KPSS Tarih kapsamında Çanakkale Savaşları (1915) ve önemi konusunda bilmen gereken 14 temel bilgi. Önce özeti çalış, sonra aşağıdaki örnek soruları çözerek pekiştir.
İtilaf kuvvetleri 18 Mart 1915'te Boğazı denizden geçemeyince, General Hamilton komutasında 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na kara çıkarması başlatmıştır.
İtilaf Devletleri Çanakkale Cephesi'ni Rusya'ya yardım ulaştırmak, savaşı kısaltmak, Boğazlara egemen olmak ve Osmanlı'yı savaştan çıkarmak amacıyla açmıştır.
Mustafa Kemal, Çanakkale Savaşları sırasında Anafartalar Grup Komutanlığı ve XIX. Tümen Komutanlığı görevlerini üstlenmiştir.
Seddülbahir Muharebesi, 27 Nisan 1915'te Çanakkale cephesinde gerçekleşmiştir.
Seyit Onbaşı, Çanakkale'de İngiliz donanmasına ait zırhlı gemiye top mermisi isabet ettirmesiyle tanınır.
Anafartalar, Conkbayırı, Arıburnu, Kanlısırt, Kocaçimen, Seddülbahir, Kilitbahir gibi mevkilerde düşman kuvvetleri mağlup edilmiştir.
Çanakkale'de Fransız Turquoise (Turkuvaz) denizaltısı, Kilitbahir bataryasındaki Müstecip Onbaşı tarafından etkisiz hale getirilip Türk donanmasına 'Müstecip Onbaşı' adıyla katılmıştır.
İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Boğazı'nı geçme planı 'Garden Planı' olarak adlandırılmıştır (1915).
Çanakkale Savaşları'nda ANZAK (Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu) askerleri yer almış olup Çanakkale'de hâlâ Şafak Ayini düzenlenmektedir.
Mustafa Kemal, Mondros Ateşkesi ile Boğazların İtilaf kontrolüne bırakılmasını 'Biz buraya bir Darülfünun gömdük' sözleriyle nitelendirmiştir.
18 Mart 1915'te Çanakkale'de kazanılan deniz zaferinde önemli rol oynayan Cevat Çobanlı Paşa '18 Mart Kahramanı' olarak anılır.
Çanakkale Savaşı'nda Osmanlı kuvvetleri İtilaf Devletleri'ni durdurarak İstanbul ve Boğazları korumuş, böylece Rusya'nın müttefiklerinden destek almasını engelleyerek savaşın seyrini etkilemiştir.
1915 yılında, Ermenilerin Van'da katliam yapması ve Kafkas Cephesi'ndeki olumsuz gelişmeler üzerine Tehcir (Sevk ve İskân) Kanunu çıkarılmıştır.
Çanakkale, bir devrin battığı ve yeni bir devrin başladığı yer olarak nitelendirilir.
Örnek Sorular
Soru 1
Çanakkale Savaşları'nda Kilitbahir bataryasında görev yapan ve bir Fransız denizaltısını etkisiz hale getirerek Türk donanmasına kazandıran asker aşağıdakilerden hangisidir?
A) Müstecip Onbaşı
B) Mehmet Çavuş
C) Seyit Onbaşı
D) Kara Hasan Onbaşı
E) Cevat Çobanlı
Cevabı göster
Cevap: A) Müstecip Onbaşı
Müstecip Onbaşı, Kilitbahir bataryasında Fransız Turquoise denizaltısını etkisiz hale getirmiş; gemi Türk donanmasına 'Müstecip Onbaşı' adıyla katılmıştır.
Soru 2
Çanakkale Savaşı, Birinci Dünya Savaşı'nın genel seyri açısından değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Osmanlı, Rusya'yı saf değiştirmeye zorlayarak İtilaf Devletleri arasındaki ittifakı dağıtmıştır
B) Osmanlı, İstanbul ile Boğazları savunup Rusya'ya Batılı müttefik desteğinin ulaşmasını engellemiştir
C) İtilaf kuvvetleri Boğazları aşarak Rusya'ya kesintisiz bir ikmal ve yardım yolu açmayı başarmıştır
D) İstanbul düşünce Osmanlı yönetimi İtilaf Devletleri ile ayrı bir barış görüşmesi sürecini başlatmıştır
E) Çanakkale'deki başarı Osmanlı'ya Kafkas cephesinde Rusya karşısında kalıcı bir üstünlük sağlamıştır
Cevabı göster
Cevap: B) Osmanlı, İstanbul ile Boğazları savunup Rusya'ya Batılı müttefik desteğinin ulaşmasını engellemiştir
Çanakkale'de İtilaf Devletleri durdurulmuş, İstanbul ile Boğazlar savunulmuştur; böylece Rusya'ya Batılı müttefiklerinden destek ulaşması engellenerek savaşın genel seyri etkilenmiştir.
Soru 3
Aşağıdaki mevkilerden hangisi Çanakkale Savaşları'nda Osmanlı kuvvetlerinin düşmanı mağlup ettiği yerler arasında yer almaz?
A) Conkbayırı
B) Anafartalar
C) Sarıkamış
D) Kanlısırt
E) Kocaçimen
Cevabı göster
Cevap: C) Sarıkamış
Çanakkale Savaşları'nda Osmanlı kuvvetlerinin düşmanı mağlup ettiği başlıca mevkiler Anafartalar, Conkbayırı, Arıburnu, Kanlısırt, Kocaçimen, Seddülbahir ve Kilitbahir'dir.
Soru 4
Mustafa Kemal'in Çanakkale Savaşları süresince üstlendiği komutanlık görevleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) V. Kolordu Komutanlığı ve Seddülbahir Grup Komutanlığı
B) Anafartalar Grup Komutanlığı ve XIX. Tümen Komutanlığı
C) Kuzey Grubu Komutanlığı ve III. Kolordu Komutanlığı
D) Güney Grubu Komutanlığı ve Arıburnu Müstahkem Mevki Komutanlığı
E) Merkez Kuvvetleri Komutanlığı ve XVI. Tümen Komutanlığı
Cevabı göster
Cevap: B) Anafartalar Grup Komutanlığı ve XIX. Tümen Komutanlığı
Mustafa Kemal, Çanakkale Savaşları'nda Anafartalar Grup Komutanlığı ve XIX. Tümen Komutanlığı görevlerini üstlenmiştir.
Soru 5
Çanakkale Savaşları tarihsel açıdan değerlendirildiğinde bu cephe hangi nitelendirmeyle öne çıkmaktadır?
A) Osmanlı'nın son askeri zaferinin yaşandığı cephe olarak
B) Rusya ile ittifakın pekiştirildiği dönüm noktası olarak
C) Milletlerarası hukuk kurallarının ilk kez uygulandığı savaş sahası olarak
D) Bir devrin battığı ve yeni bir devrin başladığı yer olarak
E) İtilaf Devletleri'nin en büyük kara zaferini kazandığı alan olarak
Cevabı göster
Cevap: D) Bir devrin battığı ve yeni bir devrin başladığı yer olarak
Çanakkale, tarihsel literatürde 'bir devrin battığı ve yeni bir devrin başladığı yer' olarak nitelendirilmektedir; bu tanımlama eski imparatorluk düzeninin çöküşü ve yeni bir ulusal bilincin doğuşuna işaret eder.
Soru 6
Çanakkale Savaşları'nda İtilaf saflarında savaşan ve bugün hâlâ Çanakkale'de Şafak Ayini düzenleyen askerlerin mensup olduğu kolordu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Britanya İmparatorluğu Hint Kolordusu
B) Kanada Seferî Gönüllü Kolordusu
C) Fransız Doğu Sömürge Seferi Kolordusu
D) Güney Afrika Gönüllü Süvari Kolordusu
E) Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu
Cevabı göster
Cevap: E) Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu
Çanakkale'de Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu (ANZAK) görev yapmış; bu iki ülke anma törenlerini bugün hâlâ Çanakkale'de Şafak Ayini ile sürdürmektedir.
Soru 7
İtilaf kuvvetlerinin 18 Mart 1915'te Çanakkale Boğazı'nı denizden geçememeleri üzerine başvurdukları sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?
A) General Hamilton komutasında 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na kara çıkarması yapmak
B) Boğaz girişini abluka altına alarak 1915 yılı boyunca Osmanlı ikmal hatlarını tümüyle kesmek
C) Rusya üzerinden Anadolu içlerine 1915 yazında ulaşacak alternatif bir kara rotası belirlemek
D) Yunan kara kuvvetleriyle birlikte 1915 yılında koordineli bir Trakya kara harekatı başlatmak
E) İstanbul önlerinde 1915 yılında demirleyecek büyük bir donanmayla sürekli siyasi baskı kurmak
Cevabı göster
Cevap: A) General Hamilton komutasında 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na kara çıkarması yapmak
Deniz harekâtı 18 Mart 1915'te başarısız olunca İtilaf kuvvetleri, General Hamilton komutasında 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na kara çıkarması yapmıştır.
Soru 8
Çanakkale Savaşları'nda İngiliz donanmasına ait zırhlı bir gemiye top mermisi isabet ettirerek kahramanlığıyla tarihe geçen Türk askeri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Müstecip Onbaşı
B) Cevat Çobanlı Paşa
C) Seyit Onbaşı
D) Mehmet Çavuş
E) Kara Hasan Çavuş
Cevabı göster
Cevap: C) Seyit Onbaşı
Seyit Onbaşı, Çanakkale'de İngiliz donanmasına ait zırhlı gemiye top mermisi isabet ettirmesiyle tanınan kahramandır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Cephesi'ni açma amaçları arasında yer almaz?
A) Rusya'ya deniz yoluyla ikmal ve yardım ulaştırmak
B) Avrupa'daki savaşın genel süresini kısaltmaya çalışmak
C) Çanakkale Boğazı ile İstanbul'un denetimini bütünüyle ele geçirmek
D) Doğu Anadolu'yu işgal ederek Kafkas cephesini genişletmek
E) Osmanlı Devleti'ni savaş dışına çıkarmak
Cevabı göster
Cevap: D) Doğu Anadolu'yu işgal ederek Kafkas cephesini genişletmek
İtilaf Devletleri Çanakkale Cephesi'ni Rusya'ya yardım ulaştırmak, savaşı kısaltmak, Boğazlar ile İstanbul'a egemen olmak ve Osmanlı'yı savaş dışına çıkarmak için açmıştır; Doğu Anadolu'yu işgal ederek Kafkas cephesini…
Soru 10
'18 Mart Kahramanı' unvanıyla anılan ve 18 Mart 1915 Çanakkale deniz zaferinde önemli bir rol üstlenen komutan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mustafa Kemal Paşa
B) Vehip Paşa
C) Ali İhsan Paşa
D) Fevzi Çakmak Paşa
E) Cevat Çobanlı Paşa
Cevabı göster
Cevap: E) Cevat Çobanlı Paşa
Cevat Çobanlı Paşa, 18 Mart 1915'teki Çanakkale deniz zaferinde oynadığı rolle '18 Mart Kahramanı' olarak tarihe geçmiştir.