Hizmetler ve Jandarma…
Soru 7
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndaki 'liyakat' ilkesi aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
A) Bir üst kademeye sicil notuna göre otomatik yükselmeyi
B) Memuriyete giriş ve ilerlemenin yetenek esasına dayanmasını
C) Aylık farklarının kişisel performansa göre belirlenmesini
D) Görevde yükselmenin yalnızca kıdeme bağlı tutulmasını
E) Memurların hizmet sınıfları arasında dönüşümlü görevlendirilmesini
Cevabı göster
Cevap: B) Memuriyete giriş ve ilerlemenin yetenek esasına dayanmasını
Liyakat ilkesi; memuriyete giriş, ilerleme ve görevin sona ermesini yetenek esasına dayandırarak hizmette tarafsızlığı güvence altına alır. Kademe yükselmesini ifade eden kavram ise kariyerdir.
Soru 8
1982 Anayasası'na göre aşağıdaki gruplardan hangisi siyasi partilere üye olabilir?
A) Hâkimler ve savcılar
B) İşçi statüsündeki kamu görevlileri
C) Yükseköğretim öncesi öğrenciler
D) Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları
E) Sayıştay meslek mensupları
Cevabı göster
Cevap: B) İşçi statüsündeki kamu görevlileri
1982 Anayasası siyasi partilere üyeliği, memur statüsündeki (işçi niteliği taşımayan) kamu görevlileri için yasaklar; dolayısıyla işçi statüsündeki kamu görevlileri bu yasağa tabi değildir ve siyasi partilere üye…
Soru 9
Bir kamu görevlisinin görevini yürütürken işlediği hizmet kusurundan zarar gören kişi, tazminat davasını kime karşı açar?
A) Zararı veren kamu görevlisinin şahsına karşı
B) İdareyle birlikte kamu görevlisinin şahsına karşı
C) Görevlinin bağlı olduğu bakanın şahsına karşı
D) İdareye karşı; idare daha sonra görevlisine rücu eder
E) Görevliye karşı açılan davayla Danıştaya başvurarak
Cevabı göster
Cevap: D) İdareye karşı; idare daha sonra görevlisine rücu eder
Anayasa ve 657 sayılı DMK gereğince kamu görevlisinin yetkisini kullanırken verdiği zarardan doğan tazminat davası, görevlinin şahsına değil idareye karşı açılır; idare ödediği tazminatı görevlisine rücu yoluyla geri…
Soru 10
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde sayılan kamu hizmeti istihdam türlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Vekil memur
B) Kadrosuz büro görevlisi
C) Yardımcı memur
D) Geçici uzman danışman
E) Sözleşmeli personel
Cevabı göster
Cevap: E) Sözleşmeli personel
657 sayılı DMK'nın 4. maddesi kamu hizmeti gördürülecek istihdam türlerini sayar ve sözleşmeli personel bunlardan biridir. 'Vekil memur', 'yardımcı memur', 'geçici uzman danışman' veya 'kadrosuz büro görevlisi' bu…