Cumhurbaşkanlığına bağlı kurullar: Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Devlet Denetleme Kurulu (DDK) Soruları
KPSS Vatandaşlık · 20 özgün soru · açıklamalı çözümler
Cumhurbaşkanlığına bağlı kurullar: Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Devlet Denetleme Kurulu (DDK) — Konu Özeti
KPSS Vatandaşlık kapsamında Cumhurbaşkanlığına bağlı kurullar: Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Devlet Denetleme Kurulu (DDK) konusunda bilmen gereken 22 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
Millî Güvenlik Kuruluna Cumhurbaşkanı başkanlık eder; Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.
Millî Güvenlik Kurulunun gündemini, ilgililerin (Genelkurmay Başkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının) önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı belirler.
Millî Güvenlik Kurulu Anayasada yürütme bölümünde düzenlenmiş bir kurumdur; Devlet Denetleme Kurulu ve Bakanlar Kurulu ile birlikte devletin yürütme organı içinde yer alır.
Millî Güvenlik Kurulu genel sekreteri kurul toplantılarına katılır fakat kurul üyesi değildir.
İdarenin dış güvenlik faaliyetine, yani millî birlik ve bütünlüğün sağlanması ile vatanın korunmasına yönelik faaliyetlere 'millî güvenlik faaliyeti' adı verilir.
Millî Güvenlik Kurulunun kararları tavsiye (istişari) niteliğindedir; bağlayıcı, emredici veya kanun niteliğinde değildir.
Millî Güvenlik Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, RTÜK ve AKDTYK gibi yürütme başlığı altında düzenlenmiştir; ancak Yüksek Seçim Kurulu seçimlerin denetim ve gözetimini yapan yargı organı niteliğinde olup idari kuruluş değildir.
Cumhurbaşkanlığına bağlı başlıca kurum ve kuruluşlar Devlet Arşivleri, Devlet Denetleme Kurulu, Diyanet İşleri, İletişim, MGK Genel Sekreterliği, MİT, Milli Saraylar, Savunma Sanayi, Strateji ve Bütçe Başkanlıkları ile Türkiye Varlık Fonu olup, kamu tüzel kişiliği olan tek başkanlık Savunma Sanayi Başkanlığıdır.
1982 Anayasası'na göre Millî Güvenlik Kurulu üyeleri Cumhurbaşkanı (başkan), Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Kara-Deniz-Hava Kuvvetleri Komutanları, Jandarma Genel Komutanı, Adalet, Millî Savunma, İçişleri ve Dışişleri Bakanlarıdır; TBMM Başkanı MGK üyesi değildir.
Devlet Denetleme Kurulu (DDK) Cumhurbaşkanlığına (Cumhurbaşkanına) bağlıdır; Başbakanlık, Bakanlar Kurulu, TBMM, MGK veya İdari İşler Başkanlığı gibi başka bir makama bağlı değildir.
Millî Güvenlik Kurulu, merkezden yönetimin başkent teşkilatı içinde yer alan bir yardımcı kuruluştur (Danıştay ve Sayıştay ile birlikte); hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşu değildir.
Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
Devlet Denetleme Kurulu (DDK), idarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla 1982 Anayasası ile Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.
Millî Güvenlik Kurulu olağan olarak iki ayda bir Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanır.
Millî güvenlik politikalarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak Cumhurbaşkanının görevidir; MGK ise bu konudaki görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir.
Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir organ olduğundan bağımsız idari otoriteler arasında yer almaz.
DDK soruları, kurulun Cumhurbaşkanlığına bağlılığı, üyelerini Cumhurbaşkanının ataması, yargı organlarını denetleyememesi ve işleyişinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesi noktalarında yoğunlaşır; başka bir devlet organına (MGK, TBMM Başkanlığı vb.) bağlı gösterilmesi en yaygın çeldiricidir.
Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Denetleme Kurulu idarenin hukuka uygunluk ve verimlilik denetimini yapar ve üyeleri Cumhurbaşkanınca seçilirken, Sayıştay TBMM'ye bağlıdır ve mali denetim yapar.
Cumhurbaşkanı tarafından atanan başlıca kamu görevlileri arasında Diyanet İşleri Başkanı, MİT Başkanı, MGK Genel Sekreteri, DDK Başkan ve üyeleri, Savunma Sanayi Başkanı, valiler, büyükelçiler ve rektörler bulunur; kaymakamlar ise Cumhurbaşkanının onayı ile atanır.
DDK, Cumhurbaşkanının isteği üzerine tüm kamu kurum ve kuruluşlarında, sermayesinin yarısından fazlasına katılınan kuruluşlarda, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında, işçi/işveren kuruluşlarında ve kamuya yararlı vakıf/derneklerde inceleme, araştırma ve denetleme yapar.
1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı Bakanlar Kurulu sorumludur.
Millî Güvenlik Kurulu, devletin millî güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmasıyla ilgili tavsiye kararlarını ve gerekli koordinasyona ilişkin görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir.
Örnek Sorular
Soru 1
İdarenin dış güvenlik boyutunu oluşturan ve devletin varlığını dışa karşı koruyan faaliyetler hangi kavramla adlandırılır?
A) Salt silahlı kuvvetlerin savaş anındaki operasyonel faaliyetleri
B) Millî birlik ve bütünlüğün sağlanması ile vatanın korunmasına yönelik faaliyet
C) Devletin iç güvenliğini ve kamu düzenini sağlayan polis faaliyeti
D) Bürokrasinin ekonomik büyümeyi destekleyen planlama çalışmaları
E) TBMM'nin savunma bütçesini incelediği denetim faaliyeti
Cevabı göster
Cevap: B) Millî birlik ve bütünlüğün sağlanması ile vatanın korunmasına yönelik faaliyet
İdarenin dış güvenlik boyutunu, yani millî birlik ve bütünlüğün sağlanması ile vatanın korunmasını amaçlayan faaliyetlere 'millî güvenlik faaliyeti' denir; iç güvenlik (polis), salt savaş operasyonu veya ekonomik…
Soru 2
1982 Anayasası'nda Devlet Denetleme Kurulunun kuruluş amacını en doğru biçimde açıklayan ifade hangisidir?
A) İdarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli yürütülmesinin sağlanması
B) Yargı organlarının bağımsızlığını güvence altına almak
C) Devlet bütçesinin TBMM adına denetimini gerçekleştirmek
D) Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlığını denetlemek
E) Seçimlerin tarafsızlığını ve düzenini güvence altına almak
Cevabı göster
Cevap: A) İdarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli yürütülmesinin sağlanması
DDK, idarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli biçimde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla kurulmuştur; askeri denetim, yargı bağımsızlığı veya seçim denetimi bu kurumun faaliyet alanının…
Soru 3
Aşağıdaki kamu görevlileri arasında doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan değil, Cumhurbaşkanının onayıyla atanan hangisidir?
A) MGK Genel Sekreteri
B) DDK üyeleri
C) Kaymakamlar
D) Diyanet İşleri Başkanı
E) MİT Başkanı
Cevabı göster
Cevap: C) Kaymakamlar
Kaymakamlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanmaz; Cumhurbaşkanının onayıyla atanır. MGK Genel Sekreteri, DDK üyeleri, Diyanet İşleri Başkanı ve MİT Başkanı ise doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır.
Gündem, Genelkurmay Başkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının önerileri gözetilerek Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir; nihai karar yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Soru 5
Millî Güvenlik Kurulunun olağan toplantı sıklığı nasıldır?
A) İki ayda bir
B) Üç ayda bir
C) Her ay
D) Altı ayda bir
E) Yılda bir
Cevabı göster
Cevap: A) İki ayda bir
Anayasal düzenleme gereği MGK, olağan olarak iki ayda bir Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanır.
Soru 6
MGK'nın işlevini doğru biçimde tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) Millî güvenlik siyasetini doğrudan belirler ve bu alanda bağlayıcı kararlar alır.
B) Millî güvenlik siyasetiyle ilgili tavsiye kararlarını ve koordinasyon görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir.
C) TBMM adına millî güvenlik politikasını denetler ve gerekli yasama kararları alır.
D) Silahlı Kuvvetlerin operasyonel kararlarını yürütür ve denetler.
E) Cumhurbaşkanından bağımsız olarak millî güvenlik alanında emredici kararlar üretir.
Cevabı göster
Cevap: B) Millî güvenlik siyasetiyle ilgili tavsiye kararlarını ve koordinasyon görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir.
MGK, millî güvenlik siyasetinin tayinine ilişkin tavsiye kararlarını ve koordinasyon görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir; karar alma ve uygulama yetkisi Cumhurbaşkanına aittir, MGK'ya değil.
Soru 7
MGK Genel Sekreteri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Genel Sekreter, MGK'nın asıl üyesidir ve oy hakkına sahiptir
B) Genel Sekreter toplantılara katılmaz; yazışmaları yürütmekle görevlidir
C) Genel Sekreter, Bakanlar Kurulunca atanır ve MGK'ya karşı sorumludur
D) Genel Sekreter MGK toplantılarına katılır ancak kurul üyesi değildir
E) Genel Sekreter, toplantı gündemini belirler ve kurulda oy kullanır
Cevabı göster
Cevap: D) Genel Sekreter MGK toplantılarına katılır ancak kurul üyesi değildir
MGK Genel Sekreteri toplantılara katılır ancak kurul üyesi sıfatı taşımaz; bu nedenle oy kullanamaz ve üyeliğe özgü hak ve yükümlülüklere tabi değildir.
Soru 8
Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşlar arasında kamu tüzel kişiliğine sahip olan tek başkanlık aşağıdakilerden hangisidir?
A) Strateji ve Bütçe Başkanlığı
B) İletişim Başkanlığı
C) MGK Genel Sekreterliği
D) Devlet Arşivleri Başkanlığı
E) Savunma Sanayi Başkanlığı
Cevabı göster
Cevap: E) Savunma Sanayi Başkanlığı
Cumhurbaşkanlığına bağlı başkanlıklar arasında kamu tüzel kişiliğine sahip olan tek kuruluş Savunma Sanayi Başkanlığıdır; diğerleri bu statüye sahip değildir.
Soru 9
Devlet Denetleme Kurulu hangi makama bağlıdır?
A) Cumhurbaşkanlığına
B) Türkiye Büyük Millet Meclisine
C) Bakanlar Kuruluna
D) Millî Güvenlik Kuruluna
E) Başbakanlığa
Cevabı göster
Cevap: A) Cumhurbaşkanlığına
DDK doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır; Başbakanlık, TBMM, Bakanlar Kurulu veya MGK gibi başka bir makama bağlılığı söz konusu değildir.
Soru 10
Aşağıdaki kurumlar içinde Anayasa'da yürütme organı kapsamında değil, yargı organı niteliğinde düzenlenen hangisidir?
A) Millî Güvenlik Kurulu
B) Yükseköğretim Kurulu
C) Yüksek Seçim Kurulu
D) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)
E) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu (AKDTYK)
Cevabı göster
Cevap: C) Yüksek Seçim Kurulu
YSK, seçimlerin denetim ve gözetimini yapan bir yargı organıdır; MGK, YÖK, RTÜK ve AKDTYK ise yürütme başlığı altında yer alan kuruluşlardır.
Soru 11
Devlet Denetleme Kurulu ile Sayıştay arasındaki temel farkı doğru biçimde ortaya koyan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) DDK TBMM'ye bağlı olup hukuka uygunluk denetimi yapar; Sayıştay Cumhurbaşkanlığına bağlı olup mali denetim yapar.
B) DDK ve Sayıştay Cumhurbaşkanlığına bağlıdır; aralarındaki fark denetim kapsamından ibarettir.
C) Her iki kurum da TBMM'ye bağlıdır; ancak DDK idari, Sayıştay yargısal nitelikte denetim gerçekleştirir.
D) DDK Cumhurbaşkanlığına bağlı olup idareyi hukuka uygunluk ve verimlilik yönünden denetler; Sayıştay ise TBMM'ye bağlı olup mali denetim yapar.
E) Sayıştay, Cumhurbaşkanlığına bağlı olup hem mali hem hukuka uygunluk denetimi yapar; DDK ise bağımsız bir organdır.
Cevabı göster
Cevap: D) DDK Cumhurbaşkanlığına bağlı olup idareyi hukuka uygunluk ve verimlilik yönünden denetler; Sayıştay ise TBMM'ye bağlı olup mali denetim yapar.
DDK Cumhurbaşkanlığına bağlı olup idareyi hukuka uygunluk ve verimlilik açısından denetler; Sayıştay ise TBMM'ye bağlı olup mali denetim gerçekleştirir.
Soru 12
Millî Güvenlik Kurulu toplantısına Cumhurbaşkanının katılamaması durumunda toplantıya kim başkanlık eder?
A) Adalet Bakanı
B) Genelkurmay Başkanı
C) Millî Savunma Bakanı
D) MGK Genel Sekreteri
E) Cumhurbaşkanı yardımcısı
Cevabı göster
Cevap: E) Cumhurbaşkanı yardımcısı
Anayasa gereği MGK toplantılarına olağan olarak Cumhurbaşkanı başkanlık eder; Cumhurbaşkanının katılamadığı hallerde bu görevi Cumhurbaşkanı yardımcısı üstlenir.
Soru 13
MGK Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri hangi hukuki düzenlemeyle belirlenir?
A) TBMM tarafından çıkarılan kanunla
B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
C) Bakanlar Kurulu kararnamesiyle
D) Millî Savunma Bakanlığının yönetmeliğiyle
E) MGK'nın kendi iç tüzüğüyle
Cevabı göster
Cevap: B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
Anayasa'ya göre MGK Genel Sekreterliğinin teşkilat ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir; yasama veya Bakanlar Kurulu kararnamesi bu konuda yetkili değildir.
Soru 14
Devlet Denetleme Kurulunun bağımsız idari otoriteler arasında sayılmamasının gerekçesi nedir?
A) Anayasa Mahkemesine karşı sorumlu olması nedeniyle özerkliğini yitirir
B) Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı bulunması nedeniyle özerk değildir
C) Cumhurbaşkanlığına bağlı bir organ olması nedeniyle özerk konumda değildir
D) Sayıştay'a bağlı çalışması nedeniyle bağımsız bir konuma sahip değildir
E) Mali denetim yapması nedeniyle Meclisin doğrudan gözetiminde bulunur
Cevabı göster
Cevap: C) Cumhurbaşkanlığına bağlı bir organ olması nedeniyle özerk konumda değildir
Bağımsız idari otoriteler herhangi bir hiyerarşik makama bağlı olmadan görev yapar; DDK ise Cumhurbaşkanlığına bağlı bir organ olduğundan bu kategoride yer almaz.
Soru 15
Millî Güvenlik Kurulunun idare teşkilatı içindeki yeri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşu niteliğindedir
B) Coğrafi yönden yerinden yönetim kuruluşu niteliğindedir
C) Yargı organına bağlı bir danışma kurumu niteliğindedir
D) Merkezî yönetimden bağımsız özerk bir kamu kurumudur
E) Merkezî yönetimin başkent teşkilatındaki yardımcı kuruluştur
Cevabı göster
Cevap: E) Merkezî yönetimin başkent teşkilatındaki yardımcı kuruluştur
MGK, merkezden yönetimin başkent teşkilatı içinde yer alan bir yardımcı kuruluştur; hizmet ya da coğrafi yönden yerinden yönetim kuruluşu değildir ve yargı organından bağımsızdır.